Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại hay nhất năm 2023 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thế giới bước vào nền kinh tế tri thức, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật và công nghệ nhân loại đã chứng kiến một sự bùng nổ của hoạt động du lịch trên phạm vi toàn cầu. Khi nền kinh tế không ngừng phát triển, đời sống văn hóa xã hội ngày càng được nâng cao thì du lịch trở thành nhu cầu không thể thiếu của người dân.
Tổ chức Du lịch thế giới thuộc Liên Hiệp Quốc (UNWTO) vừa công bố báo cáo cho biết ngành du lịch toàn cầu đã phục hồi như mức trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính thế giới cuối năm 2008. Theo UNWTO, tám tháng đầu năm 2010 lượng du khách trên thế giới đạt 642 triệu lượt người, tăng khoảng 40 triệu lượt so với cùng kỳ năm ngoái và cao hơn 1 triệu lượt so với năm trước khi xảy ra khủng hoảng năm 2008. Ngành du lịch quốc tế đang tiếp tục quá trình phục hồi, sau khi sụt giảm 4,2% năm 2009 do tác động của khủng hoảng kinh tế.
UNWTO dự kiến ngành này sẽ tăng trưởng 5-6% cả năm 2010 và khoảng 4% trong năm 2011, trong đó “đầu máy” kéo “đoàn tàu du lịch thế giới” tiếp tục là các nền kinh tế đang nổi. Mặc dù ngành du lịch ở nhiều nơi thuộc châu Âu và châu Mỹ vẫn phát triển rất chậm, song nhiều điểm đến khác đang cho thấy thực lực tăng trưởng với lượng khách đến thăm kỷ lục, trong đó đặc biệt là khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Sau khi bất ngờ chịu tác động của khủng hoảng kinh tế – tài chính thế giới hồi cuối năm 2008, châu Á – Thái Bình Dương là khu vực đầu tiên trên thế giới cho thấy các dấu hiệu hồi phục, với lượng khách quốc tế đến du lịch tăng ấn tượng 14% trong tám tháng đầu năm 2010, cao hơn 10 triệu lượt so với cùng kỳ năm 2008, trong đó hầu hết điểm đến đạt mức tăng hai con số, thậm chí có điểm tăng hơn 20%.
UNWTO cho biết có phát triển mạnh mẽ ở khu vực Trung Đông, với mức tăng tương ứng 16% và châu Phi (9%) nhờ tổ chức tốt vòng chung kết Cúp Bóng đá thế giới (World Cup) 2010 tại Nam Phi.
UNWTO kêu gọi chính phủ các nước tạm ngừng tăng thuế lữ hành, giao thông đường không, nhằm thúc đẩy mạnh hơn nữa ngành du lịch thế giới, góp phần tạo việc làm và kích thích kinh tế tăng trưởng.
( Theo báo Thông tấn xã Việt Nam viết về “ Du lịch thế giới phục hồi nhanh chóng năm 2010”.)
Khi nền kinh tế phát triển, các quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tăng lên càng thúc đẩy du lịch phát triển, đó là xu hướng phát triển chung của thế giới. Khi mật độ dân số cao, sự ô nhiễm môi trường, ô nhiễm tiếng ồn, khói bụi, khủng hoảng lương thực,…. tất cả những mặt trái của giao thông đô thị hóa đã làm ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người dân.
Trong khi ngành du lịch tăng trưởng ngày càng đạt được kết quả cao thì ngành nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam gặp phải nhiều khó khăn do sự biến đổi của khí hậu, làm trái đất ngày càng nóng lên đã dẫn đến nhiều thiên tai,lũ lụt, hạn hán… ảnh hưởng đến năng suất của việc canh tác nông nghiệp của người dân. Hơn nữa,chi phí đầu tư cho ngành nông nghiệp như việc mua phân bón, cây giống, thuê nhân công, thuê máy móc sản xuất… tăng cao hơn so với giá sản phẩm nông nghiệp được bán ra.
Bên cạnh đó, nền kinh tế phát triển làm cho quá trình đô thị hóa ngày càng mở rộng, người dân tập trung hết về các thành phố lớn để làm ăn và sinh sống. Vì vậy, các nhà chức trách đã quyết định đầu tư xây dựng các khu chung cư, tòa nhà cao ốc để giải quyết vấn đề chỗ ở cho dân cư. Nhưng, chính quá trình đô thị hóa đã làm cho diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, nhiều người nông dân không còn ruộng để canh tác, đời sống của họ không được ổn định nên nhiều người nông dân phải rời làng quê,bỏ nghề làm nông ra các thành phố kiếm sống. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch vừa mang lại lợi ích kinh tế cho người nông dân, vừa có vai trò to lớn trong việc giữ gìn cảnh quan làng quê, giữ được văn hóa bản sắc dân tộc của quê hương, tăng thu nhập cho người nông dân ngay trên chính mảnh đất quê hương của họ, tạo ra sản phẩm du lịch khác lạ, độc đáo hấp dẫn có sức cạnh tranh lớn.
Ba Vì là huyện thuộc vùng bán sơn địa, nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Hà Tây, cách tỉnh lỵ và thủ đô Hà Nội 53 km. Ba Vì nối liền với các tỉnh và thủ đô Hà Nội bằng các trục đường chính như: quốc lộ 32, tỉnh lộ 89A,… và các tuyến đường thủy qua sông Hồng, sông Đà có tổng chiều dài 70 km.
Cách Hà Nội 53km, Ba Vì nổi tiếng là vùng đất có những nét đẹp hoang sơ, mang đậm dấu ấn ngàn năm lịch sử còn lưu lại từ thuở Sơn Tinh – Thủy Tinh giao chiến. Nhắc đến Ba Vì là nhắc đến huyền thoại trận đánh thư hùng giữa Sơn Tinh – Thủy Tinh. Mối tình tay ba thời Hùng Vương thứ 18 đã tạo lên vẻ đẹp truyền thuyết của Ba Vì.
Ba Vì có nguồn tài nguyên du lịch phong phú. Có lẽ hiếm ở nơi đâu những cảnh sắc sông nước, núi non, rừng già lại quyện hòa, gắn bó với nhau như ở đây. Vùng núi Ba Vì chiếm 42% diện tích toàn huyện, với trung tâm là ngọn núi Ba Vì cao 1.296 m, cùng hệ động thực vật phong phú, quý hiếm.
Đã từ lâu, Ba Vì được coi là huyện du lịch, bao gồm 2 vùng lớn: Khu vực sườn Đông núi Ba Vì, có thác, có suối, có rừng nguyên sinh đẹp và thơ mộng là tiềm năng lớn cho phát triển du lịch sinh thái. Nơi đây còn có những di tích văn hóa, lịch sử như đền thờ Bác Hồ, đền Thượng, đền Trung… rất thuận lợi cho việc phát triển du lịch văn hóa tâm linh.
Khu vực sườn Tây núi Ba Vì cũng được coi là nơi có tiềm năng phát triển du lịch vì có địa thế đẹp, một bên là núi nhìn ra sông Đà tạo ra sức hấp dẫn riêng. Khu du lịch quốc gia hồ Suối Hai là nơi cuốn hút nhất với diện tích vùng ven hơn 2.000ha, có mặt nước hồ, có những hòn đảo nhỏ xanh mát hứa hẹn cho du khách những phút nghỉ ngơi thư giãn.
