Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này. 

I. QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG CHO VIỆC NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC

1. Định hướng, mục tiêu cho xuất khẩu trong thời gian tới

Trong Chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2019-2028, Đảng và Nhà nước ta đã chỉ rõ nhiệm vụ mục tiêu của hoạt động xuất khẩu trong giai đoạn tới. Đó là cần tăng nhanh tổng kim ngạch xuất khẩu, tạo thị trường cho một số mặt hàng nông sản, thực phẩm và hàng công nghiệp có khả năng cạnh tranh, tìm kiếm thêm các thị trường cho các mặt hàng xuất khẩu mới. Các đơn vị xuất khẩu cần nâng cao chất lượng các mặt hàng xuất khẩu, giữ vững và tăng thêm thị phần ở các thị trường cũ, thâm nhập và phát triển thị trường mới. Đảng và nhà nước chủ trương xây dựng chiến lược xuất khẩu theo hướng đẩy mạnh xuất khẩu kết hợp với thay thế nhập khẩu một cách có hiệu quả các mặt hàng có thể sản xuất trong nước, tạo ra nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực hơn và hạn chế việc nhập khẩu nguyên liệu thô và sơ chế.

Mục tiêu đặt ra trong thời kỳ này:

  • Xuất khẩu hàng hóa tăng trưởng bình quân 15%/năm. Trong đó thời kỳ 2019-2023 xuất khẩu tăng 16%/năm, thời kỳ 2024-2028, xuất khẩu tăng 14%/năm.
  • Tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa so với GDP tăng từ 44,7% vào năm 2018 lên tới 66,3% vào năm 2023 và 90% vào năm 2028, tăng từ 29,5% trong thời kỳ 2009- 2018 lên đến 71,1% cho thời kỳ 2019-2028.
  • Giá trị xuất khẩu tăng 4 lần, từ khoảng 15,5 tỷ USD từ năm 2018 lên đến 62,7 tỷ USD vào năm 2028.

2. Quan điểm của Đảng và nhà nước về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng trong thời kỳ hội nhập được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm. Trước những cơ hội và thách thức mà tiến trình hội nhập quốc tế mang lại, vấn đề nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu được đặt ra hết sức cần thiết và Nhà nước và các bộ ngành cũng như chính các doanh nghiệp đều nhận thức và có những quan điểm cho vấn đề này.

Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX đã khẳng định chủ trương “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế”, nâng cao sức cạnh tranh chính là yêu cầu quan trọng để thực hiện chủ trương đó. Đại hội cũng nêu rõ quan điểm “ từng ngành, từng doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch, giải pháp để thực hiện các cam kết quốc tế, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế, mở rộng thị phần trên những thị trường truyền thống, khai thác và mở rộng thị trường mới.

Nghị quyết số 07-NQ/TW tháng 11 năm 2019 của Bộ chính trị về Hội nhập kinh tế quốc tế đã chỉ rõ: “các ngành, các địa phương, các doanh nghiệp phải khẩn trương sắp xếp lại và nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh, đảm bảo hội nhập có hiệu quả”. Nghị quyết cũng chỉ ra nhiệm vụ của doanh nghiệp: “đi đôi với việc nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp cũng cần thiết phải cải thiện môi trường kinh doanh, khả năng cạnh tranh quốc gia thông qua việc đổi mới và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ phù hợp với thông lệ quốc tế và đường lối của Đảng, xây dựng và phát triển tốt hệ thống hạ tầng cơ sở cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính…”.

Từ một số quan điểm trên có thể thấy việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam nói chung cũng như doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng đã được Đảng và Nhà nước nhận thức rõ và có quan điểm chỉ đạo rõ ràng tới các ngành kinh tế và các doanh nghiệp. Với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, quan điểm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp bao gồm một số điểm chính như sau:

  • Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu phải quán triệt và thực hiện đúng quan điểm hiệu quả kinh tế xã hội của nhà nước. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.
  • Xem xét năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong mối quan hệ với các cấp độ năng lực cạnh tranh khác, đặt khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu trong mối quan hệ với năng lực cạnh tranh quốc gia, ngành, sản phẩm và tổng thể sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Tận dụng lợi thế cạnh tranh về sản phẩm hàng hóa để nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.
  • Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu gắn liền với quá trình xây dựng thương hiệu doanh nghiệp và quản trị thương hiệu, gắn liền với việc tận dụng lợi thế về yếu tố tự nhiên sẵn có (như xuất khẩu cà phê…).
  • Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu dựa trên cơ sở ứng dụng hiệu quả tiến bộ khoa học, công nghệ trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh, từng bước hiện đại hóa phương thức sản xuất kinh doanh và quản lý doanh nghiệp theo xu thế phù hợp với thương mại thế giới.

3. Phương hướng của Đảng và nhà nước về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu

Để có thể đạt được những mục tiêu đề ra cho xuất khẩu cũng như thực hiện được các quan điểm mà Đảng và nhà nước đề ra, một số phương hướng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu đã được đưa ra.

Nhà nước phải tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu sản xuất và xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường nước ngoài. Nhà nước cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh cho mọi thành phần kinh tế, xây dựng chính sách mở cửa nền kinh tế hơn nữa, phát triển các thị trường phụ trợ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như thị trường tài chính, thị trường lao động, phát triển hệ thống hạ tầng cơ sở, tạo lập môi trường thể chế có hiệu quả theo hướng khuyến khích cạnh tranh và phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như các cam kết quốc tế. Thêm vào đó, nhà nước cũng cần đổi mới cung cách quản lý doanh nghiệp, không can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, củng cố và phát triển một số doanh nghiệp xuất khẩu quan trọng, các tổng công ty thương mại chủ chốt.

Về phía các doanh nghiệp, việc nỗ lực tăng cường năng lực cạnh tranh của chính doanh nghiệp mình là điều cần thiết. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần thực hiện các biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình bằng cách: đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành sản phẩm, xây dựng hệ thống phân phối tốt, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường hoạt động nghiên cứu và triển khai công nghệ, nâng cao trình độ tổ chức và quản lý doanh nghiệp theo hướng hiện đại, tăng hiệu quả hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Không những thế, các doanh nghiệp cũng phải chủ động trong việc tự vận động tìm hướng kinh doanh thích hợp với nhiều loại sản phẩm, hàng hóa có chất lượng cao, giá bán phải chăng để có thể cạnh tranh với các hàng hóa tương tự của các đối thủ khác. Thêm vào đó, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần phải tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh ở một số nhóm sản phẩm trọng điểm, giữ vững thị phần thị trường đã có và mở rộng hơn nữa thị trường xuất khẩu để phát huy lợi thế so sánh tuyệt đối và tương đối của hàng hóa nước ta ở các thị trường xuất khẩu truyền thống như : Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước ASEAN, phấn đấu mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước như các nước Châu Âu, Mỹ, Nga… và nhiều thị trường khác trong giai đoạn sắp tới.

II. NHÓM GIẢI PHÁP VĨ MÔ TỪ PHÍA CÁC BỘ NGÀNH VÀ NHÀ NƯỚC Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phụ thuộc chủ yếu chính vào bản thân của doanh nghiệp và của hàng hóa doanh nghiệp tạo ra. Tuy nhiên, ngoài nội lực của chính doanh nghiệp, nếu có sự hỗ trợ từ phía nhà nước về nhiều mặt thì doanh nghiệp cũng có thể có điều kiện tốt hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu phụ thuộc chủ yếu vào trách nhiệm và năng lực của doanh nghiệp, nhà nước không thể làm thay cho doanh nghiệp, tuy nhiên bằng các chính sách, chiến lược, công cụ quản lý vĩ mô và việc hỗ trợ thông qua nhiều hình thức khác nhau, nhà nước có thể góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

1. Hoàn thiện môi trường kinh doanh để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh

Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp là tổng thể nhiều yếu tố khác nhau bao gồm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, pháp luật, công nghệ… Môi trường kinh doanh có tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu môi trường kinh doanh thuận lợi thì sẽ góp phần tạo điều kiện tốt cho doanh nghiệp tiến hành sản xuất kinh doanh, ngược lại nếu môi trường kinh doanh không thuận lợi thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn. Sự thay đổi của từng yếu tố trong môi trường kinh doanh đều ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Với doanh nghiệp xuất khẩu thì nhà nước có thể tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh qua việc chú ý cải thiện đến môi trường pháp lý và môi trường kinh tế.

1.1. Xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu, môi trường pháp lý có vai trò hết sức quan trọng. Nếu doanh nghiệp xuất khẩu được hưởng một hệ thống pháp luật và chính sách rõ ràng và thuận lợi thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng được tạo điều kiện để nâng cao. Ngược lại nếu môi trường pháp lý hỗ trợ cho cạnh tranh không thuận lợi, cạnh tranh không công bằng bình đẳng thì dù doanh nghiệp xuất khẩu có sản phẩm có sức cạnh tranh cao, thì khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế cũng phần nào bị hạn chế. Việc tạo lập được môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu trên thị trường thế giới là nhiệm vụ và vai trò của nhà nước.

