Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
2.1. Tổng quan chung về quận Hai Bà Trưng
2.1.1 Vị trí địa lý
Quận Hai Bà Trưng có vị trí đặc biệt quan trọng, là trung tâm kinh tế- xã hội của thủ đô nói riêng và cả nước nói chung. Là địa bàn có hoạt động kinh tế thương mại, dịch vụ phát triển của thành phố Hà Nội.
Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông Nam của thành phố Hà Nội.
- Phía Bắc giáp quận Hoàn Kiếm. Bản đồ Quận Hai Bà Trưng
- Phía Đông giáp sông Hồng, qua bờ sông là quận Long Biên
- Phía Tây chủ yếu giáp quận Đống Đa, một phần nhỏ giáp quận Thanh Xuân
- Phía Nam giáp quận Hoàng Mai.
Quận có diện tích 9,248 km2 được chia thành 20 phường: Bạch Đằng, Bách Khoa, Bạch Mai, Bùi Thị Xuân, Cầu Dền, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai,Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định, Vĩnh Tuy, Lê Đại Hành, Đông Mác, Đông Nhàn, Minh Khai, Đồng Tâm.
Với số dân là 202.700 người, mật độ dân số trung bình là 22.094 người/km2. – Trụ sở UBND quận: số 30 phố Lê Đại Hành
2.1.2 Tình hình kinh tế- xã hội
- Tiềm năng kinh tế
Trên địa bàn quận Hai Bà Trưng có nhiều tập đoàn, nhà máy, xí nghiệp của Trung ương và Hà Nội như: Dệt Kim Đồng Xuân; cảng Hà Nội; cụm công nghiệp Minh Khai-Vĩnh Tuy, Tập đoàn Vincom Center Bà Triệu với hàng chục xí nghiệp nhà máy, chủ yếu thuộc các ngành dệt, cơ khí, chế biến thực phẩm. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Kinh tế nhiều thành phần trên địa bàn quận phát triển nhanh. Hiện trên địa bàn quận có hơn 3.300 doanh nghiệp, trong đó 70% là thương mại, dịch vụ, còn lại là hoạt động công nghiệp. Năm 2024, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh tăng 14,5%; doanh thu thương mại, du lịch, dịch vụ tăng hơn 15%; tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn quận đạt 933,841 tỷ đồng.
Trên địa bàn quận có nhiều trung tâm, nhiều trường đại học, cao đẳng như trường đại học Kinh tế Quốc Dân, đại học Bách Khoa, đại học Xây Dựng,…. có tốc độ tăng cơ học cao, nguồn nhân lực dồi dào, là nơi tập trung đông đảo đội ngũ các nhà nghiên cứu giảng dạy, trí thức, đây cũng là lợi thế cơ bản của quận.
Với vai trò đặc biệt quan trọng là trung tâm kinh tế- xã hội quốc gia nên quận Hai Bà Trưng đã, đang và sẽ luôn nhận được sự quan tâm của Trung ương Đảng, Chính phủ, sự chỉ đạo trực tiếp của Thành uỷ, UBND và sự giúp đỡ của các sở, ban, ngành, đoàn thể thành phố.
- Tình hình đầu tư xây dựng
Với kết cấu hạ tầng hiện đại và đồng bộ quận Hai Bà Trưng là nơi thu hút các nhà đầu tư xây dựng trong và ngoài nước. Tính đến cuối năm 2025 tổng số dự án nước ngoài trên địa bàn quận là 34 dự án, với tổng số vốn đầu tư 302 triệu USD, bình quân USD, bình quân 9,16 triệu USD/ dự án. Trong đó đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ chiếm lớn nhất 50,16% tổng số vốn đầu tư), tiếp đến là lĩnh vực công nghiệp ( chiếm 49,38%) và nông lâm thủy sản chiếm (0,46%).
Trong những năm gần đây, nhiều công trình, dự án được triển khai, góp phần thực hiện có hiệu quả những chủ trương, định hướng phát triển của thành phố Hà Nội như: cầu Vĩnh Tuy, trung tâm thương mại chợ Mơ, công viên tuổi trẻ thủ đô, khu đô thị Tim City phường Vĩnh Tuy. Quận đã tập trung chỉ đạo thực hiện đối với công tác đầu tư xây dựng cơ bản và công tác giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm của thành phố và quận trên địa bàn, trong đó tập trung các dự án: Đường vành đai I, vành đai II, dự án thoát nước giai đoạn II, đường Thanh Nhàn, đường vào nghĩa trang Hợp Thiện, các dự án phục vụ xây dựng trạm y tế phường, trường học chuẩn quốc gia,…
Giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản của quận đạt 96% kế hoạch. Tổ chức lễ khởi công dự án cải tạo và xây dựng lại khu tập thể Nguyễn Công Trứ; hoàn thành xây dựng 4/4 trường mần non công lập tại phường Thanh Nhàn và Lê Đại Hành.
Tóm lại, Cùng với những điều kiện thuận thuận lợi trên thì quá trình xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa –xã hội của quận Hai Bà Trưng còn gặp phải không ít khó khăn tác động không nhỏ đến công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn.
2.2. Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
2.2.1 Khát quát về tình hình vi phạm giấy phép xây dựng trong trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
Trong những năm gần đây, hiện tượng các công trình xây dựng sai phép vẫn diễn ra phổ biến trên địa bàn các phường thuộc quận Hai Bà Trưng như: Xây dựng lấn chiếm khoảng không, vi phạm hành lang an toàn cấp điện, cấp nước, hành lang bảo vệ sông, xây dựng lấn diện tích ra ngõ chung sân chung của các hộ, của tập thể, lấn ra vỉa hè, đường đi, xây dựng trên các mương thoát nước của khu dân cư, hành lang, chiếm không gian các hộ liền kề,… gây nên vi phạm hàng loạt tại một số khu dân cư gây bất hợp lý về cảnh quan, trật trội về quy hoạch xây dựng của thủ đô.
Xuất hiện ngay ở các tuyến đường chính, nhiều ngôi nhà được xây dựng không cùng một cốt nền, chiều cao thân, mái, thậm chí có nhiều ngôi nhà “thụt, thò” trên cùng tuyến phố.
Theo báo cáo tổng kết năm và đánh giá của thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng năm 2024, năm 2025 như sau:
Bảng 2.1: Bảng báo cáo kết quả kiểm tra chất lượng công trình xây dựng sau giấy phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng (giai đoạn năm 2024- 2025)
- Qua bảng 2.1 ta có thể thấy: Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Các vi phạm tập trung nhiều ở các phường: Lê Đại Hành, Bùi Thị Xuân, Bạch Mai, Ngô Thị Nhậm, Quỳnh Lôi, Nguyễn Du, Quỳnh Mai. Các phường này có số GPXD xin cấp ít nhưng tình trạng xây dựng sai giấy phép lại xảy ra nhiều hơn và có xu hướng tăng.