Ngoài ra, Ba Vì còn có nguồn nước khoáng nóng Thuần Mỹ thuận lợi cho việc khai thác du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe… Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, hoạt động du lịch Ba Vì chỉ dừng lại ở một số khu du lịch nằm ở sườn Đông núi Ba Vì như: Khoang Xanh, Đầm Long, Tản Đà, Ao Vua… Những địa danh để du khách tìm đến khá quen thuộc và không có nhiều chuyển biến trong nhiều năm trở lại đây.
Một số khu du lịch có quy mô lớn của Ba Vì hiện tại có thể kể đến: sân gorl Đồng Mô,( được đánh giá là sân gorl hàng đầu miền Bắc hiện tại), khu du lịch Khoang Xanh – Suối Tiên, khu du lịch Thác Đa, khu du lịch Thiên Sơn – Thác Ngà, khu du lịch Suối Mơ, du lịch Ao Vua, khu du lịch Suối Hai và vườn Quốc Gia Ba Vì.
Thêm nữa, có thể nhìn thấy tiềm năng phát triển du lịch ở Ba Vì trên những thảo nguyên cỏ xanh mướt, những hệ thống trang trại với những loại hình nông nghiệp độc đáo hấp dẫn, đặc trưng như những trang trại bò sữa, trang trại đà điểu, trang trại Dê, cừu, thỏ, trang trại Ong mật, nông trường Dứa…. đều có khả năng khai thác cho phát triển du lịch và dịch vụ.Trong đó, có thể nhắc tới Trang trại Đồng Quê Ba Vì – một mô hình mới ở Việt Nam khai thác phát triển du lịch nông nghiệp dựa vào các sản phẩm nông nghiệp sẵn có. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Với những lý do trên mà em chọn đề tài “ Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội” làm đề tài khóa luận nhằm cung cấp cho mọi người một loại hình du lịch mới đang manh nha xuất hiện ở Việt Nam, góp một phần nhỏ bé của mình cho sự phát triển hoạt động du lịch nói riêng và phát triển nền kinh tế nói chung của quê hương mình.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Sự phát triển của du lịch nông nghiệp và nông thôn thu hút sự quan tâm của các học giả trên thế giới bắt đầu từ những năm 90 của thế kỷ trước.
Đầu tiên, theo một số học giả ở Châu Âu như Mormont 1987, Bethemont 1994, Nitsch and der Straaten 1995, Hjalager 1996…đã nghiên cứu về du lịch nông thôn ở Châu Âu phát triển trong quá trình một thế kỷ với các bài học kinh nghiệm. Tại nhiều nơi trên thế giới đã có những chương trình phát triển du lịch nông nghiệp mang tầm quốc gia như “ du lịch nông nghiệp” ở Ý, “ ngủ trong rơm rạ” ở Thụy Sỹ, “ ngủ tại nông trang” ở New Zealand.
Theo nghiên cứu của Saugeres 2002: Phát triển du lịch nông thôn giúp tăng cường vai trò của phụ nữ. Khi phát triển du lịch nông thôn, phụ nữ khẳng định được vai trò quản lý, vị trí và sự độc lập của mình. Việc điều hành hoạt động ở trang trại hay cơ sở lưu trú phục vụ du khách được xem như tăng thêm một chút việc nhà đối với người phụ nữ mà thôi.
Tác giả Curtis E. Beus (2008) đã nghiên cứu khái quát về du lịch nông nghiệp, bài học kinh nghiệm tại Châu Âu, một số kết quả đạt được tại bang Vermont và Kentucky đề xuất mô hình phát triển các trang trại theo hướng du lịch nông nghiệp tại Mỹ.
Ngoài ra, Duncan Hilchey (1993) đã nghiên cứu về du lịch nông nghiệp và một số kết quả đạt được tại một số bang của Mỹ như New York, Califonia.
Hiện nay, ở nước ta cũng có một vài học giả đã nghiên cứu về sự phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn cũng được nhiều người quan tâm.
PGS.TS. Bùi Xuân Nhàn nghiên cứu sự ra đời và phát triển của du lịch nông thôn thế giới, nông thôn Việt Nam và tiềm năng phát triển du lịch nông thôn, đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch nông thôn ở Việt Nam. [4;15]
PGS.TS.Nguyễn Văn Mạnh và ThS. Trần Huy Đức đã đánh giá nhận thức về du lịch nông thôn, những thuận lợi và khó khăn trong việc phát triển du lịch nông thôn ở Hà Nội, các đề xuất và khuyến nghị dưới góc độ kinh tế du lịch.
ThS.Bùi Thị Lan Hương (2010) đã nghiên cứu phân biệt khái niệm du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn.
TS.Lê Anh Tuấn (2010) đã nghiên cứu về sự phát triển du lịch nông thôn ở một số quốc gia như Vương quốc Anh, CHLB Đức, Pháp. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
TS.Ngô Kiều Oanh (2010) đánh giá về sức hấp dẫn của du lịch nông nghiệp Việt Nam qua việc xây dựng hệ thống tour du lịch nông nghiệp vùng xứ Đoài thuộc ngoại ô Hà Nội mở rộng.
Theo nghiên cứu của Bộ môn Văn Hóa Du Lịch – Đại học Dân Lập Hải Phòng (2010) đưa ra nhận xét tổng quan về du lịch nông nghiệp và nông thôn, kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới, điều kiện phát triển tại Việt Nam.
3.Mục đích nghiên cứu
Lựa chọn và xây dựng đề tài “ Khả năng phát triển du lịch tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà nội” người viết nhằm mục đích giới thiệu về một loại hình du lịch mới xuất hiện ở nước ta – du lịch nông nghiệp.
Phản ánh thực trạng phát triển du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội.
Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê Ba Vì một cách có hiệu quả hơn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong đề tài này là “du lịch nông nghiệp ở Trang trại Đồng Quê – Ba Vì -Hà Nội”.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Thời gian nghiên cứu mà đề tài đề cập đến là trong giai đoạn 2008-2011. Không gian nghiên cứu của đề tài là trang trại Đồng Quê ở Ba Vì – Hà Nội.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để hoàn thành đề tài khóa luận, em đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Là thu thập thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu rồi xử lý các thông tin đó nhằm chọn lọc các thông tin tốt nhất. Các tư liệu bao gồm là các công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học, bài báo khoa học….
- Phương pháp điền dã: tác giả đã đi đến Trang trại Đồng Quê tìm hiểu thực tế thực trạng du lịch nông nghiệp từ đó có những tài liệu, số liệu để đề tài khóa luận chính xác, cập nhật đáng tin cậy hơn.
- Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh tổng hợp trên cơ sở những tài liệu sách báo, tạp chí về hoạt động du lịch nông nghiệp nói chung và du lịch nông nghiệp ở Ba Vì nói riêng.
- Phương pháp thống kê, xã hội học: sử dụng các bảng hỏi, các phiếu điều tra.