Môi trường pháp lý thuận lợi cho cạnh tranh trong kinh doanh xuất khẩu gắn bó chặt chẽ với môi trường pháp lý về kinh doanh và kinh doanh hàng xuất khẩu. Để có thể xây dựng được môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà nước cần tiếp tục xây dựng, hoàn thiện và ban hành pháp luật kinh doanh đồng bộ, hoàn chỉnh đảm bảo được sự thông thoáng nhưng cũng đảm bảo được tính ổn định lâu dài, phù hợp với kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhưng cũng phù hợp với mở cửa và hội nhập. Hội nhập kinh tế quốc tế là tham gia vào một sân chơi chung với các quốc gia trên thế giới trong tất cả các mối quan hệ kinh tế. Vì thế, hệ thống pháp luật trong kinh doanh của nước ta phải đảm bảo chủ trương phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời cũng phải đáp ứng được yêu cầu hoàn thiện cho phù hợp với thông lệ quốc tế, đáp ứng được yêu cầu hội nhập quốc tế theo hướng tự do hóa thương mại, tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, loại bỏ những hạn chế với hoạt động xuất khẩu.

Không chỉ có việc xây dựng môi trường pháp lý trong nước, vai trò của nhà nước còn thể hiện ở việc tạo lập môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu cạnh tranh ở thị trường nước ngoài. Do doanh nghiệp xuất khẩu kinh doanh tại thị trường nước ngoài nên việc nghiên cứu thị trường nước ngoài cho các sản phẩm của nước ta là rất cần thiết, và để làm tốt việc này cần có sự thỏa thuận cam kết của nhà nước Việt Nam với chính phủ các nước thị trường xuất khẩu thông qua các điều ước song phương và đa phương. Nhà nước ta đã ký kết nhiều hiệp định hợp tác song phương với các quốc gia trên thế giới và cũng tham gia vào các tổ chức quốc tế, các hiệp định thương mại đa phương. Điều này đã góp phần lớn trong việc tạo được môi trường pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu nước ta trên trường quốc tế.

1.2. Hoàn thiện cơ chế và chính sách khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu

  • Đổi mới và hoàn thiện chính sách xuất khẩu hàng hóa sang thị trường các nước

Thứ nhất, nhà nước cần phải hoàn thiện các chính sách hỗ trợ và khuyến khích xuất khẩu sản phẩm ra thị trường thế giới thông qua các công cụ và biện pháp kinh tế. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích xuất khẩu của nhà nước với các doanh nghiệp xuất khẩu gồm các ba bộ phận cơ bản: hỗ trợ doanh nghiệp về thông tin thị trường, tiếp thị thị trường và đào tạo nguồn nhân lực; hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển sản xuất hàng xuất khẩu có giá trị gia tăng cao; hỗ trợ khuyến khích về tài chính và tín dụng thông qua thuế xuất khẩu, và các loại quỹ hỗ trợ xuất khẩu. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Từ nhiều năm nay, để khuyến khích hoạt động xuất khẩu và phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế thế giới, hầu hết thuế xuất khẩu với nhiều mặt hàng của Việt Nam áp dụng là 0% hoặc miễn thuế, chỉ có một số mặt hàng như hạt điều thô, dầu thô, gỗ rừng tự nhiên… bị áp thuế suất xuất khẩu. Chính vì thế để có thể khuyến khích xuất khẩu, các biện pháp phi thuế như các quỹ hỗ trợ xuất khẩu, bảo hiểm xuất khẩu, thưởng xuất khẩu có vai trò quan trọng hơn. Tuy nhiên, khi nước ta đã là thành viên của WTO thì các biện pháp hỗ trợ xuất khẩu một cách trực tiếp như các quỹ hỗ trợ tài chính hay các hình thức thưởng xuất khẩu đều bị cấm, do đó, việc đổi mới các hình thức này cho phù hợp với quy định của WTO là vấn đề đặt ra cho các cơ quan nhà nước. Nhà nước cũng có thể hình thành và phát triển các Quỹ bảo hiểm xuất khẩu hay bảo hiểm rủi ro cho các doanh nghiệp khi tiếp cận các thị trường nhiều rủi ro. Hình thức này sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu chia sẻ và giảm rủi ro trong hoạt động xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các thị trường mới, có độ rủi ro cao. Thêm vào đó, có thể phát triển cả các quỹ bảo hiểm rủi ro của các hiệp hội ngành hàng. Các trường hợp rủi ro có thể dễ thấy như rủi ro trong thanh toán khi người mua không có khả năng hay không muốn thanh toán, rủi ro thương mại, rủi ro ngoại tệ, rủi ro sau khi giao hàng như trường hợp hợp đồng cung cấp hàng hóa bị hủy bỏ trước khi giao hàng.

Thứ hai, các bộ ngành liên quan và nhà nước cần hoàn thiện chính sách thị trường xuất khẩu. Bản thân chính các doanh nghiệp và chính phủ, các cơ quan liên quan phải nâng cao trách nhiệm trong việc tổ chức và hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm, thâm nhập thị trường mới, giữ vững mức độ tăng trưởng của thị trường đã có, phát triển thị trường theo chiều sâu. Thực tế, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu nước ta còn yếu nên nhà nước cần phải chủ động để giúp đỡ doanh nghiệp trong việc thâm nhập thị trường, tìm kiếm bạn hàng…

Chính sách mặt hàng xuất khẩu cũng cần phải được xây dựng phù hợp. Các mặt hàng xuất khẩu cần đảm bảo nguyên tắc hiệu quả quốc gia trong xuất khẩu, thống nhất giữa việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và của nền kinh tế. Hơn nữa các mặt hàng xuất khẩu cũng cần được phân loại theo khả năng cạnh tranh để định hướng cho các doanh nghiệp lực chọn mặt hàng xuất khẩu phù hợp với năng lực cạnh tranh của mình. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Từ đó có thể thấy chính sách xuất khẩu cần phải được nhà nước xây dựng phù hợp theo cách khuyến khích các doanh nghiệp tạo ra mặt hàng xuất khẩu mới, đạt giá trị gia tăng cao và tìm được thị trường phù hợp cho các mặt hàng đó. Việc chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu nhằm mục tiêu tăng nhanh các nhóm hàng xuất khẩu có giá trị gia tăng cao là điều cần phải thực hiện nhanh chóng. Trong đó, nhà nước và các bộ ngành liên quan cần tập trung hướng đến phát triển các ngành hàng công nghiệp sáng tạo, nhóm hàng dễ dàng đưa ra ý tưởng vào cuộc sống như trong lĩnh vực may mặc, giày dép, thời trang…Đây là tiềm năng lớn của nước ta mà vốn đầu tư không quá cao.

  • Đảm bảo tài chính cho doanh nghiệp xuất khẩu

Việc đảm bảo tài chính cho có ý nghĩa rất quan trọng với doanh nghiệp trong việc hình thành và phát huy năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường các nước.

Chính sách đảm bảo và hỗ trợ tín dụng tài chính gồm các hình thức: ưu tiên vay vốn với thời gian và lãi suất ưu đãi, gia tăng thời hạn trả nợ, xây dựng thuế suất thuế giá trị gia tăng ưu đãi với sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, xây dựng thuế suất thuế xuất khẩu với mức ưu đãi, miễn giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp để giảm chi phí và tăng vốn cho phát triển sản xuất và xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp.

  • Để nâng cao hiệu quả của việc đảm bảo tài chính tín dụng cho doanh nghiệp xuất khẩu, nhà nước cần thực hiện các việc sau:

Phát triển các hình thức tín dụng xuất khẩu, đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp vay vốn dễ dàng, đặc biệt là vay vốn trước khi giao hàng vì doanh nghiệp xuất khẩu của nước ta có quy mô nhỏ và hay gặp hạn chế về mặt tài chính nên rất cần tín dụng trước khi giao hàng để mua nguyên vật liệu và các yếu tố sản xuất đầu vào và tiến hành sản xuất và thu mua đủ hàng theo như hợp đồng xuất khẩu đã ký kết. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Nhà nước cần cải thiện chính sách quản lý ngoại hối. Nhà nước có thể ban hành chính sách cho phép các doanh nghiệp có nhiều ngoại tệ tham gia vào thị trường ngoại hối để góp phần giúp việc xác định tỷ giá hối đoái căn cứ vào cung cầu ngoại hối và vẫn giúp ngân hàng Nhà nước có thể giữ được khả năng kiểm soát thị trường ngoại hối.

Nhà nước cũng cần hoàn thiện chính sách thuế (thuế xuất khẩu và thuế giá trị gia tăng) phù hợp và ổn định trong nhiều năm để doanh nghiệp xuất khẩu kinh doanh thuận lợi. Xây dựng quy chế miễn thuế, giảm thuế, tính thuế giá trị gia tăng nộp bằng phương pháp tính theo giá ghi trên hợp đồng thương mại cho phù hợp với quy định của WTO.

Nhà nước cần tăng cường khả năng cung cấp tín dụng của ngân hàng. Doanh nghiệp xuất khẩu nước ta do quy mô nhỏ bé nên thường gặp khó khăn trong tài chính, vay vốn đầu tư, đặc biệt là vay vốn đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.

Trong thời gian gần đây, việc vay vốn ngân hàng mặc dù đã có thuận lợi hơn trước nhưng các thủ tục vẫn còn khá phức tạp, nhu cầu vay vốn dài hạn của doanh nghiệp xuất khẩu vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Để có thể cải tiến được khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng của doanh nghiệp xuất khẩu, nhà nước cần có các giải pháp để đẩy nhanh sự phát triển của hệ thống ngân hàng, giúp doanh nghiệp được đảm bảo hơn về tài chính cần thiết cho hoạt động sản xuất và kinh doanh xuất khẩu theo các hướng sau:

Nâng cao năng lực tài chính của các ngân hàng bằng cách cổ phần hóa ngân hàng quốc doanh và phát hành cổ phiếu của các ngân hàng cổ phần, tham gia vào thị trường chứng khoán. Việc này đã được các ngân hàng tiến hành khá hiệu quả trong thời gian gần đây.