Hiện nay, phường Lê Đại Hành và Bùi Thị Xuân là phường có tổng số công trình sai phép nhiều nhất ở quận và Hà Nội hiện nay.
- Có thể kể tên một số công trình điển hình như:
Trên 3 tuyến phố trọng điểm của phường Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng đã có đến 6 công trình vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý trật tự xây dựng tại các địa chỉ: số nhà 19 Triệu Việt Vương, số nhà 22 Triệu Việt Vương, số nhà 107A Bùi Thị Xuân, số nhà 135 và số nhà 137 Bùi Thị Xuân và số 86 Mai Hắc Đế. Những vi phạm trên đã được Sở Xây dựng phát hiện, có văn bản yêu cầu UBND quận Hai Bà Trưng kiểm tra, xử lý vì đây là những công trình thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND quận đang xây dựng với quy mô lớn, không phù hợp với cảnh quan và xây dựng sai nội dung giấy phép.
Những vi phạm chủ yếu của chủ đầu tư các công trình này là xây không đúng mật độ xây dựng theo giấy phép và xây dựng vượt số tầng quy định trong giấy phép với diện tích sàn chênh lệch cả ngàn mét vuông. Lấn chiếm vỉa hè và hành lang an toàn giao thông.
Đơn cử như công trình số 19 Triệu Việt Vương của gia đình ông Nguyễn Văn Minh giấy phép chỉ cấp cao 9 tầng, ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp nhưng hiện đã xây đến 12 tầng, diện tích sai phép là 1.055m2, không bảo đảm độ lùi công trình theo quy định. Lấn chiếm không gian vỉa hè, vi phạm vào hành lang an toàn giao thông.
Số nhà 22 Triệu Việt Vương chỉ được cấp phép 6 tầng nhưng chủ đầu tư đã tự ý chồng thêm 3 tầng, với diện tích sai phép là 1.239mm2
Đặc biệt, tòa nhà số 107A Bùi Thị Xuân thuộc sở hữu của bà Lê Thị Hồng Thái thường trú tại số 387 phố Bạch Mai, Phường Bạch Mai đã xây dựng sai nội dung giấy phép và sai thiết kế được duyệt được cấp phép xây 6 tầng nhưng chủ đầu tư đã xây 9 tầng, vi phạm khoản 2, điều 5 Nghị định số 180/2019/NĐ – CP ngày 7/12/2019 của Chính phủ. Mặc dù các cấp chính quyền quận Hai Bà Trưng đã tích cực tuyên truyền, vận động, thuyết phục chủ đầu tư nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật nhưng chủ đầu tư vẫn cố tình không hợp tác; đồng thời cản trở việc tháo dỡ các hạng mục vi phạm.
Trên đây là ví dụ rất điển hình về hành vi vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn phường Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng. Chỉ có 1 phường trong một đợt kiểm tra có tới 6 công trình sai phép. Có thể ví dụ này chưa thể đủ đánh giá hết được những sai phạm trong hoạt động xây dựng từ các chủ đầu tư trên địa bàn quận. Nhưng qua những ví dụ điển hình này có thể thấy rằng việc các công trình sai phép diễn ra ngày càng phức tạp. Các chủ đầu tư dường như bất chấp pháp luật. Trong khi lực lượng thanh tra, kiểm tra và quản lý xây dựng- trật tự xây dựng từ cấp thành phố, quận, phường vào cuộc nhưng chưa thể hạn chế được những sai phạm mà các chủ đầu tư gây ra. Phải chăng pháp luật xử phạt lại quá nhẹ nhàng? Phải chăng lực lượng còn mỏng, năng lực quản lý còn chưa vững? Xử lý còn thiếu cương quyết như UBND phường Bùi Thị Xuân?
Sai phạm ở đây xảy ra nguyên do có thể kể đến lớn nhất là do ý thức từ phía chủ đầu tư, sau đó là các chế tài xử lý vi phạm trật tự xây dựng còn quá nhẹ nhàng và cuối cùng vẫn là nguyên do từ phía cơ quan quản lý nhà nước về trật tự xây dựng.
Trên đây là những tổng quan và minh họa cho tình hình vi phạm trật tự xây dựng theo giấy phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
Về công tác xử lý các sai phạm trong khi xây dựng công trình theo giấy phép trên địa bàn quận trong những năm gần đây sẽ được đề cập tới trong phần tiếp theo.
2.2.2 Một số kết quả đạt được trong công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Trong những năm qua, công tác quản lý trật tự xây dựng cũng như xử lý vi phạm công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận được đặc biệt chú trọng và quan tâm. UBND quận đã tập trung chỉ đạọ, đôn đốc các phường phải xử lý quyết liệt và dứt điểm có vụ tồn đọng, kéo dài gây bức xúc cho dư luận và báo chí.
Thực hiện Chỉ thị 30/2024/CT- UBND quận về tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các công trình xây dựng trên địa bàn quận. Thanh tra xây dựng quận phối hợp với chính quyền cơ sở các phường tổ chức nhiều đợt ra quân kiểm tra các công trình, dự án đầu tư có quy mô lớn trên địa bàn quận. Riêng trong quý 1 năm 2025 đã tổ chức ra quân kiểm tra 838 lượt công trình, dự án xây dựng trên địa bàn 6 phường: Bùi Thị Xuân, Lê Đại Hành, Ngô Thị Nhậm, Phố Huế, Bách Khoa, Vĩnh Tuy đã phát hiện ra và xử lý: 103 công trình vi phạm trật tự xây dựng trong đó có 35 công trình xây dựng sai phép.
Trong giai đoạn 5 năm thực hiện quyết định số 89/2019/QĐ-TTg ngày 18/6/2019 của Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm thành lập Thanh tra xây dựng 3 cấp ( thành phố, quận huyện, phường xã – thị trấn) tại thành Phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Thì quận Hai Bà Trưng triển khai công tác thanh tra và đã ngăn chặn và phát hiện xử lý được nhiều trường hợp xây dựng sai phép. Chính quyền và thanh tra xây dựng đã chủ động và xử lý kịp thời nhiều công trình xây dựng vi phạm đã đạt được kết quả đáng khích lệ.