6. Kết cấu của đề tài Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo nội dung chính của đề tài gồm 3 chương:
- Chương 1:Cơ sở lý luận chung về du lịch nông nghiệp
- Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch nông nghiệp tại Trang trại Đồng Quê – Ba Vì – Hà Nội
- Chương 3: Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch nông nghiệp tại huyện Ba Vì – Hà Nội
CHƯƠNG I: CỞ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ DU LỊCH NÔNG NGHIỆP
1.1 Khái quát chung
1.1.1 Khái niệm về du lịch nông nghiệp
Du lịch nông nghiệp được mô tả là hoạt động thăm viếng nông trại nông nghiệp hoặc bất cứ hoạt động làm vườn, canh tác hay kinh doanh nông nghiệp nào nhằm để được thưởng lãm, học hỏi và tham gia vào các hoạt động đó.
Loại hình du lịch nông nghiệp bắt đầu được thế giới quan tâm nghiên cứu từ những năm 90 của thế kỷ 20 và mới được manh nha phát triển ở Việt Nam.
Theo Duncan Hilchey nghiên cứu về nông nghiệp du lịch ở New York: Cơ hội và thách thức trong Farm-Based Giải Trí và Khách sạn – Lựa chọn thay thế Chương trình nuôi, Sở Nông thôn Xã hội học, Đại học Cornell, 1993…thì : “Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch do người chủ hoặc người điều hành nông trại triển khai kinh doanh nhằm mục đích nâng cao kiến thức và thư giãn giải trí đối với công chúng, quảng bá các sản phẩm của nông trại và từ đó tăng thêm thu nhập cho nông trại”.
Từ điển Wikipedia: “Du lịch nông nghiệp hiểu một cách rộng nhất là loại hình du lịch liên quan đến các hoạt động nông nghiệp hoặc dựa vào nông nghiệp, từ đó đưa du khách đến với các nông trại, trang trại hoặc nông trường”.
Tác giả Ramiro E. Lobo nghiên cứu về lợi ích của du lịch nông nghiệp ở San Diego – nông nghiệp California tháng 10 – 12 năm 1999: “Du lịch nông nghiệp là khái niệm chỉ hoạt động đến tham quan một nông trại hoặc bất kỳ một cơ sở nào hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm mục đích thư giãn giải trí, nâng cao nhận thức, có thể chủ động tham gia vào hoạt động của nông trại hoặc cơ sở đó”.
Theo ThS. Bùi Thị Lan Hương về du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn trong Nội san nghiên cứu khoa học, Trường Cán bộ quản lý nông nghiệp và phát triển nông thôn 2, thành phố Hồ Chí Minh, tháng 1/2010 đã phân biệt khái niệm du lịch nông nghiệp và du lịch nông thôn thì : “Du lịch nông nghiệp là một loại hình du lịch đơn lẻ dựa trên việc khai thác tài nguyên sản xuất nông nghiệp, chủ thể tham gia du lịch là người nông dân, không gian du lịch là trang trại, đồng ruộng, có thể gây xung đột lợi ích với cộng đồng” Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Với mục đích muốn tìm hiểu về loại hình du lịch nông nghiệp em hiểu rằng “du lịch nông nghiệp là một hình thức đưa khách du lịch trở về với thiên nhiên, tìm hiểu những cách sinh hoạt của những người nông dân hoặc tham gia vào quá trình sản xuất nông nghiệp và hưởng thụ những sản vật do chính mình làm ra”.
Trên đây là những khái niệm cơ bản về du lịch nông nghiệp em nhận thấy rằng khái niệm về du lịch nông nghiệp của Hilchey thì : “Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch do người chủ hoặc người điều hành nông trại triển khai kinh doanh nhằm mục đích nâng cao kiến thức và thư giãn giải trí đối với công chúng, quảng bá các sản phẩm của nông trại và từ đó tăng thêm thu nhập cho nông trại” là hợp lý cho đề tài khóa luận của em.
1.1.2 Đặc điểm du lịch nông nghiệp
Để đáp ứng ngày càng cao của du khách hiện đại, ngành du lịch luôn có những bước chuyển mình tích cực và tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo thu hút du khách. Trong đó loại hình du lịch nông nghiệp là một phân khúc thị trường du lịch mới lạ và bổ ích. Đây là kết hợp sự đa dạng của các vùng nông thôn, những trải nghiệm ẩm thực và những cuộc vui chơi ngoài trời.
Một kỳ nghỉ lý tưởng đồng nghĩa với việc làm thỏa mãn mọi nhu cầu của du khách. Một số người thích tắm nắng trên bãi biển cạnh một khách sạn 5 sao, hay nghỉ dưỡng lâu dài ở một thành phố nhộn nhịp và tham quan những phòng tranh và viện bảo tàng. Trong khi số khác thích phiêu lưu trên những đỉnh núi cao chót vót, hay những dòng sông hiểm trở và cũng có thể là những ngọn đồi thăm thẳm. Khác hẳn với hai hình thức này, du lịch nông nghiệp ra đời và lan rộng khắp thế giới. Nó bao gồm du lịch sinh thái, du lịch đến những vùng nông thôn, vùng dân tộc, trải nghiệm ẩm thực, vui chơi giải trí hoặc du lịch địa lý.
Ưu điểm của du lịch nông nghiệp là sự đa dạng. Du khách có thể nghỉ dưỡng tại một ngôi làng trên bờ hồ, một biệt thự hướng ra nhà máy sản xuất rượu vang hoặc thậm chí là một trang trại, nơi mà du khách có thể làm việc ở đó. Đặc biệt sáng kiến “những tình nguyện viên trên trang trại” xuất hiện trên toàn thế giới và phổ biến ở 33 quốc gia. Đến với sản phẩm du lịch này, du khách được trải nghiệm cuộc sống thực tế ở bất kỳ một trang trại nào.
Phần lớn du lịch nông nghiệp hướng đến trải nghiệm một nền văn hóa mới, tránh xa nhịp sống hối hả nơi đô thị. Đó là thưởng ngoạn một khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp và nghỉ dưỡng trong một ngôi nhà tranh ấm cúng cùng với nhiều hoạt động như leo núi, câu cá, cưỡi ngựa và cưỡi xe trượt tuyết,…
Việt Nam thì du lịch nông nghiệp là một loại hình mới được biết đến. Với loại hình du lịch mới mẻ này, du khách sẽ được trực tiếp tham gia vào các hoạt động dân dã thường của nhà nông như: cấy lúa, tát nước, bắt vịt, bắt cá… và các hoạt động trồng trọt và chăn nuôi khác. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Du lịch nông nghiệp còn là hình thức phát triển mối giao hòa về mặt tự nhiên, văn hóa và con người giữa các vùng đô thị và nông thôn thông qua việc đến ở hoặc tham gia có mục đích nhằm hưởng thụ các sản vật địa phương tại từng hộ nông dân hoặc các trang trại….Du lịch nông nghiệp là một loại hình du lịch tạo ra sản phẩm du lịch phục vụ du khách chủ yếu dựa vào nền tảng của hoạt động sản xuất nông nghiệp. D o vậy tài nguyên của loại hình du lịch này là tất cả những gì phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Từ tư liệu sản xuất, đất đai, con người, quy trình sản xuất, phương thức tập quán kỹ thuật canh tác và sản phẩm làm ra… cho đến những yếu tố tự nhiên liên quan đến sản xuất nông nghiệp như khí hậu, thời tiết, canh tác… đều là cơ sở tài nguyên cho du lịch nông nghiệp.