Tăng cường sức ép cạnh tranh, tạo sự bình đẳng trong kinh doanh, nới rộng quyền kinh doanh cho các ngân hàng ngoài quốc doanh, mở rộng việc cấp phép cho hoạt động của các ngân hàng nước ngoài.

Hiện đại hóa công nghệ, tăng cường năng lực quản lý ngân hàng, áp dụng các chuẩn mực và thông lệ quốc tế trong hoạt động.

Tăng cường năng lực đánh giá tín dụng của ngân hàng, các ngân hàng cần cho vay theo khả năng trả nợ của khách hàng, theo mức độ mạo hiểm, độ khả thi của dự án, chứ không nên cho vay theo tình trạng cho vay chỉ định.

  • Cải cách theo hướng đơn giản hóa các thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất khẩu

Trong những năm gần đây thủ tục hành chính với hoạt động xuất khẩu đã có những cải tiến đáng kể, tuy nhiên nhà nước và các cơ quan bộ ngành liên quan vẫn cần phải cố gắng hơn nữa trong việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc xuất khẩu hàng hóa, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhà nước cần phải xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu như Tổng cục Hải quan, Bộ Thương mại, Sở Thương mại các tỉnh thành phố, để xóa bỏ cơ chế chủ quản, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp khi thực hiện xuất khẩu phù hợp với đăng ký kinh doanh. Tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp trung ương và địa phương, giữa các cơ quan khác nhau của nhà nước trong kiểm tra thanh tra thương mại cũng cần khắc phục. Việc phân cấp không rõ ràng và chồng chéo gây nên phiền hà, rắc rối hay tình trạng hình sự hóa các tranh chấp dân sự gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Nhà nước cũng cần đơn giản hóa các thủ tục nhập nguyên phụ liệu, việc nhập khẩu hàng mẫu, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế nhập khẩu cho các doanh nghiệp sản xuất hàng phụ liệu cho xuất khẩu, tiến hành loại bỏ cơ chế quản lý bằng định hướng, kế hoạch với một số mặt hàng như: phân bón, ô tô, xe máy… Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Hệ thống kiểm tra hải quan cũng cần được hoàn thiện và đơn giản hóa theo thông lệ quốc tế, xóa bỏ những quy định hạn chế đã lạc hậu, đảm bảo tính đồng bộ giữa chính sách pháp luật hải quan và pháp luật trong các lĩnh vực quản lý chuyên ngành liên quan đến xuất nhập khẩu. Việc cải cách được tiến hành theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ nhưng cũng phải thắt chặt được sự quản lý điều hành và chống gian lận thương mại, áp dụng công nghệ và kỹ thuật hiện đại trong quản lý.

Việc áp dụng hải quan điện tử cũng cần được mở rộng áp dụng. Trong thời đại hiện nay khi công nghệ thông tin ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống, việc nghiên cứu áp dụng công nghệ vào quy trình thu thuế và hải quan đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và cả cơ quan hải quan. Một mặt quá trình này giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian và chi phí, mặt khác cũng giúp cho thủ tục hải quan được minh bạch hơn, đảm bảo kiểm tra giám sát được về mặt tài chính và an ninh. Việc áp dụng hải quan điện tử đã được tiến hành ở nước ta từ năm 2018. Hiện nay hải quan điện tử đã được áp dụng tại một số cục có lưu lượng hàng hóa lớn. Trong tương lai việc áp dụng hải quan điện tử cần được mở rộng đến tất cả các cục hải quan tỉnh, thành phố còn lại trên cả nước. Để thực hiện tốt điều này cơ sở hạ tầng cần được nâng cấp và các cán bộ hải quan cũng cần được tập huấn tốt hơn để thích ứng với phương thức làm việc mới. Tổng cục Hải quan cần nâng cấp website chương trình khai hải quan từ xa với tiện ích và công cụ tốt hơn, xây dựng phần mềm khai hải quan từ xa hiệu quả hơn, đồng thời xây dựng chuẩn quy trình kết nối, trao đổi thông tin giữa hệ thống thông tin hải quan với doanh nghiệp.

Việc thu thuế cũng cần xây dựng theo hướng xây dựng một hệ thống thu thuế tập trung, minh bạch và đơn giản nhằm giảm bớt thời gian và thủ tục cho doanh nghiệp. Chế độ tự kê khai thuế cũng cần được mở rộng, các cơ quan thuế cũng phải thực hiện yêu cầu hoàn thuế đúng thời hạn và kịp thời để tạo điều kiện về vốn cho doanh nghiệp xuất khẩu sản xuất và kinh doanh.

1.3. Xây dựng hạ tầng cơ sở vật chất cho doanh nghiệp xuất khẩu phát triển thuận lợi

Cơ sở hạ tầng cần thiết cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung và của các doanh nghiệp xuất khẩu nói riêng bao gồm toàn bộ các điều kiện vật chất kỹ thuật cần thiết cho sự phát triển và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bao gồm: hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống kho bãi, hệ thống cung cấp điện nước, hệ thống giao thông (đường sá, bến cảng, phương tiện vận tải…). Cơ sở hạ tầng đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp vì cơ sở hạ tầng tốt góp phần làm giảm bớt chi phí kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó làm giảm giá thành sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng là lĩnh vực mà nhà nước có thể hỗ trợ chủ yếu cho doanh nghiệp. Sự hỗ trợ này giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận và sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại với chi phí thấp để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thực tế, hạ tầng cơ sở phục vụ cho kinh doanh ở nước ta vẫn còn ở trong tình trạng kém phát triển: dịch vụ không tốt mà giá dịch vụ lại cao, điều này có ảnh hưởng tới sự phát triển và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Vì thế, nhà nước cần phải đầu tư hơn nữa vào việc phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp. Nhà nước nên tập trung đầu tư vào những công trình cơ sở hạ tầng mang lại hiệu quả cao. Khi đầu tư xây dựng và phát triển, cần đặc biệt chú ý tới hiệu quả đầu tư, xã hội hóa khâu nâng cấp và cải thiện điều kiện cơ sở hạ tầng. Nhà nước cũng phải khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA, khuyến khích đầu tư trực tiếp vào các dự án xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng. Với một số lĩnh vực dịch vụ mang tính độc quyền như điện, nước, viễn thông, dịch vụ internet, nhà nước cần có biện pháp để giảm giá dịch vụ để đem lại lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong quá trình sản xuất kinh doanh, không phải chịu mức giá dịch vụ cao hơn so với các nước khác. Với doanh nghiệp xuất khẩu thì việc đầu tư vào hệ thống cảng biển, kho bãi, hệ thống tàu biển…là nhu cầu quan trọng.

2. Xúc tiến xuất khẩu

Xúc tiến xuất khẩu là một bộ phận của chiến lược phát triển xuất khẩu. Xúc tiến xuất khẩu đóng vai trò quan trọng đến hoạt động xuất khẩu và góp phần tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Trong tiến trình hội nhập của nước ta, đặc biệt là trong giai đoạn gần đây khi Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO, thì xúc tiến xuất khẩu lại càng đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Để có thể nâng cao hiệu quả của hoạt động xúc tiến xuất khẩu, ở tầm vĩ mô, nhà nước cần phải có những hành động cụ thể như việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về xúc tiến xuất khẩu, tăng cường quản lý nhà nước về xúc tiến xuất khẩu, củng cố và phát triển hệ thống xúc tiến xuất khẩu, đầu tư ngân sách cho việc hỗ trợ các hoạt động xúc tiến xuất khẩu.

2.1. Tổ chức hệ thống thông tin thị trường một cách hiệu quả Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Nhà nước cần tổ chức lại hệ thống thông tin thị trường một cách hiệu quả hơn. Các thông tin về dự báo thị trường và thông tin thị trường cần được cung cấp tốt hơn để giúp các cơ quan nhà nước xây dựng, quy định và hình thành chính sách tốt hơn và quan trọng hơn cả là giúp các doanh nghiệp có được thông tin để định hướng hoạt động kinh doanh.

Nhà nước và các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường các hoạt động phổ biến thông tin về chính sách thương mại các nước để doanh nghiệp vận dụng để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp với môi trường kinh doanh trên thị trường quốc tế thông qua các cơ quan xúc tiến xuất khẩu ở trung ương như Vietrade, VCCI, cơ quan xúc tiến xuất khẩu ở địa phương, các tổ chức tham tán và đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài.

2.2. Củng cố và phát triển hệ thống xúc tiến xuất khẩu

Hệ thống xúc tiến xuất khẩu là hệ thống rộng, được thực hiện ở nhiều cấp và bởi nhiều tổ chức khác nhau.Vì thế để hoạt động xúc tiến xuất khẩu có hiệu quả thì cần phải tổ chức, cơ cấu hợp lý các cơ quan, bộ phận để thành một hệ thống thống nhất và linh hoạt.