Trong các vụ việc do UBND các phường xử lý, đáng chú ý là do làm tốt công tác tuyên truyền vận động nên đã có nhiều trường hợp xin tự phá dỡ. Nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng đã được thanh tra xây dựng quận kết hợp với UBND phường xử lý kịp thời.
Trong giai đoạn 2022- 2025,kết quả công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận đạt được thể hiện dưới bảng số liệu dưới đây:
- Bảng 2.2. Kết quả kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giai đoạn năm (2022- 2025)
- Biểu đồ 2.1. Biểu đồ thể hiện sự tăng giảm của các công trình xây dựng sai phép được kiểm tra và xử lý trong giai đoạn 2022- 2026 của quận Hai Bà Trưng Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Qua bảng số liệu 2.1 và biểu đồ 2.1 ta có thể thấy công tác kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép trong các năm từ 2022- 2025 như sau:
Tổng số vụ vi phạm xây dựng công trình theo giấy phép trên địa bàn quận có xu hướng giảm từ năm 2022- năm 2024. (Năm 2022 là 125 vụ, năm 2023 là 94 vụ và năm 2024 là 98 vụ). Hình thức xử lý vi phạm chủ yếu tập trung vào việc phạt hành chính và vận động chủ đầu tư tự phá dỡ công trình. Đây là con số đáng khả quan mà quận đạt được trong năm 2024 là cơ sở để phấn đấu tiếp tục đạt kết quả tốt trong năm 2025 và những năm tiếp theo.
Tuy nhiên, giai đoạn năm 2024- 2025 số vụ vi phạm tăng đột biến. Đặc biệt là mức độ vi phạm phải cưỡng chế và số vụ vi phạm tồn tại chưa xử lý chuyển sang năm 2025 là 18 vụ cho thấy mức độ nghiêm trọng hơn của việc cố tình xây dựng sai phép và công tác xử lý vi phạm còn nhiều hạn chế. Từ đó đặt ra một yêu cầu quản lý của chính quyền cấp phường và UBND quận, các sở ban ngành liên quan cần thanh tra, kiểm tra giám sát cao hơn đối với các vi phạm diễn ra trên địa bàn.
Theo Báo cáo tổng kết cuối năm 2025 của phòng quản lý đô thị quận Hai Bà Trưng cho biết:
- Tổng số đơn thư khiếu nại, tố cáo về công trình xây dựng sai phép trong năm 2025 là : 27 đơn.
- Trong đó: Đã giải quyết: 17 đơn và số vụ tồn tại tiếp tục giải quyết: 10 vụ.
Công tác xử phạt hành chính đối với các công trình xây dựng sai phép
- Bảng 2.3. Kết quả xử phạt hành chính công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giai đoạn 2023-2025
Qua bảng trên ta thấy, tổng số tiền thu được trong quá trình xử phạt các công trình xây dựng sai phép qua các năm có xu hướng tăng.
- Chỉ tính riêng năm 2025 thì:
Số vụ xử lý hành chính bằng hình thức phạt tiền: 72 vụ với tổng số tiền là 206.000.000 đồng được nộp vào kho bạc Nhà nước Hai Bà Trưng. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Trong đó:
- Thanh tra xây dựng quận ra quyết định phạt xử lý hành chính công trình xây dựng sai phép là: 125.000.000đ
- UBND các phường ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính công trình sai phép là : 81.000.000đ
Như vậy, Công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép về cơ bản đã được kiểm soát kịp thời và có trật tự kỷ cương góp phần nâng cao chất lượng về quản lý. Việc xử lý vi phạm trật tự xây dựng của các cơ quan quản lý quận và phường có sự phối hợp tương đối chặt chẽ. Tuy nhiên công tác xử lý vi phạm còn nhiều bất cập và hạn chế.
2.3. Đánh giá thực trạng công tác quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay
2.3.1. Cách thức xử lý công trình sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
2.3.1.1. Ưu điểm
Với địa bàn rộng (20 phường), lượng dân cư đông ( hơn 2,7 vạn dân) nhưng các lực lượng tranh tra đã thường xuyên kiểm tra, bám sát địa bàn, lập biên bản các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh và yêu cầu chủ công trình đình chỉ thi công hoặc đề nghị với các cấp có thẩm quyền xử lý các lỗi vi phạm đó.
Công tác quản lý vi phạm đã đảm bảo tính thông suốt trong hoạt động kiểm tra, tính minh bạch, xử lý nghiêm minh, rõ ràng, công khai về quản lý và tổ chức thực hiện xử lý vi phạm:
- Đã phân loại mức độ vi phạm và có biện pháp xử lý theo thẩm quyền.
- Có biện pháp ngăn chặn những vụ việc mới phát sinh và kiên quyết xử lý cưỡng chế khi các hộ vi phạm không thực hiện.
- Đối với những công trình vi phạm nghiêm trọng phải áp dụng hình thức cưỡng chế thì các cơ quan chức năng đã xây dựng và tổ chức thực hiện dứt điểm.
2.3.1.2. Hạn chế Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép trong trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn quận Hai Bà Trưng tuy có nhiều cố gắng song mới đạt được kết quả rất khiêm tốn. Công tác xử lý vi phạm còn nhiều bất cập và hạn chế.
Các công trình xây dựng sai phép chiếm tỷ lệ khá cao so với công trình xây dựng trên toàn quận cụ thể: Năm 2024 tổng số cấp phép xây dựng là 2.497 công trình trong đó có 98 công trình sai phép, chiếm 3,92%; và năm 2025 có 2.861 công trình được cấp phép trong đó có 158 công trình sai phép chiếm 5,52%, tăng 1,6% so với năm 2024. Con số này cho thấy công trình sai phép không được kiềm chế mà còn gia tăng trong những năm gần đây. Ngoài ra công tác xử lý vi phạm còn chưa kiên quyết, triệt để, còn mang tính hình thức chưa đảm bảo tính nghiêm minh.
Việc phát hiện và xử lý buộc đình chỉ công trình xây dựng sai phép còn chậm. Cách thức xử lý chưa thống nhất, chưa thực hiện theo đúng trình tự quy định ban hành, việc giám sát thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm đối với chủ công trình còn buông lỏng. Xử lý các trường hợp, vụ việc phát sinh còn nôn nóng, phương pháp tổ chức thực hiện tính thuyết phục yếu, chưa tạo được sự ủng hộ, nhất trí cao của nhân dân và các cấp lãnh đạo.