Không gian tổ chức các hoạt động nông nghiệp cho du khách là các trang trại, đồng ruộng, vườn cây, rừng trồng đến cả những ao nuôi, cơ sở thuần dưỡng động, thực vật hoang dã.
Chủ thể tham gia tổ chức du lịch nông nghiệp có thể là chủ hộ, nhà vườn, chủ rừng, chủ trang trại, chủ cở sở, hợp tác xã nông nghiệp,chủ doanh nghiệp nông nghiệp….
Hình thái du lịch nông nghiệp là một hình thức xuất khẩu hàng hóa nông nghiệp tại chỗ rất hiệu quả và tiếp thị tận gốc về hồ sơ xuất xứ sản phẩm, nhất là khi nhu cầu tự bảo vệ sức khỏe của cộng đồng xã hội trước các nguy cơ ô nhiễm môi trường tại các thành phố lớn ngày càng tăng.
Du lịch nông nghiệp thiên về học hỏi, trải nghiệm hoạt động sản xuất nông nghiệp, thưởng thức vẻ đẹp cảnh quan nhân văn do hoạt động sản xuất nông nghiệp tạo nên tại điểm tham quan.
Du lịch nông nghiệp sẽ ít có tác động tiêu cực đến tài nguyên nếu có giáo dục về môi trường, có tiếp xúc với cộng đồng địa phương và góp phần giữ gìn các giá trị truyền thống nhờ việc tiêu thụ được những sản phẩm nông, lâm, ngư nghiệp và các sản phẩm thủ công truyền thống lợi nhuận từ hoạt động từ hoạt động du lịch là để bảo toàn và phát huy nền văn hoá bản địa.
Nguồn lao động dồi dào, hướng dẫn viên du lịch trực tiếp tham gia vào các hoạt động dịch vụ phục vụ khách du lịch chủ yếu là người dân địa phương – họ là người được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất nông nghiệp nên rất am hiểu cuộc sống nông nghiệp,các phương thức, kỹ thuật canh tác và có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động nông nghiệp .Vì vậy, người dân địa phương sẽ hướng dẫn cho du khách tham gia các hoạt động nông nghiệp một cách nhiệt tình, chu đáo và đem lại cho du khách nhiều kiến thức bổ ích.
Du lịch nông nghiệp có chi phí thấp do các thiết bị vật chất sử dụng mặc dù chưa hoạt động nhưng đơn giản và dễ thoả mãn nhu cầu du lịch do đó thu hút được nhiều khách du lịch đến tham quan.
1.1.3 Phân loại du lịch nông nghiệp
Liên quan đến du lịch nông nghiệp có nhiều thuật ngữ. Ở Vương quốc Anh có “Rural-tourism” (du lịch nông thôn), ở Mỹ có “ Homestead ” (du lịch trang trại), ở Nhật Bản có “Green-tourism” (du lịch xanh), còn ở Pháp có “Tourism de Verdure” (du lịch với cỏ cây). Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Loại hình “Du lịch xanh” hay còn được gọi là du lịch tại gia do chính quyền và nhân dân ở Ajimu – Nhật Bản sáng tạo ra nhằm phát huy thế mạnh về nông nghiệp và truyền thống văn hóa địa phương. Khi tham gia vào một tour du lịch nông thôn ngoài việc du khách được tham gia vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp như cấy lúa, trồng khoai, trồng rau…. Đặc biệt, du khách có thể tham gia những hoạt động rất thú vị như tắm tại nhà tắm công cộng của làng.
Cơ sở lưu trú dành cho du khách được thiết kế theo lối cổ truyền của người Nhật xen lẫn kiểu hiện đại của phương Tây chứng tỏ một sự chuyên nghiệp của chủ nhà trong cách làm du lịch.
Mặc dù mới được hình thành từ năm 1996 nhưng mỗi năm thị trấn Ajimu cũng có đến 165.000 khách du lịch từ khắp nơi đổ về và sự thành công của mô hình “ Du lịch xanh” ở Ajimu đã hình thành một phương pháp làm du lịch mới ở Nhật Bản – phương pháp Ajimu.
- Mỹ loại hình du lịch nông nghiệp được nhắc đến “ Du lịch trang trại” với các hoạt động tiêu biểu như:
- Xem trồng lúa, ngô, đậu tương…, cho bò, lợn, gà ăn….
- Tự tay hái các sản phẩm như hoa quả, lúa, ngô, vắt sữa bò, thu nhặt trứng gà.
- Tham quan nhà máy sản xuất cà phê, quy trình chăn nuôi gia súc.
- Cưỡi ngựa.
- Săn bắn hươu, thỏ, lợn rừng, chim, câu cá ( vào mùa cho phép), đây là một hoạt động rất được ưa thích.
- Nghiên cứu: dành cho các sinh viên, giáo viên trong bộ môn nông nghiệp ( ví dụ giáo sư có thể giảng dạy sinh viên tại trang trại về quy trình trồng trọt, sản xuất năng lượng sinh học, gió..).
- Tổ chức tiệc đám cưới, tiệc sinh nhật ngoài trời.
- Tham quan bảo tàng ( một phòng, nhà của trang trại) về lịch sử phát triển của bang, trang tại( tranh ảnh, đồ cổ).
- Các lễ hội, sự kiện (festival, events) thường được liên kết bởi nhiều trang trại trong vùng hoặc một tổ chức của liên các bang và các công ty nông nghiệp thường có chân trong các events này.
- Các show về sản phẩm cây trồng, gia súc.
- Các show về máy móc, thiết bị chuyên dụng (Các loại máy kéo, máy xúc phục vụ nông nghiệp đứng đầu thế giới).
- Các sản phẩm làm từ các loài cây thảo dược.
1.1.4 Vai trò của loại hình du lịch nông nghiệp
Với những ưu điểm của loại hình du lịch này, có thể thấy đây là một loại hình du lịch hoàn toàn có khả năng đáp ứng được các yêu cầu đặt ra đối với sự phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam. Điều đó được thể hiện ở những tác động tích cực mà loại hình du lịch này mang lại trên nhiều phương diện như:
Phát triển du lịch nông nghiệp góp phần làm tăng thu nhập cho cộng đồng địa phương thông qua việc tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ của khách du lịch khi đến các khu vực nông thôn – nơi tỷ lệ đói nghèo còn cao. Đây chính là lợi ích về kinh tế – yếu tố góp phần làm cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng địa phương, từ đó góp phần tích cực trong việc giảm thiểu các tác động tiêu cực của cộng đồng địa phương tới các giá trị cảnh quan môi trường tự nhiên, qua đó góp phần bảo tồn tài nguyên, môi trường, đảm bảo điều kiện cho sự phát triển du lịch một cách bền vững.