Hiện nay, nhà nước có thể xây dựng hệ thống các cơ quan xúc tiến xuất khẩu theo hướng có tổ chức chủ chốt và các tổ chức vệ tinh xung quanh. Trong đó các tổ chức chủ chốt có thể là Cục xúc tiến thương mại Vietrade, Phòng thương mại và công nghiệp VCCI, các bộ ngành liên quan, các hiệp hội ngành hàng. Các cơ quan chủ chốt có trách nhiệm tập trung xây dựng khung pháp lý, thực hiện sự quản lý nhà nước, chỉ đạo hướng dẫn thực hiện, theo dõi đánh giá và điều chỉnh các kế hoạch xúc tiến xuất khẩu cụ thể, gắn các mặt hàng cụ thể vào từng thị trường cụ thể, điều phối công tác xúc tiến xuất khẩu trong cả nước. Các tổ chức vệ tinh là các tổ chức xúc tiến xuất khẩu địa phương, các chi nhánh của các hiệp hội ngành hàng, của Phòng Thương mại và công nghiệp VCCI ở các địa phương. Các cơ quan này có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các chiến lược và kế hoạch xúc tiến xuất khẩu dưới sự chỉ đạo và hướng dẫn của các cơ quan chủ chốt.

2.3. Xây dựng và nâng cao uy tín sản phẩm quốc gia

Một trong những nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho hoạt động xúc tiến xuất khẩu là tăng cường quảng bá hình ảnh của Việt Nam và các sản phẩm xuất khẩu của nước ta đến với thị trường thế giới bởi thực tế các mặt hàng xuất khẩu của nước ta đã có mặt tại nhiều thị trường trên thế giới nhưng thương hiệu hàng hóa Việt Nam chưa thật sự được thế giới lưu ý.

Thương hiệu sản phẩm là tài sản có giá trị cao với mỗi doanh nghiệp. Doanh nghiệp xuất khẩu cần xây dựng được thương hiệu cho riêng mình thì mới có thể đứng vững và phát triển trên thị trường thế giới. Thương hiệu là do doanh nghiệp tự xây dựng nhưng các tổ chức xúc tiến xuất khẩu vẫn có thể thông qua các hoạt động của mình để phổ biến và đề cao uy tín của thương hiệu các sản phẩm nước ta trên thị trường thế giới. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Trên tầm vĩ mô, uy tín quốc gia và uy tín sản phẩm quốc gia là tài sản chung vô cùng quý giá với chính quốc gia và với mỗi doanh nghiệp trong quốc gia đó và nhiều nước trên thế giới đã xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm của nước mình như Thái Lan hay Ôxtrâylia. Với nước ta, chương trình “Xây dựng và phát triển thương hiệu quốc gia đến năm 2028” do Cục xúc tiến thương mại Vietrade xây dựng và tiến hành đã được chính phủ phê duyệt và đang trong thời gian tiến hành. Với chương trình này các sản phẩm của các doanh nghiệp xuất khẩu đạt đủ yêu cầu có thể được dán biểu trưng Vietnam Value Inside trên các sản phẩm của mình. Đây là một chương trình xúc tiến và hỗ trợ doanh nghiệp lớn và khi hoàn thành thì sẽ xây dựng được hình ảnh chung cho hàng hóa Việt Nam và quảng bá hình ảnh đó tới thị trường quốc tế.

3. Tăng cường liên kết, hỗ trợ giữa các doanh nghiệp xuất khẩu

Khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp trong hoạt động xuất khẩu là điều cần thiết để đạt hiệu quả trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài vì đa số các doanh nghiệp xuất khẩu nước ta còn nhỏ và yếu nên việc liên kết để tạo nên sức mạnh và khả năng cung cấp hàng xuất khẩu tốt hơn là điều quan trọng.

Từ cuối những năm 2008, Chính phủ đã khuyến khích việc thành lập các hiệp hội ngành nghề với mục tiêu xây dựng các đầu mối cấp quốc gia cho các doanh nghiệp trong hầu hết các ngành nghề và ngành hàng xuất khẩu. Các hiệp hội bao gồm nhiều thành phần: các doanh nghiệp nhà nước lớn ở cả cấp quốc gia và cấp địa phương, các hợp tác xã, các doanh nghiệp tư nhân, các công ty liên doanh. Mục tiêu chính của các hiệp hội là hỗ trợ doanh nghiệp thành viên xúc tiến xuất khẩu, từ đó hỗ trợ phát triển ngành nghề và ngành hàng xuất khẩu. Hiện nay trong cả nước có tất cả 67 hiệp hội ngành hàng đã được thành lập.

Tuy nhiên, sự liên kết giữa các doanh nghiệp xuất khẩu, hoạt động của các hiệp hội ngành nghề đã có nhưng thật sự chưa phát huy hết vai trò. Nhiều hiệp hội còn ít kinh nghiệm và kiến thức về phát triển xuất khẩu.

Vì thế vai trò của nhà nước trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và vai trò của các hiệp hội ngành hàng, từ đó tạo ra sự liên kết hiệu quả hơn giữa các doanh nghiệp xuất khẩu là rất cần thiết. Trong một hội nghị với các hiệp hội ngành hàng năm 2020 của Bộ Thương mại, một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động và vai trò của các hiệp hội ngành hàng đã được đưa ra:

Thứ nhất, phải thống nhất quan điểm hiệp hội ngành hàng là tổ chức liên kết giữa các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hoạt động trên nguyên tắc mở, nhà nước không can thiệp quá sâu vào hoạt động. Cơ quan điều hành hiệp hội phải là những thành phần có kinh nghiệm, có kiến thức sâu về xuất nhập khẩu của ngành hàng đó, có tính chuyên nghiệp.

Thứ hai, Nhà nước cần nhanh chóng hoàn chỉnh các cơ chế chính sách pháp lý cho việc tổ chức quản lý, và vận hành của các hiệp hội ngành hàng. Các bộ liên quan cũng có trách nhiệm trong việc xây dựng các quy định bổ sung, nêu rõ chức năng, quyền hạn trách nhiệm của các hiệp hội trong các lĩnh vực hoạt động. Đây là điều cần thiết phải tiến hành nhanh vì hiệp hội là cơ quan chính đứng ra trong các trường hợp đấu tranh chống lại tình trạng tranh mua tranh bán giữa các doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác quốc tế để ổn định cung cầu, liên kết đấu tranh chống lại các rào cản của nước ngoài, hay phát triển các phương thức kinh doanh mới…

III. NHÓM GIẢI PHÁP VI MÔ TỪ PHÍA DOANH NGHIỆP Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

1. Tăng cường hiệu quả hoạt động marketing xuất khẩu

Nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu là một trong những yếu tố chủ yếu để đạt được mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu. Nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu có thể sử dụng kết hợp các giải pháp marketing hỗn hợp trên bốn phương diện: sản phẩm, giá, phân phối và xúc tiến xuất khẩu.

1.1. Chiến lược sản phẩm

Trước hết doanh nghiệp cần xác định các cặp sản phẩm- thị trường thích hợp vì để có thể xuất khẩu hiệu quả, sản phẩm cần được xem xét gắn với xác định thị trường mục tiêu đã được phân đoạn và định vị sẵn. Việc xác định và xây dựng các cặp sản phẩm – thị trường cần được tiến hành trước khi hoạch định các chiến lược bộ phận. Có thể thấy một số cặp sản phẩm – thị trường mà doanh nghiệp xuất khẩu nước ta đã thành công tại một số thị trường cụ thể như: thủy sản chế biến- thị trường EU, gạo đặc sản – thị trường EU.

Doanh nghiệp xuất khẩu nước ta cũng cần nhanh chóng chuyển đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu, tùy vào nhu cầu từng thị trường mà có hướng chuyển đổi phù hợp. Theo xu hướng chung là chú trọng chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng tập trung vào các sản phẩm cho giá trị xuất khẩu cao, sản phẩm có hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao, sản phẩm độc đáo có giá trị truyền thống bản sắc riêng có của nước ta… Các doanh nghiệp cũng cần biết cách khai thác các sản phẩm xuất khẩu truyền thống có lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh trên thị trường các nước. Ví dụ ở thị trường Châu Âu thì doanh nghiệp xuất khẩu có thể chú ý khai thác các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc độc đáo, có độ tinh xảo cao, hay các nông sản ở dạng đặc sản quý hiếm của nước ta vì các sản phẩm này có lợi thế cạnh tranh trên thị trường Châu Âu, được khách hàng ưa thích và sản phẩm cũng có giá trị xuất khẩu cao. Doanh nghiệp cũng cần chú ý phát huy và cải tiến các sản phẩm truyền thống có hàm lượng giá trị nghệ thuật văn hóa, tay nghề thủ công cao bằng cách đầu tư phát triển có trọng điểm những làng nghề truyền thống, những vùng nguyên liệu đặc sản để có lượng hàng xuất khẩu ổn định với khối lượng lớn.