Nhận định này được rút ra sau khi đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về xử phạt công trình sai phép trên các các cơ sở sau đây:
- Việc áp dụng hình thức xử lý công trình sai phép trên địa bàn cụ thể như sau:
Theo quy định thì công trình xây dựng sai phép tùy theo mức độ vi phạm vừa có thể lập biên bản xử lý vi phạm ngừng thi công xây dựng công trình, ra quyết định đình chỉ, ra quyết định cưỡng chế. Song song với việc lập biên bản thì ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Có nghĩa là công trình bị đình chỉ thi công, có thể phải tháo dỡ vi phạm vừa bị phạt tiền. Nhưng trên thực tế nhiều trường hợp vi phạm trên địa bàn tại các phường, điển hình như: Phường Bạch Đằng, Bùi Thị Xuân, Lê Đại Hành,…Các cán bộ xử lý vi phạm chỉ dừng lại ở mức độ lập biên bản và xử phạt hành chính. Ít áp dụng song song hai hình thức vừa tháo dỡ vừa phạt tiền. Quyết định đình chỉ thi công công trình, khôi phục lại tình trạng ban đầu mang đậm tính hình thức cho qua. Cán bộ xử phạt xong dân lại tiếp tục xây và vi phạm nhưng không xử lý cho qua. Ngoài ra còn có hiện tượng các cán bộ xử lý nương nhẹ xuê xoa, hình thức trong việc quyết định xử lý đối tượng này nhưng lại xử nặng đối tượng kia, v.v.., gây nên sự bất bình trong xã hội. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Hiện nay, nhiều phường vẫn còn áp dụng biện pháp phạt cảnh cáo tuy nhiên biện pháp cảnh cáo( Theo NĐ 121/2025/NĐ- CP và NĐ23/2021/NĐ – CP ) không còn tồn tại nhưng thực tế có rất nhiều trường hợp vẫn ra quyết định phạt cảnh cáo và cho tồn tại công trình là sai quy định pháp luật.
Cụ thể xin đưa ra một số tình huống sau:
- Tình huống tại phường Bạch Đằng
Gia đình ông Nguyễn Quang Hưng tại số 08, phố Bùi Ngọc Dương, phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Xây dựng nhà theo giấy phép xây dựng cấp ngày 11-3-2024, theo đó gia đình ông Hưng được xây dựng nhà ở ba tầng, mỗi tầng rộng 16 m2. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, gia đình ông đã đổ cột bê- tông, xây tường lấn chiếm sân chơi chung (ngoài diện tích được cấp phép). Khi phát hiện gia đình ông xây dựng sai phép, ngày 9- 4 – 2024, UBND phường Bạch Mai kiểm tra, lập biên bản yêu cầu gia đình ông Hưng phải nghiêm túc tháo dỡ phần xây dựng sai phép, không phép. Nhưng trên thực tế công trình vi phạm của gia đình ông Hưng chỉ bị xử phạt hành chính là 2.000.000 đồng. Sau khi nộp phạt xong gia đình ông Hưng vẫn tiếp tục xây dựng hoàn thiện công trình và công trình vẫn ngang nhiên tồn tại cho tới khi có sự phản ánh của người dân tới chính quyền địa phương thì vụ việc mới được tiếp tục làm rõ và xử lý.
Về nguyên tắc thì gia đình ông Nguyễn Quang Hưng sẽ bị xử phạt hành chính và lập biên bản ngừng thi công xây dựng, yêu cầu tự phá dỡ. Nếu gia đình không ngừng thi công xây dựng, nhà ông sẽ phải bị đình chỉ thi công xây dựng, buộc ông tự phá dỡ phần công trình sai nội dung giấy phép xây dựng, áp dụng các biện pháp ngừng cung cấp các dịch vụ điện, nước và các dịch vụ khác liên quan đến xây dựng công trình; cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, vật liệu, công nhân vào thi công xây dựng. Nếu gia đình ông không tự nguyện phá dỡ thì sẽ bị cưỡng chế phá dỡ.
Tuy nhiên UBND phường Bạch Mai chỉ phạt hành chính cho công trình tồn tại không tháo dỡ là xử lý sai quy định pháp luật.
- Tình huống tại phường Bách Khoa:
Gia đình nhà bà Ngô Thanh Mai thường trú tại nhà số 5, ngách 1/2, phố Tạ Quang Bửu, phường Bách Khoa, quận Hai Bà Trưng. Xin cấp phép sửa chữa cải tạo nhà ở giấy phép số 32/04/2023. Trong khi cải tạo lại nhà ở, gia đình bà Mai đã làm sai so với nội dung giấy phép Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Tại phần ban công tầng 2 đã xây tường bao tạo thành lô-gia, đua ra khoảng không chung gần 1m vào kéo dài gần 14m. xây dựng chiếm khoảng không chung trong ngõ chung của tập thể.
Các hộ dân trong khu tập thể H 6 này đã 3 lần gửi đơn kiến nghị lên UBND phường Bách Khoa (lần đầu là vào ngày 8/5/2023 và lần thứ 3 là ngày 14/6/2023) phản ánh về vấn đề vi phạm TTXD này. Nhưng sau 3 lần kiến nghị không thấy cán bộ xuống kiểm tra và xử lý. Cho tới khi các hộ dân làm đơn kiện lần 4 vào ngày 20/8/2023 và gặp trực tiếp chủ tịch UBND quận thì vụ việc mới được tìm hiểu và giải quyết.
Các công trình sai phạm vẫn còn tồn tại và kéo dài chưa được xử lý dứt điểm trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay.
Các hộ kinh doanh tự ý xây dựng thêm buồng che, mái che trước cửa nhà, hạng mục buồng che không xin giấy phép với mục đích kinh doanh, lấn chiếm ra vỉa hè đường phố, lấn chiếm hành lang an toàn giao thông, gây mất mỹ quan đô thị: phố Bùi Ngọc Dương là một điển hình.
- Phố Bùi Ngọc Dương- Bạch Mai- Quận Hai Bà Trưng
- Đánh giá về cách thức xử lý vi phạm trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
Qua phân tích các tình huống trên, có thể nhận thấy các nguyên nhân dẫn tới việc xử lý vi phạm còn nhiều tồn tại:
Ý thức của chủ đầu tư: Dường như bất chấp pháp luật, trong khi pháp luật xử phạt lại quá nhẹ nhàng với mức phạt mà người ta có thể chấp nhận nộp phạt để đạt được cái mục đích riêng của mình.