Phát triển du lịch nông nghiệp góp phần giúp cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ việc hoàn thiện và phát triển cơ sở hạ tầng du lịch (giao thông, điện, nước, bưu chính viễn thông,…), đặc biệt là những người dân chưa có điều kiện trực tiếp tham gia vào các dịch vụ du lịch. Điều này góp phần đảm bảo sự công bằng trong phát triển du lịch, một trong những nội dung quan trọng của phát triển du lịch bền vững. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Du lịch nông nghiệp góp phần tạo công ăn việc làm và giải quyết vấn đề thất nghiệp tại khu vực nông thôn, đặc biệt là cho nữ giới và thanh niên cũng như vào thời điểm nông nhàn khiến cho cơ cấu lao động thay đổi và trình độ lao động tại khu vực này cũng được nâng cao. Thông qua hoạt động du lịch, người dân địa phương sẽ trực tiếp tham gia vào việc sản xuất và đáp ứng các nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ phục vụ du khách, từ đó làm hạn chế hiện tượng di dân từ nông thôn vào thành thị tìm kiếm việc làm để mưu sinh, góp phần ổn định xã hội, đảm bảo cho sự phát triển bền vững, trong đó có du lịch.
Phát triển du lịch nông nghiệp góp phần tích cực trong việc khôi phục và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống như các công trình kiến trúc, các làng nghề, lễ hội, phong tục tập quán trong đời sống sản xuất nông nghiệp, các món ăn truyền thống và sản vật địa phương… Điều này có đóng góp rất lớn cho sự phát triển du lịch bền vững nhìn từ góc độ tài nguyên, môi trường du lịch.
Phát triển du lịch nông nghiệp sẽ góp phần tạo điều kiện thúc đẩy giao lưu văn hóa và giao lưu kinh tế giữa các vùng miền, các quốc gia và dân tộc trên thế giới. Đây là yếu tố quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đồng thời tạo cơ hội để phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại hóa, đảm bảo sự phát triển bền vững nói chung và phát triển du lịch bền vững nói riêng.
Ngoài ra, tham gia vào hoạt động du lịch nông nghiệp là một hướng tích cực góp phần nâng cao sự hiểu biết về văn hóa – xã hội, cảnh quan, làng nghề, giáo dục ý thức lao động, ý thức về môi trường cho mọi người…
1.2 Lịch sử hình thành và phát triển loại hình du lịch nông nghiệp
Khái niệm du lịch nông thôn đã manh nha cùng với sự hình thành của ngành đường sắt ở châu Âu. Tuy nhiên, cho mãi đến những năm đầu của thập niên 80 thế kỷ XX, du lịch nông thôn mới được xem là một loại hình du lịch và phổ biến ở hầu hết các quốc gia ở châu Âu như Pháp, Hung-ga-ri, Bun-ga-ri, Hà Lan, Đan Mạch, Thụy Điển… Lúc bấy giờ, khái niệm du lịch nông thôn được quan niệm tương đồng với các loại hình du lịch ở nông trại, du lịch di sản, du lịch xanh, du lịch nhà nghỉ ở nông thôn, du lịch nông nghiệp … Sự khác biệt về du lịch nông thôn ở các quốc gia phát triển và quốc gia đang phát triển là ở chỗ: tại các quốc gia đang phát triển, người ta xem du lịch nông thôn là đa dạng hóa thu nhập từ nông nghiệp, góp phần chống đói nghèo, phát huy sức mạnh nội lực của cộng đồng, bảo tồn các giá trị bản sắc văn hóa truyền thống và bảo vệ môi trường. Vì vậy, du lịch nông thôn ở các nước này phát triển theo chiều rộng. Còn ở các quốc gia phát triển thì loại hình du lịch này lại phát triển theo chiều sâu mà nguyên nhân chính là do các khu vực nông thôn ngày càng bị thu hẹp lại.
Cách đây 30 – 40 năm, tại một số nước phát triển trên giới đã xảy ra tình trạng nền kinh tế bị suy thoái làm cho đời sống người dân chịu nhiều khó khăn. Vì vậy, người dân từ các làng quê, vùng ngoại ô kéo nhau về các thành phố, các trung tâm công nghiệp để kiếm sống. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Ví dụ: nước Ý từ những năm 1970 tới những năm 1980, tình trạng bỏ nghề nông tăng mạnh với xu hướng ào ạt ra thành phố kiếm việc. Trong 10 năm của thập kỷ 1980, có khoảng 400.000 hộ nông dân chuyển sang nghề khác.
Chính phủ Ý phải đối mặt với những khủng hoảng trầm trọng. Tình trạng như vậy cũng diễn ra ở Nhật Bản, Pháp, Mỹ… Để giải quyết vấn đề trên chính phủ các nước đã triển khai rất nhiều biện pháp ngăn chặn, trong đó có một hướng đã được triển khai rất hiệu quả và chứng minh được qua vài chục năm hoạt động là có tác dụng rất tốt với thu nhập của người nông dân, thay đổi nhanh bộ mặt nông thôn. Đó là việc chính phủ đã hướng sự quan tâm của cộng đồng toàn xã hội và việc phát triển du lịch nông nghiệp.
Việc phát triển loại hình du lịch nông nghiệp tại một số nước đã đưa ra những kết quả về kinh tế rất đáng khích lệ như ở Ý trong 5 năm từ 1985 – 1990 doanh thu từ hoạt động du lịch này tăng gấp 2 lần. Trong 10 năm từ 1990 – 2000 đã tăng lên 50%.
Tại một số quốc gia đã được cơ quan quản lý nhà nước quan tâm, đầu tư hỗ trợ trong việc phát triển loại hình du lịch nông nghiệp.
- Pháp:
Pháp là một trong những quốc gia đi đầu trong việc phát triển loại hình du lịch nông thôn. Ở Pháp có nhiều mạng lưới nông thôn như mạng lưới “ Nhà ở nước Pháp” ( Gites de France), Mạng lưới “ Đón tiếp nông dân” ( Acceuil paysan), “ Chào đón ở nông trại” ( Bienvenue à la ferme)…Hộ nông dân nào muốn tham gia vòa các mạng lưới này phải sửa chữa nhà cửa của mình cho hợp với tiêu chuẩn của hệ thống du lịch. Đó không phải là các nhà mới xây dựng với các tiện nghi hiện đại mà là các nhà cổ truyền thống có ngăn các phòng cho khách ở với các tiện nghi vệ sinh tối thiểu và phải giữ được phong cách địa phương. Sau khi tham gia, Ban quản lý mạng lưới sẽ mở lớp huấn luyện về dịch vụ du lịch, kiểm tra và xếp hạng các nhà nông dân theo tiêu chuẩn du lịch từ 1 sao đến 5 sao đồng thời quy định cụ thể giá thuê song song với việc phát hành các sách hướng dẫn du lịch để thông tin cho khách hàng. Các mạng lưới du lịch nông thôn của Pháp còn xây dựng những mô hình dịch vụ chuyên biệt nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng như:
Nhà khách: tiếp khách như “ bạn” của gia đình, có phòng ngủ, bàn ăn với món ăn cổ truyền.
Nhà đón tiếp trẻ con: đón từng nhóm khoảng 10 trẻ em thành thị muốn về sống ở nông thôn vài ngày để trải nghiệm thực tiễn. Trẻ em được vui chơi, ăn ngủ với trẻ em nông thôn và có người phụ trách.
Trại hè: là một miếng đất gần một di tích lịch sử văn hóa được tổ chức để có thể căng lều trại, nhà vệ sinh, bếp ăn ngoài trời có thể tiếp các nhóm khoảng 20 thanh thiếu niên về ở và du lịch quanh vùng.