Phát triển sản phẩm mới hay tạo thêm tính năng cho sản phẩm hiện có, khai thác những “đại dương xanh”tiềm ẩn: Theo như cuốn “Chiến lược đại dương xanh” đã nêu ra thì việc xây dựng chiến lược kinh doanh và làm chủ được sự cạnh tranh, không nên theo cách thức truyền thống như tăng chất lượng sản phẩm, hạ giá thành vì cách thức này chỉ làm giảm dần lợi nhuận đạt được mà nên theo phương thức mới là phải khai thác những khoảng trống của thị trường, tăng thêm sức cầu của người tiêu dùng và tạo ra thêm giá trị mới cho sản phẩm. Nhu cầu của khách hàng với sản phẩm là luôn thay đổi và doanh nghiệp nếu muốn cạnh tranh hiệu quả thì không nên là người đi sau, cạnh tranh với các đối thủ theo phương cách thông thường mà nên chủ động phát triển các sản phẩm mới hay khai thác những tính năng mới của sản phẩm để làm thỏa mãn nhu cầu chưa được đáp ứng của khách hàng. Để làm được điều này doanh nghiệp xuất khẩu cần có kế hoạch phát triển sản phẩm mới bằng cách thành lập bộ phận chuyên trách nghiên cứu, lập phương án phát triển sản phẩm mới kế tiếp sản phẩm đã có trên thị trường. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Đa dạng hóa sản phẩm nhưng vẫn thích nghi hóa sản phẩm với thị trường khác nhau, chuyên môn hóa sản phẩm để tăng chất lượng sản phẩm. Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro trong việc kinh doanh xuất khẩu hàng hóa và cũng giúp doanh nghiệp khai thác nhiều chủng loại hàng hóa khác nhau của thị trường mục tiêu. Tuy nhiên song song với việc đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro, việc thích nghi sản phẩm xuất khẩu với từng thị trường khác nhau cũng là điều cần thiết vì để sản phẩm xuất khẩu có thể cạnh tranh tốt thì nó phải phù hợp và đáp ứng được nhu cầu riêng của thị trường nước nhập khẩu. Chính vì thế doanh nghiệp xuất khẩu cần phải nghiên cứu kĩ nhu cầu, thị hiếu, tâm lý, văn hóa…của người tiêu dùng ở thị trường mục tiêu đã lựa chọn, đánh giá khả năng thích nghi sản phẩm xuất khẩu trên mỗi thị trường để kịp thời điều chỉnh cải tiến sản phẩm theo hướng thích nghi cao với thị trường đó. Bên cạnh đó việc chuyên môn hóa, chuyên biệt hóa sản phẩm cũng là một giải pháp hiệu quả trong cạnh tranh xuất khẩu. Trong điều kiện cạnh tranh xuất khẩu ngày càng gay gắt như hiện nay việc chuyên môn hóa sản phẩm xuất khẩu sẽ giúp sản phẩm có ưu thế về chất lượng, tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm xuất khẩu vì tận dụng được ưu thế của sự chuyên môn hóa, kinh nghiệm.

1.2. Chiến lược giá

Chiến lược giá phù hợp, định giá đúng cho sản phẩm trong kinh doanh xuất khẩu quyết định lớn đến sự thành công khi doanh nghiệp đã chiếm giữ, khống chế thị trường một cách tương đối ổn định. Việc định giá cho sản phẩm xuất khẩu là yếu tố quan trọng khi doanh nghiệp bắt đầu thâm nhập vào thị trường và mở rộng thị phần.

Theo lý thuyết marketing có rất nhiều cách thức định giá và xây dựng chiến lược giá khác nhau nhưng quy trình định giá xuất khẩu thông thường tuân theo năm bước trong bảng dưới đây:

  • Hình 3.1. Các bước định giá sản phẩm xuất khẩu Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Doanh nghiệp xuất khẩu cần chú ý một số điều sau để xây dựng được chiến lược giá phù hợp và hiệu quả:

Việc xác định đúng giá phải dựa vào quan hệ cung cầu trên thị trường. Để xác định đúng giá sản phẩm xuất khẩu, đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường các nước doanh nghiệp cần nghiên cứu mức độ co giãn cung cầu theo giá biến động của từng mặt hàng trên thị trường từng nước. Từ nghiên cứu đó, doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định nâng giá hay hạ giá sản phẩm xuất khẩu phù hợp với tình hình thị trường một cách linh hoạt.

Công tác nghiên cứu, khảo sát giá trên thị trường nước xuất khẩu cũng cần được chú trọng. Các doanh nghiệp thành công trong kinh doanh xuất khẩu hầu hết đều phải có bộ phận chuyên trách làm công tác nghiên cứu giá và thường xuyên khảo sát giá trên thị trường quốc tế và thị trường từng nước xuất khẩu cụ thể. Việc nghiên cứu giá có thể đưa ra kết quả đánh giá tình hình giá cả hiện tại và dự báo giá trong tương lai để công ty có cơ sở quyết định mức giá xuất khẩu phù hợp với thị trường hay điều chỉnh giá xuất khẩu phù hợp.

Để có được mức giá hợp lý, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần chú ý giảm thiểu các chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh xuất khẩu. Nỗ lực giảm các chi phí cấu thành trong giá xuất khẩu được coi là việc trọng tâm trong công tác quản trị kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu hiện nay vì một trong các yêu cầu cơ bản đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu nước ta là giảm chi phí và tăng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị sản phẩm xuất khẩu. Trong việc cắt giảm chi phí thì chi phí thu mua huy động hàng và chi phí lưu thông là chi phí có thể được cắt giảm nhiều nhất vì nó phụ thuộc chủ yếu vào doanh nghiệp.

1.3. Chiến lược phân phối

Phân phối đóng vai trò rất quan trọng trong hiệu quả của hoạt động xuất khẩu. Theo đánh giá của các chuyên gia nước ngoài thì phân phối có tầm quan trọng thứ hai đến xuất khẩu sau giá. Một doanh nghiệp muốn thành công trong hoạt động xuất khẩu thì phải xây dựng và hoàn thiện hệ thống phân phối cho các sản phẩm của mình. Trong thực tế kinh doanh xuất khẩu cho thấy một sản phẩm dù có chất lượng cao, có giá thấp hơn và các điều kiện mua bán tương đương so với các sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh cũng khó có khả năng thâm nhập vào thị trường nước ngoài nếu không thông qua kênh phân phối hiệu quả.

Trong kinh doanh xuất khẩu nước ta chủ yếu có hai loại kênh phân phối là kênh phân phối trực tiếp và kênh phân phối gián tiếp. Để doanh nghiệp lựa chọn và phát triển được hình thức phân phối hiệu quả thì doanh nghiệp cần xác định được kế hoạch xây dựng kênh phân phối theo các bước như: lựa chọn các kênh phân phối phù hợp, xác định cường độ phân phối và cấp độ kênh phân phối nhằm tính được hiệu quả sử dụng kênh phân phối và thiết lập các đơn vị chức năng trong kênh phân phối và biện pháp kiểm soát điều chỉnh phù hợp. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Với các doanh nghiệp xuất khẩu còn chưa đủ khả năng về quy mô và tài chính thì có thể nỗ lực trong việc cải tiến phương thức phân phối xuất khẩu từ phương thức phân phối truyền thống trong xuất khẩu sang phân phối gián tiếp qua mạng lưới trung gian tại các thị trường. Việc lựa chọn phân phối qua trung gian giúp doanh nghiệp lúc doanh nghiệp còn yếu kém về tiềm lực tài chính và đồng thời phân phối qua trung gian cũng giúp doanh nghiệp tận dụng được lợi thế về kinh nghiệm, sự am hiểu thị trường nước nhập khẩu hàng hóa của các đơn vị trung gian nhập khẩu.

Với các doanh nghiệp xuất khẩu có đủ năng lực và trong tương lai khi doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ và vừa đã đủ năng lực thì doanh nghiệp xuất khẩu có thể vừa áp dụng các kênh phân phối gián tiếp vừa chủ động lập các cơ sở như văn phòng đại diện, chi nhánh, đại lý, kho bãi… của mình ở thị trường nước ngoài để sử dụng kênh phân phối trực tiếp của chính công ty mình. Đây là cách thức xây dựng kênh phân phối hiệu quả nhất mà các doanh nghiệp xuất khẩu cần hướng tới. Đây cũng là cách để doanh nghiệp xuất khẩu có thể phát huy tối đa năng lực cạnh tranh trong xuất khẩu trên các thị trường và đứng vững trên thị trường quốc tế.

1.4. Chiến lược xúc tiến xuất khẩu

Để khách hàng tại các thị trường xuất khẩu biết đến hàng hóa của nước ta thì việc thực hiện các hoạt động xúc tiến xuất khẩu đóng vai trò hết sức quan trọng. Doanh nghiệp cần phải biết cách xây dựng uy tín thương hiệu, hình ảnh tin cậy của hàng hóa của doanh nghiệp mình thông qua việc sử dụng các phương tiện thông tin, tuyên truyền quảng cáo, hội trợ triển lãm, tiếp thị… để khách hàng nhận biết được sản phẩm và sử dụng. Một số biện pháp xúc tiến xuất khẩu mà doanh nghiệp cần phải lưu ý sử dụng và khai thác hiệu quả để đem sản phẩm xuất khẩu đến với khách hàng tại thị trường nước ngoài bao gồm:

Thứ nhất, việc điều tra và nghiên cứu thị trường cần phải được tiến hành thường xuyên và hiệu quả vì điều tra khảo sát thị trường có vai trò quan trọng trong xúc tiến xuất khẩu của doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu cần có kế hoạch cử cán bộ có trình độ và kinh nghiệm đi nghiên cứu các thị trường mục tiêu để thẩm định, đánh giá tình hình thị trường, nắm bắt nhu cầu thị hiếu, xu hướng của khách hàng, từ đó giúp đưa ra những quyết định đúng đắn cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể tận dụng các cuộc thăm đối tác, đàm phán ký kết hợp đồng, hội nghị, hội thảo tại thị trường nước ngoài để tiến hành điều tra nghiên cứu thị trường. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Trong quá trình điều tra nghiên cứu thị trường, thu thập thông tin về thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp cũng cần tận dụng nguồn thông tin thương mại từ các bộ phận tham tán thương mại tại các nước, các cơ quan có chức năng xúc tiến thương mại trong nước như Phòng thương mại và công nghiệp, Cục xúc tiến thương mại…hay khai thác sự hỗ trợ từ các cơ quan Việt Nam ở nước ngoài và các cơ quan của họ tại Việt Nam. Đây là giải pháp hiệu quả và tiết kiệm chi phí, phù hợp với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nước ta hiện nay khi triển khai xúc tiến thương mại cho xuất khẩu.