- Phía cơ quan nhà nước:
Việc kiểm tra các công trình xây dựng: là vấn đề đáng quan tâm, khi mà nhiều cán bộ được “lót tay” sẵn sàng bỏ qua nhiều công trình sai phạm, gây khiếu kiện và mất lòng tin của người dân. Điều đó cho thấy, đối với các thủ tục hành chính thì ý thức, năng lực và cả đạo đức của cán bộ cơ quan công quyền đóng vai trò vô cùng quan trọng, quyết định đến quyền lợi của người dân. Công tác thanh tra, kiểm tra không thường xuyên và việc xử phạt chưa đủ mạnh các công trình vi phạm vẫn còn tồn tại chưa được chính quyền đưa ra các biện pháp xử lý.
Việc phát hiện và xử lý buộc đình chỉ công trình xây dựng sai phép còn chậm. Nhiều vụ tồn đọng chưa xử lý triệt để, kéo dài thời gian khiến dư luận bức xúc. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Cán bộ, công chức của cơ quan nhà nước cấp thẩm quyền chưa tuân thủ trình tự, quy trình, thủ tục, giải quyết các khiếu nạn chưa sâu sát, cụ thể rõ ràng, giải quyết chủ quan, quan liêu
Viêc xử lý vi phạm mang tính cá nhân, cả nể bao che còn xảy ra tiêu cực trong quá trình xử lý vi phạm
Quy định pháp luật : Mức phạt quá thấp không đủ tính răn đe dẫn đến chủ đầu tư chịu nộp phạt còn hơn chấp hành pháp luật.
Về đánh giá tổng quan: Các cấp chính quyền trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giải quyết và xử lý các vụ việc trên là: Không đúng qui định của pháp luật, không hợp tình, hợp lý, chưa thống nhất, chưa đảm bảo tính nghiêm minh, không mang tính răn đe khiến dư luận lên tiếng. Như vậy, dẫn đến đơn thư khiếu kiện, dư luận dị nghị gây bất bình trong nhân dân, khó khăn trong công tác quản lý, làm mất ổn định về an ninh trật tự tại địa phương, làm suy giảm lòng tin của nhân dân, làm giảm uy tín của cơ quan chính quyền địa phương, giảm tính nghiêm minh của pháp chế XHCN.
2.3.2 Phân cấp và phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng.
2.3.2.1 Mô hình phân cấp và phối kết hợp trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị quận Hai Bà Trưng- Thành phố Hà Nội đang áp dụng hiện nay.
Để tìm hiểu về công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép thì trước hết cần biết đến sự phân cấp và phối kết hợp của đội Thanh tra xây dựng quận và chính quyền các cấp cơ sở trên địa bàn quận Hai bà Trưng trong việc phát hiện và xử lý các sai phạm.
Sơ đồ 2.1: Mô hình phân cấp và phối hợp quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị quận Hai Bà Trưng- Thành phố Hà Nội hiện nay.
- Qua sơ đồ trên ta thấy:
Sở Xây dựng chỉ đạo Chánh Thanh tra Sở Xây dựng quản lý, chỉ đạo đội Thanh tra xây dựng quận về tổ chức, chuyên môn nghiệp vụ, đôn đốc đội thanh tra xây dựng quận kiểm tra thường xuyên, hàng ngày việc chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng đối với việc xây dựng các công trình trên địa bàn, lập hồ sơ vi phạm trật tự xây dựng theo quy định và chuyển hồ sơ đến UBND các cấp để xử lý theo thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục được pháp luật quy định.
Đội Thanh tra xây dựng quận: Chịu sự quản lý, chỉ đạo của Thanh tra Sở xây dựng TP Hà Nội về tổ chức, chuyên môn nghiệp vụ, sự chỉ đạo, điều hành của Ủy ban nhân dân cấp quận về quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn.
- Ủy ban nhân dân quận Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Chỉ đạo, điều hành Đội Thanh tra xây dựng quận phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp phường thực hiện trách nhiệm quản lý trật tự trên địa bàn theo quy định pháp luật. Ủy ban nhân dân cấp phường có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn do Đội Thanh tra xây dựng quận chuyển đến để xử lý vi phạm trật tự xây dựng theo thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục được pháp luật quy định.
Chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn thuộc UBND cấp huyện phối hợp chặt chẽ với Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện trong công tác quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn.
- Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã
Chủ trì, phối hợp với Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện, các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cấp xã thực hiện việc tuyên truyền, vận động hướng dẫn các tổ chức và nhân dân chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn
Tiếp nhận hồ sơ vi phạm hành chính về trật tự xây dựng do tổ công tác của Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện đặt tại địa bàn chuyển đến để ban hành các quyết định xử phạt, quyết định đình chỉ thi công, quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện xử lý các hành vi vi phạm hành chính về trật tự xây dựng theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Sở Quy hoạch- kiến trúc có trách nhiệm: Thanh tra, kiểm tra đối với tổ chức, cá nhân trong việc thi hành pháp luật thuộc chức năng của Sở; gửi kết luận các cuộc thanh tra, kiểm tra cho UBND cấp huyện và thanh tra Sở Xây dựng để phối hợp theo dõi quản lý, kiến nghị với cơ quan cấp phép xây dựng không cấp phép hoặc kiến nghị thu hồi giấy phép đối với các công trình xây dựng không theo quy hoạch, kiến trúc được phê duyệt
- Hiện nay, bộ máy hoạt động đang gặp phải những khó khăn trong công tác xử lý công trình sai phép:
Do nằm trong Sở Xây dựng, chịu sự chỉ đạo Sở, chịu sự quản lý của Chánh Thanh tra xây dựng nên hoạt động của đội Thanh tra xây dựng quận sẽ kém tính độc lập, khách quan khi xử lý các vi phạm, sai phạm trong xây dựng công trình theo giấy phép.
Sở Xây dựng triển khai, chỉ đạo và quản lý các hoạt động đầu tư xây dựng trên địa bàn thành phố còn thanh tra Sở Xây dựng kiểm soát các hoạt động xây dựng và xử lý vi phạm. Do nằm trong cùng một Sở nên dễ có tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi” dẫn đến xử lý vi phạm không nghiêm xuề xòa hay để lọt sai phạm ,v.v…, do quan hệ lãnh đạo trên dưới tác động ràng buộc.
Công việc quản lý của Sở Xây dựng Thành phố Hà Nội quá nặng nề so với công việc quản lý của các Sở chức năng khác như Quy hoạch – kiến trúc, tài nguyên, Môi trường, Giao thông vận tải v.v….; lại phải “ôm” cả Thanh tra xây dựng mà công việc của Thanh tra xây dựng cũng quá nhiều so với thanh tra của các sở, ngành chức năng khác.