Nhà sàn vui chơi: tổ chức 3 đến 25 nhà sàn có thể tiếp 6 người ăn ngủ. Xung quanh có các nơi vui chơi như đi câu, đi săn, đi xe đạp, dạo chơi… ở các di tích lịch sử, văn hóa hay có phong cảnh đẹp.
Tuy nhiên, mỗi mô hình du lịch nông thôn ở Pháp không thể áp đăt hoàn toàn một cách máy móc cho Việt Nam vì giữa hai quốc gia có sự khác biệt về văn hóa rất lớn, điều kiện sản xuất, sinh hoạt và phong cảnh tự nhiên cũng khác nhau. Cái mà Việt Nam học được ở đây là phải chú ý đến nhưng nhu cầu đa dạng của mọi đối tượng khách du lịch để thiết kế nên những chương trình du lịch đặc trưng, chẳng hạn như xây dựng lên những mô hình “ nông trại cho gia đình”, “ nông trại cho những đôi tình nhân”, “ du lịch nông thôn dành cho thanh thiếu niên”… và cả những chương trình du lịch phù hợp với du khách nước ngoài hay khách du lịch nội địa đến từ các đô thị lớn. Đối với du khách nước ngoài, thưởng thức và cảm nhận văn hóa địa phương là nhu cầu chính yếu, trong khi đối với khách nội địa, nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn sau những áp lực của cuộc sống đo thị lại được đặt lên hàng đầu. Với du khách trong nước cần có những kỳ nghỉ dài như kiểu Tuần lễ vàng của Nhật hay 3 tuần lễ vàng của Trung Quốc. Các gia đình thành phố đi du lịch nông thôn thường với mục đích hàng đầu là nghỉ ngơi, tham gia các sự kiện văn hóa thôn quê và tham quan những di sản văn hóa, thưởng thức các nông sản…, do đó du lịch nông thôn thường đòi hỏi một quỹ thời gian nhiều hơn so với nhiều loại hình du lịch khác. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay mới có một kỳ nghỉ tương đối dài vào dịp Tết nguyên đán, nhưng vào dịp này, người dân thường ưu tiên cho việc đoàn tụ gia đình, ít có nhu cầu đi du lịch, vì vậy nếu có thêm một kỳ nghỉ dài vào một khoảng thời gian khác trong năm sẽ góp phần kích cầu du lịch nông thôn cũng như nhiều loại hình du lịch khác. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Bên cạnh những chương trình du lịch khung, vẫn có thể bổ sung thêm nhiều hình thức du lịch đặc biệt khác để đem lại cảm nhận thú vị cho du khách. Chẳng hạn, trong một tour du lịch dã lên chương trình sẵn, nếu du khách có yêu cầu có thể tổ chức những hoạt động bổ trợ như “ Bếp ăn nông thôn”. Hoạt động này sẽ được tổ chức tại một gia đình nông dân nào đó hay tại nông trang của họ, để cho du khách được tham gia trực tiếp vào quá trình chế biến các món ăn đặc sản địa phương từ chính các sản phẩm được sản xuất tại chỗ. Tương tự như vậy, đối với du lịch nông thôn tại các làng nghề, sẽ không còn gì thú vị hơn với du khách khi được trực tiếp tham gia vào quá trình tạo tác nên những sản phẩm thủ công truyền thống và được mang theo về làm kỉ niệm…Với những du khách chỉ có thể lưu lại ngắn ngày hay không có điều kiện trải nghiệm thực tế cuộc sống nông thôn, chúng ta vẫn có thể giúp họ hình dung rõ nét về cuộc sống thôn quê nơi địa phương mình đến bằng cách lập ra các “ nhà bảo tàng nông dân” hay “ nhà bảo tàng phong tục nông thôn”. Nhà bảo tàng nông dân chính là bản thân ngôi nhà của người nông dân, trong đó có lưu giữ lại các cảnh sản xuất như một hộ nông dân cổ truyền điển hình của vùng với các cây trồng, vật nuôi truyền thống, hệ thống các nông cụ và vật dụng cổ truyền dưới hình thức như một bảo tàng thu nhỏ. Còn nhà bảo tàng phong tục nông thôn có thể do làng lập ra, có qui mô lớn hơn, nhằm giới thiệu các cách sống, phong tục cổ truyền nông thôn với quần áo, vật dụng gia đình…dưới hình thức các viện bảo tàng sống. Tại “ nhà bảo tàng” này cũng có thể duy trì hoạt động sản xuất tạo ra các vật kỷ niệm bán cho khách du lịch. Ở Việt Nam với 54 dân tộc anh em, mỗi dân tộc có một loại hình thức cư trú ( nhà ở) riêng, mỗi dân tộc có một bản sắc văn hóa, một phong tục tập quán riêng, chính là một nguồn tài nguyên lớn cho việc xây dựng phong phú các mô hình của du lịch nông thôn. Ngoài ra, Việt Nam cũng có thể tham khảo thêm kinh nghiệm của để Hàn Quốc tự mình xây dựng nên những mô hình du lịch nông nghiệp hấp dẫn, đặc trưng.
- Hàn Quốc:
Du lịch nông thôn bắt đầu vào năm 1984 từ một dự án của chính phủ nhằm tăng thu nhập cho nông dân. Đó là dự án Khám phá làng nông thôn truyền thống do Cơ quan Phát triển Nông thôn Hàn Quốc (RDA) thực hiện thí điểm với 141 làng. Mục đích của dự án là lôi kéo người dân thành phố về khám phá cuộc sống nông thôn. Có một điểm đặc biệt, các ngôi làng của Hàn Quốc thường có qui mô rất nhỏ bé, thường chỉ có 30 – 50 hộ với dân số trong khoảng 100 – 150 người. Khi tham gia dự án này, mỗi làng sẽ được nhận khoản tiền đầu tư 200.000 USD. Số tiền này được chi tiêu chủ yếu cho việc tiếp thị và duy trì bộ máy quản lý dự án cấp cơ sở, ví dụ mỗi làng đều lập ra một trang web giới thiệu về những nét đặc sắc của mình tới du khách. Tại những làng tham gia dự án, các hộ dân được yêu cầu giản lược tối đa nét sinh hoạt thành thị đã du nhập, duy trì đúng lối sống nông thôn. Không chỉ có các cơ quan nhà nước thực hiện mô hình du lịch làng, các Doanh nghiệp tư nhân cũng là đầu mối tham gia tích cực. Thường thì mỗi Doanh nghiệp đăng ký “đỡ đầu” cho một làng, mức tiền đầu tư mà nhà nước khuyến khích là tối thiểu 300.000 USD/làng. Tập đoàn Hyundai hiện đang giúp đỡ 66 làng trên toàn quốc. Hàng năm Hyundai bố trí một lực lượng nhân viên, công nhân của mình về các làng này giúp đỡ nông dân gặt lúa, thu hoạch mùa màng và khuyến khích nhân viên tiêu thụ các loại nông sản. Các nhân viên Hyundai cũng được khích lệ đưa con, cháu và người nhà về nông thôn trong những chiến dịch “Mỗi công ty – Một làng nông nghiệp”… Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Từ kinh nghiệm của Hàn Quốc trên đây, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam nếu muốn phát triển hiệu quả loại hình du lịch nông thôn. Thứ nhất, cần xây dựng những chương trình Dự án phát triển Du lịch nông thôn theo hướng bền vững với sự phối kết hợp giữa các làng quê, các vùng, giữa chính quyền và nông dân, giữa công ty du lịch và địa phương theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Người nông dân không thể có một nguồn vốn lớn để đầu tư một lúc làm dự án du lịch, trong khi đó nguồn vốn của Nhà nước lại không đủ để đáp ứng cho tất cả các địa phương vì vậy thu hút các doanh nghiệp du lịch tham gia đầu tư là một việc làm cần thiết. Tuy nhiên, với việc bỏ ra một khoản tiền lớn, doanh nghiệp cần được đảm bảo về mặt pháp lý cũng như các chính sách hỗ trợ của các cơ quan nhà nước để có thể yên tâm đầu tư kinh doanh lâu dài. Việc kết hợp các nguồn vốn đầu tư của người nông dân với doanh nghiệp và nhà nước cũng là cơ sở để phân chia cơ cấu lợi nhuận hợp lý giữa các bên tham gia. Thứ hai cần có một cơ quan quản lý nhà nước đứng ra định hướng và điều phối toàn bộ các hoạt động du lịch nông thôn tại địa phương, chẳng hạn như có những qui định cụ thể với từng làng và tới từng hộ nông dân tham gia dự án. Muốn vậy phải tiến hành đào tạo cho họ về nghiệp vụ du lịch, về kỹ năng tổ chức quản lý, kỹ năng giao tiếp với khách cũng như những tiêu chuẩn về cơ sở lưu trú, về sản phẩm du lịch, về vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường… Ngoài ra, so với Hàn Quốc, làng Việt thường có qui mô lớn hơn rất nhiều với khoảng từ 300-400 hộ dân, dân số vào khoảng vài ngàn người, nên nếu thu hút hết số lượng dân cư trong làng tham gia làm du lịch dễ rất đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, làm ăn chụp giật…, do đó trước hết nên tiến hành thí điểm theo hướng chuyên biệt hóa ở một bộ phận dân cư trong làng, sau đó mới nên mở rộng dần ra.