Thứ hai, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần tiến hành các hình thức quảng cáo. Có rất nhiều hình thức quảng cáo khác nhau nhưng doanh nghiệp xuất khẩu cần tìm cho mình hình thức tuyên truyền quảng cáo phù hợp và mang lại hiệu quả cao cho doanh nghiệp mình. Doanh nghiệp cần phải xây dựng được chiến lược tuyên truyền quảng cáo hữu hiệu phù hợp với từng thị trường xuất khẩu để vừa có thể tiết kiệm được chi phí tuyên truyền quảng cáo nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả theo yêu cầu. Các chương trình và nội dung, hình thức quảng cáo phải hấp dẫn, và cung cấp thông tin cho khách hàng về sản phẩm một cách thu hút nhưng vẫn đảm bảo tính trung thực. Ví dụ như với hàng công nghiệp, tuyên truyền quảng cáo cần nêu rõ tính năng kỹ thuật và những điểm nổi bật, với hàng thủ công mỹ nghệ cần nêu rõ giá trị thẩm mỹ và văn hóa đặc thù, với hàng nông thủy sản cần chú ý đến nguồn gốc, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, không bị ô nhiễm, không có hóa chất độc hại.

Thứ ba, doanh nghiệp có thể tổ chức hay tham gia hội chợ triển lãm hội nghị, hội thảo. Đây là bước đầu trong quá trình thâm nhập và quảng bá sản phẩm tại thị trường nước ngoài. Sau khi tham gia hội thảo, hội chợ thì doanh nghiệp cần có kế hoạch triển khai sau các sự kiện này như duy trì quan hệ bạn hàng và các thành viên, tham gia kết nối thông tin, hoàn tất giao dịch, cập nhật thông tin phản hồi về sản phẩm thị trường.

2. Cắt giảm chi phí trong sản xuất kinh doanh xuất khẩu Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Việc cắt giảm chi phí sản xuất kinh doanh, hạ giá thành sản phẩm trong khi chất lượng sản phẩm vẫn được đảm bảo là yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp. Vì nếu chi phí của doanh nghiệp cao hơn chi phí của đối thủ cạnh tranh thì khi tiếp thị và bán sản phẩm tương đương, doanh nghiệp sẽ phải đề ra mức giá cao hơn đối thủ cạnh tranh hay thu lãi ít hơn và bị rơi vào thế bất lợi trong quá trình cạnh tranh, làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tổng chi phí được biểu hiện bằng tiền của của toàn bộ các chi phí trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau nhưng nhìn chung chi phí trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu bao gồm các loại chi phí sau: chi phí sản xuất trực tiếp, chi phí thu mua và huy động hàng xuất khẩu, chi phí lưu thông (vận chuyển, bốc xếp, tái chế, bảo quản, hao hụt…), chi phí dịch vụ xuất khẩu, chi phí quản lý, thuế và phí…

Để cắt giảm chi phí trong hoạt động kinh doanh xuất khẩu doanh nghiệp cần phải chú ý đến việc tiết kiệm chi phí sản xuất kinh doanh và tổ chức điều hành hoạt động của công ty một cách khoa học để tối thiểu hóa chi phí.

Trước hết doanh nghiệp cần khơi dậy khả năng sáng tạo và phát huy trí tuệ của từng cá nhân và tập thể để tìm cách tối thiểu hóa chi phí sản xuất, đặc biệt là chi phí nguyên vật liệu, chi phí quản lý… Từng thành viên trong doanh nghiệp cũng cần phải nhận thức được việc tiết kiệm các khoản chi phí để hướng tới hạ giá thành sản phẩm, đội ngũ lao động và cán bộ quản lý trực tiếp liên quan đến tạo ra sản phẩm cần phải tự nâng cao trình độ tay nghề và chuyên môn.

Doanh nghiệp cũng có thể cắt giảm chi phí kinh doanh bằng cách giảm thiểu tình trạng tiêu hao về chi phí nguyên vật liệu và chi phí sửa chữa bảo dưỡng máy móc. Do thực trạng công nghệ và thiết bị sản xuất tại các doanh nghiệp hiện nay còn lạc hậu nên tình trạng này phải còn làm tốn nhiều chi phí của doanh nghiệp. Do đó, để hạn chế yếu kém này doanh nghiệp phải đẩy mạnh đầu tư và thay thế một số loại máy móc đã quá lạc hậu cho năng suất thấp và tiêu hao nhiều năng lượng. Trong điều kiện doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính để thay thế máy móc thì có thể chủ động liên kết và hợp tác kinh doanh với các doanh nghiệp khác. Sự liên kết này giúp doanh nghiệp giảm thiểu những khó khăn về tài chính, công nghệ và nguồn vốn, thị trường… từ đó giúp đẩy mạnh nội lực phát triển của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp xuất khẩu thông thường hay phải tiến hành thu mua sản phẩm, bảo quản sản phẩm rồi sau khi đã sản xuất và thu gom đủ hàng mới đem đi xuất khẩu. Do đó, chi phí lưu thông hàng hóa chiếm một khoản khá lớn trong chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để giảm bớt chi phí này, doanh nghiệp cần có biện pháp cắt giảm chi phí trong bảo quản và thu mua bằng cách tổ chức bộ máy kinh doanh và mạng lưới kinh doanh có quy mô phù hợp với khối lượng hàng hóa luân chuyển, tăng cường quản lý và sử dụng tốt tài chính tín dụng, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật mới trong bảo quản hàng hóa, tăng cường bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ của lao động làm công tác kho vận. Ngoài ra, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần chú ý đến việc xây dựng hệ thống kho bãi phù hợp nhằm đảm bảo chi phí vận chuyển, dự trữ và bảo quản hàng hóa thấp. Quãng đường vận tải bình quân cần được rút ngắn và doanh nghiệp cũng cần tính toán để lựa chọn phương tiện vận tải hợp lý tiết kiệm chi phí mà vẫn hiệu quả. Các biện pháp làm giảm chi phí do hao hụt hàng hóa (đặc biệt với hàng nông sản, hàng tươi sống) cũng cần được chú ý, và các biện pháp này liên quan nhiều đến điều kiện kỹ thuật trong quá trình vận chuyển và bảo quản.

3. Xây dựng và phát triển thương hiệu Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Việc xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm xuất khẩu, cho chính doanh nghiệp xuất khẩu có vai trò quan trọng trong việc củng cố vị trí và sức mạnh cạnh tranh trên thị trường, đặc biệt là trong môi trường kinh doanh quốc tế cạnh tranh ngày càng gay gắt hiện nay. Xây dựng được thương hiệu tốt góp phần tạo dựng được uy tín doanh nghiệp, từ đó nâng cao được năng lực cạnh tranh xuất khẩu của hàng hóa và của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Để xây dựng và phát triển được thương hiệu, doanh nghiệp xuất khẩu có thể tập trung vào một số biện pháp sau: phải đăng ký hoàn tất thủ tục về sở hữu công nghiệp và bản quyền nhãn mác hàng hóa.

3.1. Biện pháp xây dựng thương hiệu

Thứ nhất, để có thể xây dựng được thương hiệu sản phẩm, doanh nghiệp cần phải chú ý đến đối tượng khách hàng và thị trường. Khi tham gia xuất khẩu hàng hóa ra thị trường nước ngoài, các thương hiệu của doanh nghiệp nước ta gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng, phát triển và bảo hộ do doanh nghiệp nước ta không nắm rõ luật lệ và văn hóa kinh doanh của thị trường xuất khẩu. Do đó để xây dựng được thương hiệu có uy tín ở thị trường nước xuất khẩu doanh nghiệp xuất khẩu cần tìm hiểu kỹ về luật pháp, quy định liên quan, về văn hóa của nước đó để xây dựng được thương hiệu phù hợp. Và thêm vào đó, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần hiểu rõ đối tượng khách hàng hướng đến và lấy nhu cầu, sự hài lòng của khách hàng với sản phẩm làm mục tiêu hướng tới để xây dựng thương hiệu được khách hàng tin dùng.