Hoạt động thanh tra chuyên ngành mang tính cục bộ theo chiều dọc, chưa có sự phối hợp gắn kết với nhau chặt chẽ, thống nhất nên giữa các ngành, đặc biệt là các lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến xây dựng phát triển không gian đô thị, công tác thanh tra, hậu kiểm thường được thực hiện riêng lẻ. Mặt khác lực lượng thanh tra viên của các ngành các cấp vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về năng lực trong khi ý thức tuân thủ pháp luật của công dân chưa được cải thiện, biện pháp chế tài chưa đủ sức răn đe nên hiệu quả kiểm soát thanh tra còn thấp. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
- Đánh giá về mô hình tổ chức hệ thống thanh tra xây dựng hiện nay:
Vừa theo mô hình trực tiếp – chức năng (Sở Xây dựng- Đội Thanh tra xây dựng quận- cán bộ thanh tra phụ trách phường), vừa theo mô hình gián tiếp – chức năng (UBND quận/ huyện và đội Thanh tra xây dựng quận- Cán bộ phụ trách phường) tạo nên hiện tượng hoạt động kiểm soát và xử lý vi phạm trong toàn hệ thống kém thông suốt, hiệu quả chưa cao.
Đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng trực thuộc Sở Xây dựng TP Hà Nội, vừa chịu chỉ đạo, quản lý của Chánh Thanh tra xây dựng Sở vừa chỉ đạo, điều hành của UBND quận trong quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn. Điều đó làm tăng sự phụ thuộc, giảm tính chủ động trong hoạt động của đội Thanh tra xây dựng quận.
2.3.2.2 Thực trạng sự phân cấp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay
Sự phân cấp của các cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng là chưa nhất quán, đồng bộ dẫn đến việc xử lý các công trình xây dựng sai phép chưa phát huy được hết hiệu quả.
Việc kiểm soát các vi phạm trên địa bàn có nhiều cấp quản lý vừa có sự cồng kềnh, vừa có sự chồng chéo giữa nhiều cơ quan chức năng trong xử lý vi phạm nên không xác định được trách nhiệm thuộc về ai, do đó không thể quản lý được hoặc quản lý kém hiệu quả. Hiện nay các khâu xử lý vi phạm trên địa bàn quận là thiếu sự thống nhất. Xảy ra những sự cố lãng phí và thất thoát trong cưỡng chế trong công trình sai phép trên địa bàn và công trình xây dựng không đảm bảo tiến độ không có cơ quan nào chịu trách nhiệm toàn diện và đầy đủ trách nhiệm khi xử lý.
Giữa các ngành chức năng không có sự phân cấp rõ ràng: Xảy ra những vi phạm thuộc thẩm quyền cấp phường nhưng không xử lý đẩy lên cấp quận và có trường hợp cấp phường vượt quyền cả cấp quận, tổ chức dỡ bỏ công trình xây dựng khi chưa có quyết định của Sở Xây dựng, của quận.
Trong cùng một đơn vị giữa các cấp khác nhau khi giải quyết các công trình sai phép cá nhân đã ra quyết định xử phạt hành chính vượt thẩm quyền của mình không đúng theo quy định phân cấp.
Phân cấp chưa đầy đủ cho cấp dưới: Lãnh đạo chưa quan tâm đúng mức có nhiều việc kiểm tra, đôn đốc còn thiếu và không phân công những việc cụ thể cho cán bộ dưới quyền đi kiểm tra thường xuyên và giám sát những công trình vi phạm.
2.3.2.3 Thực trạng phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay
Sự phối kết hợp giữa các cơ quan chuyên môn, các cấp chính quyền địa phương trong việc xử lý các vi phạm chưa mang lại hiệu quả chưa cao là do: Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Công tác quản lý nhà nước về xử lý và phát hiện công trình xây dựng sai phép có liên quan đến nhiều cơ quan ban ngành, nhiều đơn vị khi tổ chức phối hợp xử lý chưa phân định trách nhiệm rõ ràng cụ thể nên việc kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nạn, tố cáo chưa hiệu quả, tạo lỗ hổng để chủ thể tiếp diễn vi phạm.
Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cung cấp đầy đủ tài liệu cần thiết chậm chạp như: hồ sơ quy hoạch từ sở quy hoạch thành phố, sổ đỏ- giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà từ phòng tài nguyên môi trường. Đặc biệt, Phòng quản lý đô thị quận hiện nay chưa làm tốt việc cấp bản sao giấy phép xây dựng cho Đội Thanh tra xây dựng quận dẫn đến chậm phát hiện và xử lý sai phạm, sự phối hợp không kịp thời.
Nhiều trường hợp vi phạm xảy ra trên địa bàn thì UBND phường đã không báo cáo kịp thời cho cấp có thẩm quyền xử lý vụ việc nên dẫn tình trạng tái phạm trong xử lý công trình sai phép.
- Tình huống tại phường Bùi Thị Xuân
Công trình 107A Bùi Thị Xuân chủ đầu tư công trình là bà Lê Thị Hồng Thái, xây dựng sai nội dung giấy phép, sai thiết kế được duyệt, vi phạm khoản 2, điều 5 Nghị định số 180/2019/NĐ-CP ngày 7-12-2019 của Chính phủ. Công trình được cấp phép 6 tầng, nhưng đã xây cao 9 tầng .
Công trình đã xác định rõ ràng sai phạm nghiêm trọng về hành lang an toàn giao thông và lấn chiếm không gian vỉa hè song cả thanh tra quận lẫn lãnh đạo phường đều không xử lý.
Cuối tháng 3- 2023 khi công trình đang thi công dở tầng 3 bị chính quyền phát hiện. Hàng loạt biên bản xử lý, quyết định đình chỉ thi công đã được thanh tra xây dựng và phường Bùi Thị Xuân ban hành cùng các biện pháp cắt điện, nước được áp dụng.
Bản thân chủ đầu tư là bà Lê Thị Hồng Thái cũng đã làm đơn cam kết sẽ không tái phạm.
Công trình 107A Bùi Thị Xuân sau đó vẫn ngang nhiên mọc lên với những vi phạm lớn hơn nhiều để đến khi Sở Xây dựng kiểm tra, phát hiện, báo chí đưa tin thì chính quyền quận Hai Bà Trưng mới kiên quyết xử lý. Công trình 107A- Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng ( Biên bản kiểm tra ngày 28- 4- 2023 Thanh tra xây dựng quận khi công trình đang thi công dở tầng 3, ngày 15-6-2023 UBND phường Bùi Thị Xuân ra quyết định số 02/QĐ-UBND về việc đình chỉ thi công xây dựng công trình này. Kèm theo đó là biện pháp cắt điện, cắt nước và cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, vật liệu khi công trình đã xây dựng tới tầng 6).