Tuy nhiên, một vấn đề đối với du lịch Việt Nam nói chung và du lịch nông thôn Việt Nam nói riêng hiện nay là sản phẩm du lịch quá đơn điệu, nhàm chán. Chẳng hạn như, trong những năm qua, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã manh nha phát triển du lịch miệt vườn là một trong những hình thức của du lịch nông thôn. Mặc dù nhận định chung của du khách khi tham gia các tour này là khá hấp dẫn nhưng rất ít người có ý định quay trở lại lần thứ hai. Lý do là bởi vì, khách đến Tiền Giang đã vào thăm vườn, ngồi ăn trái cây hái sẵn, nghe đờn ca tài tử, thì sang Vĩnh Long, Cần Thơ hay đi Sóc Trăng cũng vẫn thấy các dịch vụ này. Cách làm đơn điệu, thiếu sức hấp dẫn và không có điểm nhấn khiến các tour ở ĐBSCL không thể thuyết phục khách du lịch ở lại lâu hơn. Vì thế, cần có quy hoạch cụ thể cho từng địa phương để phát triển du lịch nông thôn, gắn với đặc điểm kinh tế, xã hội và văn hóa của từng vùng, miền. Phát triển các sản phẩm nghề thủ công truyền thống đặc trưng hay tăng cường quảng bá văn hóa dân gian địa phương là một giải pháp hữu hiệu để tạo nên thương hiệu du lịch nông thôn cho mỗi làng quê Việt Nam theo phương châm “mỗi làng một sản phẩm”.
Tóm lại, trên đây chỉ là những gợi ý cho việc phát triển loại hình du lịch nông nghiệp ở Việt Nam. Việc học tập kinh nghiệm của các nước khác là cần thiết nhưng không được phép dập khuôn, máy móc vì điều kiện kinh tế, xã hội, tự nhiên và văn hóa của mỗi quốc gia là khác nhau, nên hình thức du lịch nông nghiệp cũng khác nhau. Thậm chí, cùng trong một quốc gia, nhưng mỗi vùng địa lý khác nhau cũng cho phép phát triển những mô hình khác nhau, vì vậy để phát triển loại hình du lịch này một cách hiệu quả, cần xây dựng đề án một cách chi tiết, cũng như cần có sự nỗ lực cả từ phía chính quyền và bản thân người nông dân. Hy vọng với tiềm năng sẵn có, trong tương lai gần, du lịch nông nghiệp sẽ là một trong những loại hình đem lại lợi thế cạnh tranh lớn cho ngành du lịch Việt Nam Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
1.3 Khả năng phát triển du lịch nông nghiệp ở Việt Nam
Việt Nam vốn là một đất nước có nền văn minh nông nghiệp lâu đời, diện tích đất nông nghiệp chiếm trên 90%, cơ cấu kinh tế của Việt Nam chiếm trên 70% là nông nghiệp. Nông thôn Việt Nam hiện nay còn lưu giữ được nhiều phong cảnh thiên nhiên đẹp hoang sơ; địa hình đa dạng với núi đồi, sông suối, biển đảo, hang động; hệ động, thực vật phong phú. Vùng nông thôn với những làng quê cổ kính, những cánh đồng bát ngát, phì nhiêu, những nét văn hóa truyền thống đặc sắc (đặc biệt là văn hóa nông nghiệp), những vùng đất có lịch sử hình thành lâu đời, nơi lưu giữ nhiều di tích lịch sử và truyền thống văn hóa tập tục của người xưa,… là những điều kiện hết sức thuận lợi khi phát triển loại hình du lịch nông thôn. Người Việt Nam trải qua bao bước thăng trầm của lịch sử, với những phẩm chất cần cù chịu khó, nhân hậu, thủy chung, yêu hòa bình và giàu lòng mến khách, cùng với đôi bàn tay khéo léo, trí thông minh đã làm nên những nét văn hóa truyền thống đặc sắc Việt Nam. Làng quê với những hoạt động của nghề nông, những nghề thủ công của người dân cư ngụ là cả một nguồn tài nguyên lớn của du lịch nông thôn mà du khách quốc tế rất quan tâm. Mặc dù ở Việt Nam, loại hình du lịch nông thôn mới xuất hiện một vài năm trở lại đây và chưa được nhắc tới trong các văn bản pháp lý, nhưng đã có những bước phát triển ban đầu. Loại hình du lịch nông thôn ở Việt Nam được thể hiện 5 hình thức chủ yếu là “Du lịch tự nhiên” (mang tính giải trí); “Du lịch văn hoá” (quan tâm tới văn hoá, lịch sử và khảo cổ của địa phương); “Du lịch sinh thái” (quan tâm tới việc bảo vệ nguồn lợi tự nhiên cũng như phúc lợi, giá trị văn hoá của người dân địa phương); “Du lịch làng xã” (trong đó du khách chia sẻ với cuộc sống làng xã và dân làng được hưởng các lợi ích kinh tế do các hoạt động du lịch mang lại) và “Du lịch nông nghiệp” (trong đó khách du lịch tham quan và tham gia vào các hoạt động nông nghiệp truyền thống, không phá hoại, hay làm giảm năng suất cây trồng của địa phương).