Thứ hai, việc xây dựng thương hiệu, thiết kế nhãn hiệu nên được thực hiện một cách sáng tạo và chuyên nghiệp. Việc sáng tạo nhãn hiệu của doanh nghiệp xuất khẩu còn dựa trên quan niệm chủ quan của cá nhân, không có cơ sở, không dựa trên nghiên cứu thị trường. Do đó doanh nghiệp cần phải có bộ phận hay đội ngũ chuyên trách về việc hoạch định chiến lược và sáng tạo nhãn hiệu hay có thể sử dụng các dịch vụ tư vấn của các công ty chuyên nghiệp như tư vấn sáng tạo phát triển nhãn hiệu, tư vấn về pháp luật trong vấn đề sở hữu trí tuệ, tư vấn về kinh doanh và hoạch định chiến lược, tư vấn về quảng cáo nhãn hiệu và truyền thông. Việc sử dụng các dịch vụ trên có thể giúp doanh nghiệp tạo dựng được nhãn hiệu và có kế hoạch xây dựng và phát triển thương hiệu chuyên nghiệp hơn. Hơn nữa, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến vấn đề làm mới nhãn hiệu bởi yêu cầu của khách hàng luôn thay đổi. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

3.2. Biện pháp bảo hộ nhãn hiệu

Thứ nhất, doanh nghiệp phải có nhận thức đầy đủ thương hiệu là công cụ để bảo vệ lợi ích của chính mình. Trên thị trường thường hay xảy ra tình trạng nhái nhãn mác, thương hiệu và xảy ra nhiều vụ tranh chấp do doanh nghiệp không chú ý đến nhãn mác và thương hiệu. Vì thế, việc đăng ký sở hữu công nghiệp, đăng ký độc quyền nhãn hiệu hàng hóa dể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thương hiệu tại thị trường mà doanh nghiệp có kế hoạch xuất khẩu hàng hóa là điều cần thiết mà các doanh nghiệp phải xác định được. Cùng với việc bảo hộ nhãn hiệu, doanh nghiệp xuất khẩu cũng phải chú ý đến việc mở rộng thị phần của mình qua thương hiệu. Để làm điều này, doanh nghiệp có thể sử dụng thương hiệu đã được biết đến của sản phẩm này cho một loại sản phẩm khác có cùng tính năng với sản phẩm đó, hay tạo ra sản phẩm mới bổ sung cho sản phẩm đã có để khiến khách hàng hài lòng hơn.

Thứ hai, khi đã có nhãn hiệu, thương hiệu, doanh nghiệp xuất khẩu cần phải nhận thức được việc bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa của chính mình. Doanh nghiệp là chủ thể trong các quan hệ về sở hữu trí tuệ và nhãn hiệu, kiểu dáng hàng hóa xuất khẩu chính là tài sản của doanh nghiệp. Việc phát triển, giữ gìn thương hiệu là quyền lợi và trách nhiệm của chính doanh nghiệp. Trên thị trường xuất khẩu quốc tế, các vấn đề về sở hữu trí tuệ đều được giải quyết bằng pháp luật nước sở tại mà không thể có sự trợ giúp nhiều từ phía nhà nước nên doanh nghiệp xuất khẩu cần phải tránh tình trạng ỷ lại, trông chờ vào nhà nước hay các cơ quan quản lý có trách nhiệm bảo vệ nhãn hiệu cho mình. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải xem xét chiến lược kinh doanh của mình trong tương lai gần, xem xét các sản phẩm xuất khẩu nào chưa có nhãn hiệu hay đã có nhưng chưa tiến hành đăng ký ở cơ quan có thẩm quyền. Với những sản phẩm đó, doanh nghiệp cần nhanh chóng tiến hành làm thủ tục để xây dựng nhãn hiệu, đăng ký hoàn tất thủ tục về sở hữu công nghiệp, bản quyền nhãn mác hàng hóa. Sau khi các sản phẩm được đăng ký nhãn hiệu thì doanh nghiệp phải chuẩn bị kế hoạch cho việc quản lý các tài sản trí tuệ này của mình bằng việc phân công đội ngũ nhân viên chuyên trách về sở hữu trí tuệ, về phát triển và bảo vệ thương hiệu, xây dựng một chiến lược sở hữu trí tuệ trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp , trong đó chú ý đến vấn đề thông tin sở hữu trí tuệ gắn liền với các mặt hàng xuất khẩu.

4. Nâng cao năng lực tổ chức quản lý và chất lượng nguồn nhân lực của doanh nghiệp xuất khẩu

4.1. Nâng cao năng lực tổ chức quản lý

  • Điều chỉnh cơ cấu tổ chức quản lý phù hợp với xu thế mới Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Để có thể hoạt động và kinh doanh hiệu quả, doanh nghiệp cần có cơ cấu quản lý hợp lý và khoa học, thích ứng nhanh nhạy với sự biến đổi của môi trường kinh doanh và tạo được sự nối kết giữa các bộ phận trong doanh nghiệp giúp thúc đẩy các nguồn lực phát triển và giúp doanh nghiệp đạt đến mục tiêu. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp cần phải gọn nhẹ, năng động và mang lại kết quả cao hơn. Trong hoàn cảnh hiện nay, việc xây dựng được cơ cấu tổ chức quản lý hợp lý càng cần thiết bởi môi trường kinh doanh quốc tế biến đổi không ngừng, nếu doanh nghiệp xuất khẩu không có một cơ cấu quản lý linh hoạt và hiệu quả thì sẽ không theo kịp được sự biến động của thị trường và khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế sẽ bị giảm sút nhiều. Doanh nghiệp xuất khẩu có thể tập trung vào một số biện pháp cơ bản để điều chỉnh cơ cấu quản lý hiệu quả:

Xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận trong doanh nghiệp để sắp xếp công việc cho hợp lý, tránh tình trạng chồng chéo nhiệm vụ giữa các phòng ban và cũng để tạo điều kiện cho việc quản lý tập trung hơn và đảm bảo hoạt động giữa các bộ phận trong doanh nghiệp được thống nhất và hiệu quả.

Việc xây dựng tốt mạng lưới thông tin nội bộ trong doanh nghiệp xuất khẩu cũng là yếu tố quan trọng vì việc đảm bảo thông tin tốt làm mọi thành viên trong công ty biết rõ được mục đích và các nhiệm vụ của công ty, từ đó giúp họ chủ động hơn trong làm việc, sẵn sàng phối hợp với công ty để đạt kết quả cao nhất và tránh tình trạng bất đồng hay trục trặc do thông tin không đầy đủ.

Doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần chú ý đến quan hệ giữa các phòng chức năng trong công ty vì hoạt động của tất cả các bộ phận đều ảnh hưởng tới các bộ phận khác. Công ty kinh doanh tốt không đồng nghĩa với việc chỉ quan tâm đến phòng kinh doanh mà để có được kết quả tốt cần có sự phối hợp từ các bộ phận khác như bộ phận nghiên cứu phát triển, bộ phận sản xuất, bộ phận nhân sự trong việc quản lý và tuyển dụng nhân viên… Với tốc độ biến đổi của môi trường kinh doanh ngày càng nhanh như hiện nay thì doanh nghiệp lại càng cần thiết phải củng cố và tăng cường tác động qua lại và sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau trong công ty để có thể tạo được sự liên kết chặt chẽ và sức mạnh để phản ứng linh hoạt với môi trường biến động.

  • Nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý doanh nghiệp Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Cùng với đó, việc nâng cao chất lượng của đội ngũ quản lý doanh nghiệp xuất khẩu cũng là một yếu tố cần thiết để nâng cao được năng lực tổ chức quản lý của doanh nghiệp. Để có thể làm được điều này, có một số biện pháp sau:

Cần phải tăng cường năng lực quản trị kinh doanh của các giám đốc và cán bộ quản lý trong doanh nghiệp. Đội ngũ quản lý của doanh nghiệp cần phải tự mình nâng cao những kỹ năng cần thiết và cập nhật các kiến thức hiện đại để có thể kinh doanh trong môi trường hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Một số kỹ năng cần phải chú ý nâng cao và cập nhật thường xuyên như kỹ năng quản trị hiệu quả trong môi trường cạnh tranh, kỹ năng lãnh đạo của chủ doanh nghiệp, kỹ năng thuyết trình và đàm phán hiệu quả… Các kỹ năng này kết hợp với các kiến thức quản trị có hiệu quả khác sẽ giúp đội ngũ quản lý nâng cao được trình độ và từ đó làm tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc nâng cao các kỹ năng trên và cập nhật kiến thức đội ngũ quản lý doanh nghiệp có thể tự nghiên cứu và học hỏi nhưng cũng có thể tham gia học tại nhiều công ty đào tạo kỹ năng đang xây dựng và phát triển nhiều khóa học như trên.

Năng lực quản trị chiến lược của các cán bộ quản lý cũng cần được phát triển và nâng cao. Sự yếu kém về tầm nhìn chiến lược trong phát triển kinh doanh và một trong những nguyên nhân của sự thất bại trong dài hạn. Có doanh nghiệp mặc dù hoạt động thành công trong quy mô nhỏ nhưng lại gặp thất bại khi mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh. Vì thế, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải có chiến lược hiệu quả để xây dựng và phát triển bền vững nếu không sẽ khó khăn trong cạnh tranh quốc tế. Để đội ngũ giám đốc và cán bộ quản lý trong các doanh nghiệp phát triển được năng lực quản lý và tư duy chiến lược cần chú trọng đến các kỹ năng như phân tích kinh doanh, dự đoán và định hướng chiến lược lý thuyết và quản trị chiến lược, quản trị rủi ro… Về chiến lược cạnh tranh, trong giai đoạn hiện nay đội ngũ quản lý doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ cần phải hợp tác để tăng cường khả năng cạnh tranh trong môi trường kinh doanh quốc tế.