Ngày 23-4-2023, chủ đầu tư công trình đã phải tháo dỡ phần thông tầng 19m2 tại tầng 5 (do sai với giấy phép XD), đồng thời làm cam kết với chính quyền sẽ không vi phạm và làm đúng nội dung giấy phép xây dựng. Thực tế chủ đầu tư chỉ tháo dỡ 1 phần nhỏ để đối phó qua mắt chính quyền. Ngày 11-5-2023, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thị Xuân Phương ký công văn 108/ UBND đề nghị Điện lực Hai Bà Trưng và xí nghiệp kinh doanh nước sạch quận Hai Bà Trưng khôi phục lại các dịch vụ điện nước cho công trình 107A Bùi Thị Xuân để công trình trên tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện.
Công trình sai phạm được xây dựng hoàn thiện và tồn tại 1 năm thì mới có quyết định cưỡng chế số 2759/QĐ-UBND của quận Hai Bà Trưng. Sau nhiều lần ra quyết định và tổ chức cưỡng chế thì không thành do chủ xây dựng vắng mặt thì cuối năm 2025 công trình mới được xử lý dứt điểm (4 lần tổ chức cưỡng chế)
Sau khi phát hiện một loạt công trình vi phạm lớn về TTXD đô thị ở phường Bùi Thị Xuân thì bà Chủ tịch phường Nguyễn Thị Xuân Phương và bà Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Huệ cùng 3 cán bộ liên quan ở phường đã bị kỷ luật từ mức khiển trách tới cảnh cáo. Tuy nhiên, dư luận cho rằng, với các mức kỷ luật cán bộ như vậy chưa đủ sức răn đe những hành vi tiếp tay cho vi phạm về TTXD đô thị. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
- Nhận định: “Một công trình xây dựng trái phép đã cho thấy nhiều lỗ hổng”.
Việc tổ chức cưỡng chế công trình 107A – Phường Bùi Thị Xuân là do chính quyền UBND phường không nghiêm minh, kiên quyết xử lý dứt điểm những sai phạm ngay từ đầu đã gây nhiều lãng phí tiền của, vật chất cho người dân và xã hội. Vì vậy, việc xử lý vi phạm trật tự xây dựng cần phải được xử lý kiên quyết khi vi phạm mới nảy sinh, đồng thời phải có giải pháp đủ sức răn đe để những người thực thi pháp luật không thể tiếp tay cho vi phạm.
Sự buông lỏng quản lý các cấp chính quyền, sự yếu kém trong công tác nắm tình hình vi phạm và tham mưu cho cấp ủy, chính quyền của các ban ngành về xử lý vi phạm ( Nằm cách UBND Phường không xa mà không phát hiện, thái độ thờ ơ,….)
- Sự phối hợp không kịp thời, không thống nhất giữa các đơn vị trong việc tổ chức cưỡng chế.
- Việc chủ đầu tư không tuân thủ theo giấy phép xây dựng sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật.
Việc cưỡng chế tại công trình 107A Bùi Thị Xuân là bài học cho các cấp chính quyền cơ sở và cơ quan chức năng rút kinh nghiệm trong quá trình xử lý các công trình vi phạm về sau.
2.3.2.4. Đánh giá sự phân cấp và phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
- Sự phân cấp Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Sự phân công, phân cấp và phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn cũng như các cấp chính quyền địa phương chưa nhất quán và đồng bộ, chưa phân định rõ trách nhiệm không phát huy hiệu quả trong quản lý.
Sự buông lỏng quản lý nhà nước của các cấp chính quyền
- Phối kết hợp trong quản lý và xử lý công trình sai phép
Trong quản lý xử lý các công trình xây dựng sai phép: không thống nhất, không kịp thời giữa các cơ quan chính quyền. Do đó, còn nhiều vi phạm tồn đọng, xử lý chưa triệt để, kéo dài gây nhiều bức xức cho dư luận.
Sự phối hợp đa ngành và sự tham gia của các bên liên quan đến kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép chưa chặt chẽ, chưa được thường xuyên. Đặc biệt là giữa UBND phường, thanh tra xây dựng quận, Phòng quản lý đô thị còn lỏng lẻo.
Trong quá trình xử lý các vi phạm công trình xây dựng sai phép giữa các cơ quan, đơn vị có sự đùn đẩy trách nhiệm, thiếu trách nhiệm.
2.3.3. Chất lượng và số lượng đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép hiện nay trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
2.3.3.1 Thực trạng chất lượng Đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay
Trong quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép trên địa bàn quận thì Đội Thanh tra xây dựng là lực lượng nòng cốt, chủ đạo trong việc phát hiện và xử lý vi phạm. Tính thời điểm tháng 4 năm 2026 Thanh tra xây dựng quận gồm: 100 đồng chí.
- Bảng 2.4. Bảng tổng hợp trình độ chuyên môn cán bộ Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng năm 2026
Qua bảng 23 bảng về tổng hợp trình độ chuyên môn đội thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng, ta có thể thấy:
Trình độ trên Đại học: 03 Đồng chí (chiếm tỷ lệ 0,3%), trình độ Đại học: 69 đồng chí ( Chiếm tỷ lệ 69%), trình độ Cao đẳng và Trung cấp: 28 đồng chí ( Chiếm tỷ lệ 28%).
Đa số cán bộ của Đội Thanh tra xây dựng Quận có trình độ chuyên môn về địa chính (chiếm tỷ lệ 39%). Số cán bộ tốt nghiệp chuyên ngành xây dựng, kiến trúc không nhiều, chiếm tỷ lệ là 25% trong tổng số cán bộ và rất ít cán bộ tốt nghiệp chuyên ngành luật và thanh tra, chiếm 15% trong tổng số cán bộ của đội. Có nhiều trường hợp cán bộ chỉ tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng.( chiếm 28%). Chính vì vậy, đội ngũ cán bộ của đội cũng gặp những hạn chế nhất định về trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kinh nghiệm khi kiểm tra và xử lý hành vi vi phạm trật tự xây dựng đô thị, điều này ảnh hưởng đến hoạt động thực thi công vụ trên địa bàn quận.
Các cán bộ thanh tra được phân công phụ trách trên địa bàn các phường khi phát hiện vi phạm chỉ được lập biên bản và yêu cầu ngừng thi công. Không có thẩm quyền xử phạt trực tiếp ngay tại chỗ theo thủ tục đơn giản; Phải báo cáo cho chính quyền địa phương hoặc thủ trưởng đơn vị giải quyết dẫn đến nhiều vụ việc còn tồn đọng và kéo dài.