Với hơn 80% dân số sống chủ yếu bằng nghề nông, có các sản vật phong phú như nho, thanh long, sầu riêng, khoai, sắn, lúa gạo…, Việt Nam có điều kiện rất tốt để xây dựng và phát triển loại hình du lịch nông nghiệp. Khách tham quan sẽ đến các trang trại hoặc làng bản, cùng sinh hoạt, làm việc với người dân bản địa; có thể mặc áo nông dân, xuống ruộng phát cỏ, cấy lúa hoặc lội đồng bắt cá, tôm cua… Không chỉ khách quốc tế mới là đối tượng của loại hình du lịch này mà ngay cả người dân trong nước cũng có thể tham gia, tìm hiểu. Những bài học góp nhặt được trong quá trình trải nghiệm sẽ giúp cho chuyến du lịch trở nên bổ ích hơn và thú vị hơn cho du khách và việc đầu tư khai thác loại hình du lịch này có nhiều tiềm năng mang lại hiệu quả cao.
Việt Nam, du lịch nông nghiệp đã xuất hiện ở Sa-Pa (Lào Cai), Khánh Hòa, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ. Có thể kể một số trường hợp như Khu du lịch “Một thoáng làng nghề” tại Củ Chi – TP.HCM, hay khu du lịch nhà vườn của ông Huỳnh Đức Huệ ở huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai. Đây là vùng bưởi Tân Triều trù phú nổi tiếng, nhưng nông dân ở đây phần lớn vẫn nghèo. Thấy được thế mạnh của địa phương, ông Huệ quyết tâm làm du lịch tìm cách tiêu thụ sản phẩm của địa phương mình. Sau 5 năm nỗ lực, một khu du lịch sinh thái đã ra đời mang tên Làng bưởi Tân Triều thu hút khách quanh năm.
Một số tỉnh như Bình Dương, Đồng Nai cũng đã phát huy được thế mạnh du lịch sinh thái của địa phương. Từ tháng 5 đến tháng 8 hàng năm là mùa trái cây chín rộ, du khách không những được tận hưởng không khí trong lành của vườn cây trái Bình Dương dài tít tắp mà còn được thưởng thức các loại trái cây ngon như măng cụt, sầu riêng, chôm chôm, mít tố nữ, vú sữa. Lợi thế của vùng này là ở sát cạnh TP.HCM, chỉ cách chừng 20km, có diện tích cây ăn quả lớn trong khu vực miền Đông Nam Bộ, lại biết kết hợp với làng gốm và các xưởng sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ để làm du lịch. Do đó, người nông dân được hưởng lợi về mặt kinh tế nhờ mô hình liên kết này. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Tuy nhiên, mới chỉ dưới dạng những hoạt động mang dáng dấp du lịch nông nghiệp, rất lẻ tẻ và mang tính tự phát. Trong khi đó, các dịch vụ và sản phẩm phục vụ loại hình du lịch này năm nay qua năm khác vẫn không có gì thay đổi, trở nên quá nhàm chán với du khách.
Theo một hướng dẫn viên có thâm niên 15 năm chuyên đi tour miền Tây, du khách những năm gần đây thường than phiền sản phẩm du lịch vùng này nghèo nàn, trùng lặp, thiếu đặc trưng địa phương. Nếu ai đã đi một lần, rồi hai lần sẽ chẳng muốn đi nữa vì cảm giác không có, không còn gì khác để khám phá. Các dịch vụ, sản phẩm phục vụ du lịch nông nghiệp ở tỉnh nào trong vùng dường như cũng “na ná” như nhau.
Miền Tây có 5 chợ nổi lớn, nhưng cả 5 đều có đặc trưng lấy ghe là nhà, cũng họp chợ trên sông từ sáng sớm, cũng “treo gì bán nấy”, có khác chăng chỉ là quy mô lớn nhỏ và sản vật địa phương theo mùa. Chỉ cần đi một chợ là có thể hình dung ra các chợ khác.
Từ ghe bước lên vườn, men theo vài con đê nhỏ vào các vườn cây ăn trái, ngồi nghỉ bên bàn nước nhỏ, uống trà pha mật ong, ăn các loại trái cây đã được gọt sẵn: đu đủ, chôm chôm, thanh long… được mua từ nơi khác mang về đãi khách. Các vườn cây phục vụ du lịch bây giờ có vẻ tiêu điều so với 5 năm về trước. Người dân thì lo lắng không muốn đầu tư thêm vì không biết ngày mai đất của họ có bị quy hoạch, cấp cho một dự án nào đó hay không.
Đi tham quan thì cũng chỉ có vài căn nhà cổ, các trại rắn, cá sấu, đà điểu, hay xem làm bánh tráng, kẹo dừa… Thậm chí có nơi chỉ là xưởng, trại được dựng lên cho khách xem, không phải là nơi sản xuất chuyên nghiệp, nơi chăn nuôi thật của nông dân địa phương. Sản phẩm du lịch trong vùng vì vậy có dấu hiệu nhàm chán, bão hòa.
Nhìn nhận thực tế trên, nhiều doanh nghiệp du lịch đã chủ động thay đổi cách làm, tạo ra sản phẩm mới cho loại hình du lịch này với tiêu chí xác định du lịch nông nghiệp không chỉ là đi xem các thửa ruộng xanh mượt, nhìn ngắm những con gà, con vịt hay những vườn rau, thăm cây ăn trái mà còn là sống với những sinh hoạt rất đỗi quen thuộc, gần gũi như người dân bản địa.
Một số công ty như Saigontourist, Bến Thành Tourist, Vietravel, Lửa Việt, Fiditour, Dấu Ấn Việt, Hòn Ngọc Viễn Đông, v.v… đã khai thác rất hiệu quả các tour: “Tát mương bắt cá”, “Tham quan làng nghề”, “Một ngày làm nông dân Nam bộ”… Với những tour du lịch này, du khách được khám phá chính mình và sống trong cảm giác mới lạ bằng việc chủ động tham gia vào các hoạt động sinh hoạt, lao động hàng ngày với người dân bản địa. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Tuy nhiên, cách làm này vẫn mang tính thời vụ, nhỏ lẻ mà chưa có chiến lược phát triển du lịch nông nghiệp lâu dài, bền vững.
Tiểu kết chương I
Toàn bộ chương 1 cho thấy cơ bản về các khái niệm du lịch nông nghiệp, các đặc điểm của loại hình du lịch mới này. Đồng thời, hiểu được vai trò và lịch sử ra đời và phát triển của du lịch nông nghiệp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Bên cạnh đó, phát triển loại hình du lịch nông nghiệp – một giải pháp mới cho việc đa dạng các sản phẩm du lịch trong việc phát triển của ngành du lịch. Khóa luận: Tìm hiểu loại hình du lịch nông nghiệp tại Trang trại.
Trên cơ sở đưa ra những lý luận chung tạo nền móng cho việc nghiên cứu đề tài một cách đúng đắn, khoa học và thêm phong phú. Là cơ cơ sở lý thuyết cho các nghiên cứu thực tiễn được thực hiện ở chương 2 và chương 3. Ngoài ra, góp phần cho việc khai thác và bảo tồn các giá trị tài nguyên phục vụ phát triển du lịch nông nghiệp.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Khóa luận: Thực trạng phát triển du lịch nông nghiệp tại Trang trại