4.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Theo xu hướng gần đây và trong tương lai thì lợi thế cạnh tranh sẽ phụ thuộc lớn vào hàm lượng tri thức chứa đựng trong giá trị sản phẩm. Chính vì thế việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao hàm lượng tri thức trong sản phẩm là nhân tố cần được quan tâm trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và của doanh nghiệp.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được thể hiện ở hai khía cạnh là nâng cao năng lực trình độ của đội ngũ cán bộ đặc biệt là cán bộ xuất nhập khẩu và nâng cao chất lượng người lao động trong doanh nghiệp xuất khẩu.

  • Nâng cao chất lượng người lao động Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Để có đội ngũ lao động tay nghề cao, doanh nghiệp xuất khẩu phải có chiến lược đào tạo và giữ người tài. Doanh nghiệp cần phải đầu tư nhiều hơn cho việc đào tạo dài hạn nguồn nhân lực, xây dựng được chiến lược đào tạo chuyên sâu, phù hợp với yêu cầu công việc để có thể nâng cao năng suất lao động và tạo điều kiện cho người lao động sáng tạo, phát triển ý tưởng mới trong sản xuất. Chương trình đào tạo, chính sách đào tạo hiệu quả chính là một trong các phương thức mà doanh nghiệp sử dụng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, các chính sách đãi ngộ như lương, thưởng và các ưu đãi khác cũng chính là yếu tố khuyến khích lao động làm việc hiệu quả.

Bên cạnh chiến lược đào tạo hợp lý, doanh nghiệp xuất khẩu cũng cần biết khai thác và sử dụng thích hợp tiềm năng người lao động Việt Nam. Đặc điểm của lực lượng lao động nước ta là khá linh hoạt trong suy nghĩ và hành động, nhận thức nhanh, nhưng lại chưa có tầm nhìn xa, coi trọng lợi ích ngắn hạn và không thích hợp tác liên doanh với nhau. Những đặc điểm này cần phải được sử dụng khéo léo trong kinh doanh để tạo ra kết quả tốt. Lực lượng lao động xã hội chiếm tỷ lệ lớn trong dân số và độ tuổi trung bình trẻ là lợi thế giúp doanh nghiệp gặp ít khó khăn khi đổi mới kỹ thuật. Tuy nhiên, do một số đặc điểm hạn chế của người lao động nước ta như chưa có tác phong công nghiệp, kỷ luật còn kém, tính tự giác lao động không cao, chưa xây dựng được lòng trung thành với công ty nên kỷ luật lao động là yếu tố cần được quan tâm để giữ vững ổn định tổ chức sản xuất và kiểm soát chất lượng sản xuất.

  • Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kinh doanh xuất nhập khẩu

Để xây dựng được đội ngũ cán bộ kinh doanh xuất nhập khẩu hiệu quả, doanh nghiệp xuất khẩu nên chú ý đến việc tiêu chuẩn hóa cán bộ để làm căn cứ cho quá trình tuyển dụng, bồi dưỡng, sử dụng và đánh giá hiệu quả làm việc. Đội ngũ cán bộ xuất nhập khẩu là lực lượng chủ chốt của doanh nghiệp trong việc tham gia thị trường xuất khẩu quốc tế, vì thế đội ngũ này phải giỏi trình độ chuyên môn, có hiểu biết chuyên sâu và lĩnh vực xuất khẩu mặt hàng của công ty. Thêm vào đó, trình độ ngoại ngữ và vi tính là một yêu cầu bắt buộc. Và trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay thì các nhân viên xuất nhập khẩu cũng cần phải có kiến thức về thị trường thế giới và luật pháp liên quan đến lĩnh vực xuất khẩu của công ty. Doanh nghiệp xuất khẩu phải quan tâm đến việc đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ này bằng cách cho nhân viên đi tham gia các khóa học nghiệp vụ…

5. Nâng cao trình độ công nghệ Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu về phương diện công nghệ thì doanh nghiệp xuất khẩu cần chú ý đến các vấn đề sau:

Doanh nghiệp xuất khẩu phải xác định có kế hoạch thay thế công nghệ cũ, nhập các thiết bị công nghệ nguồn từ các nước phát triển như Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản, giảm tối đa việc nhập khẩu công nghệ lại từ các nước vẫn còn đang phát triển như các nước ở Châu Á và ASEAN.

Doanh nghiệp cũng có thể cải tiến công nghệ thiết bị hiện đang sử dụng phù hợp với hoàn cảnh của nước ta.

Về đội ngũ cán bộ quản lý công nghệ, doanh nghiệp cũng cần tinh giảm tổ chức bộ máy nhân sự và bổ sung nhân lực am hiểu công nghệ mới, nhanh nhạy và có tay nghề kỹ thuật cao, đủ sức đáp ứng yêu cầu khắt khe của cạnh tranh xuất khẩu trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.

Năng lực tự nghiên cứu phát minh và các phương thức giữ gìn bí quyết là yếu tố quan trọng tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì hoạt động nghiên cứu và triển khai ứng dụng đòi hỏi chi phí tốn kém và có độ rủi ro cao nên doanh nghiệp xuất khẩu có khả năng tài chính và quy mô lớn có thể cố gắng thành lập các phòng nghiên cứu ngay tại doanh nghiệp và có nhân lực trình độ phát minh cao và triển khai nghiên cứu hiệu quả. Còn với các doanh nghiệp chưa đủ tiềm lực thì có thể sử dụng hình thức chuyển giao công nghệ từ tổ chức khác và cải tiến theo hướng phù hợp với doanh nghiệp mình. Để chuyển giao công nghệ hiệu quả, doanh nghiệp xuất khẩu cần phải có kinh nghiệm và kỹ năng hoạt động trên thị trường công nghệ thế giới, có đội ngũ người lao động sáng tạo và có môi trường làm việc khuyến khích sáng tạo. Ngoài ra doanh nghiệp cần có chính sách khuyến khích nhân viên phát huy sáng kiến cá nhân trong công việc của họ để đóng góp ý tưởng cải tiến mẫu mã sản phẩm.

6. Sử dụng thương mại điện tử vào kinh doanh xuất khẩu hàng hóa

Ngày nay khi thương mại điện tử đã phát triển và lợi ích của thương mại điện tử ngày càng tỏ ra rõ rệt thì việc doanh nghiệp xuất khẩu ứng dụng thương mại điện tử để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình là điều cần thiết. Sử dụng thương mại điện tử giúp doanh nghiệp tăng năng suất do đạt hiệu quả cao hơn trong việc quản lý mua sắm và dữ trữ do cải thiện được hệ thống phân phối, tiết kiệm chi phí, giảm bớt rào cản, quảng cáo trực tiếp với khách hàng trên thế giới.

Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần tích cực và chủ động áp dụng và phát triển thương mại điện tử. Việc triển khai thương mại điện tử có thể tiến hành từng bước, từ thấp đến cao. Ban đầu doanh nghiệp có thể triển khai chủ yếu ở khâu xúc tiến hoạt động kinh doanh dưới hình thức xây dựng trang web và hoạt động quảng cáo trên mạng các sản phẩm và doanh nghiệp mình, tìm kiếm thông tin về thị trường trên mạng. Sau đó khi đã có điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cơ sở pháp lý cho phép thì doanh nghiệp có thể bán hàng trên mạng, tiến hành các giao dịch trước khi ký hợp đồng và sử dụng cho các mục địch quản trị bên trong doanh nghiệp, rồi ký kết hợp đồng và thực hiện thanh toán trên mạng.

KẾT LUẬN Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam là một tất yếu khách quan và cũng là một đòi hỏi cấp thiết trong quá trình phát triển kinh tế thị trường và hội nhập với kinh tế thế giới của nước ta. Trong giai đoạn gần đây (từ năm 2018 đến năm 2025) năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã được cải thiện đáng kể về các phương diện như chất lượng sản phẩm, trình độ khoa học công nghệ, hoạt động nghiên cứu và phát triển thị trường xuất khẩu… Tác động của các nhân tố bên ngoài như các chính sách của nhà nước và các bộ ngành cũng đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Tuy nhiên năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu vẫn còn một số điểm yếu cần khắc phục như sự hạn chế về năng lực tài chính, việc xây dựng và tạo lập thương hiệu, năng lực quản lý trong doanh nghiệp, khả năng đổi mới và nâng cao chất lượng sản phẩm. Chính vì vậy, để có thể đứng vững và phát triển trên thị trường nước ngoài, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải cố gắng hơn nữa để khắc phục những hạn chế, nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Bên cạnh những nỗ lực từ phía bản thân doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh như tăng cường hiệu quả của hoạt động marketing xuất khẩu, cắt giảm chi phí trong sản xuất kinh doanh xuất khẩu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực… thì nhà nước và chính phủ cũng cần phải đóng vai trò tích cực trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.

Nâng cao năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như của quốc gia. Trong thời gian tới cùng với nỗ lực từ phía bản thân doanh nghiệp xuất khẩu và sự hỗ trợ từ phía nhà nước, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu, của hàng hóa xuất khẩu Việt Nam sẽ được chú trọng và cải thiện không ngừng. Từ đó, doanh nghiệp xuất khẩu có thể phát huy hơn nữa khả năng của mình để đóng góp cho sự phát triển kinh tế chung của đất nước trong thời kỳ hội nhập và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đạt được hiệu quả, đem lại nguồn lợi ích lớn cho nhà nước và cho doanh nghiệp. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Nâng cao năng lực cạnh tranh các DN xuất khẩu

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x