Thông thường khi đã cấp phép đối với công trình do UBND quận cấp phép có gửi một bản giấy phép xây dựng về cho lực lượng thanh tra xây dựng cấp phép quản lý kiểm tra, nhưng khi đến kiểm tra không phải thanh tra nào cũng đủ kiến thức, trình độ chuyên môn để đọc bản vẽ xem công trình xây dựng đúng giấy phép không, có sai chỗ nào không và nếu công trình xây dựng sai phép thì không phải công trình nào cũng xử lý bằng cách tháo dỡ. Chưa đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ nên dẫn đến một số công trình sai phép chậm phát hiện và lúng túng trong xử lý. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Thanh tra Xây dựng quận còn lúng túng trong việc áp dụng các quy định của pháp luật liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính do chưa pháp luật chưa được quy định đầy đủ hoặc chưa có sự thống nhất.
Hiện nay, trong tổng số 100 đồng chí trong đội Thanh tra xây dựng thì có 15 đồng chí công tác theo dạng hợp đồng, với mức lương là năm triệu đồng/ tháng. Vì vậy, khó để những người này gắn bó lâu dài, nhiệt tình với công việc. Do đó, số vụ vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn quận vẫn cao cũng là điều dễ hiểu.
Thực hiện và triển khai quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng giữa Sở Xây dựng và UBND quận, huyện, thị xã, UBND xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố Hà Nội theo Quyết định số 09/2026/QĐ-UBND ngày 14/02/2026 của UBND Thành phố Hà Nội. Hiện nay, Trên địa bàn quận Hai Bà Trưng cũng đang tái cơ cấu lại thanh tra xây dựng.
Một trong những yêu cầu của việc triển khai quy chế là từng bước củng cố nâng cao chất lượng đội ngũ thanh tra xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn TP. Theo đó, cán bộ, công chức được tuyển dụng, bổ nhiệm thanh tra viên ngành xây dựng phải có đủ các tiêu chuẩn:
- Có trình độ đại học trở lên các chuyên ngành như xây dựng, kiến trúc quy hoạch, luật, kinh tế hoặc đất đai.
- Là Kiến trúc sư, kỹ sư chuyên ngành xây dựng trở lên, hiểu biết về pháp luật xây dựng; trường hợp tốt nghiệp đại học chuyên ngành khác, thì phải được đào tạo qua khoá học về pháp luật xây dựng,
- Có chứng chỉ đào tạo pháp luật về xây dựng và nghiệp vụ thanh tra đồng thời phải có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, công minh, khách quan trong khi thi hành nhiệm vụ.
- Phải tốt nghiệp đại học, theo chuyên ngành đang làm việc. Cụ thể là trong ngành thanh tra xây dựng phải có 5 ngành chính: cái thứ nhất là kỹ sư xây dựng, hai là kiến trúc sư, thứ ba là ngành kinh tế, thứ tư là ngành luật, thứ năm là ngành quản lý đất đai.
Hiện nay, việc quy định thanh tra viên xây dựng phải được đào tạo qua trường xây dựng, có trình độ đại học, biên chế là còn nhiều bất nhiều bất cập và hạn chế. Bởi những người đã có bằng Ðại học Xây dựng, Kiến trúc- Quy hoạch giao thông vận tải,…. thường không về quận làm việc vì thu nhập thấp nên không thu hút được những người có trình độ vào làm việc.
Như vậy, chất lượng và số lượng đội Thanh tra xây dựng, chính sách thu hút nguồn nhân lực có ảnh hưởng rất lớn tới công tác xử lý vi phạm công trình sai phép trong trật tự xây dựng. Nhận định này được rút ra sau khi đánh giá thực trạng chất lượng đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay và trên các các cơ sở và tình huống thực tế sau đây:
- Tình huống tại phường Bạch Mai Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Gia đình ông Bùi Ngọc Doanh, Thường tại số nhà 08, phố Bùi Ngọc Dương, phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng. Xây dựng nhà Giấy phép xây dựng số 662/12-2025/GPXD ngày 10/2/ 2025. Theo đó, gia đình ông Doanh được xây dựng 1 trệt, 1 lửng, 2 lầu. Sau 1 tháng xây dựng công trình gia đình ông bị tạm ngừng thi công do tầng lửng đúc dư về.
Phía trước ô thông tầng là 0,87m2. Tuy nhiên ở phía sau gia đình ông có chừa ra ô thông gió suốt các tầng của ngôi nhà (ô thông gió hơn 1,2m2), nghĩa là về phần diện tích của tầng lửng thì gia đình ông không đúc lớn hơn giấy phép (giấy phép cho 23m2 nhưng thực tế gia đình ông chỉ đúc có 15m2) gia đình ông chỉ khác giấy phép là tầng lửng tịnh tiến về phía trước của ô thông tầng 0,3m x 2,7m = 0,87m2.
Thanh tra xây dựng quận lập biên bản vi phạm công trình gia đình ông xây dựng sai phép, nội dung sai là: đúc dư sàn tầng lửng về phía trước ô thông tầng 0,3 x 2,75=0,87m2 và ra quyết định xử phạt chủ đầu tư là 10.000.000đ.
Ngày 20/ 3/ 2025, ông Doanh đã làm đơn khiếu nại quyết định xử phạt lên UBND quận. Qua tìm hiểu sự việc thì UBND quận kết luận:
Việc quyết định xử phạt của Thanh tra xây dựng là sai quy định pháp luật về xử lý công trình sai phép. Gia đình ông được hoàn trả lại khoản tiền 10.000.000 triệu đồng.
2.3.3.2 Thực trạng số lượng đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay
Tổng số đội thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng là: 100 đồng chí. Trong đó có:
- 18 đồng chí công tác tại Văn phòng đội
- 80 đồng chí được phân công phụ trách quản lý trật tự tại các phường (trung bình mỗi phường có 2 đồng chí phụ trách)
- 01 lái xe, 01 kế toán kiêm văn thư, lưu trữ.
- Đội trưởng: 01 Đồng chí- Nguyễn Vinh Quang
- Đội phó: 02 Đồng chí- Dương Minh Hữu và Tạ Quang Việt.
Hiện nay, tại các phường trên địa bàn quận có 01 hoặc 02 thanh tra viên xây dựng phụ trách kiểm tra công trình xây dựng theo giấy phép. Với khối lượng công việc lớn, tốc độ và nhu câu cấu xây dựng nhà ở của người dân ngày càng tăng nhanh, 02 thanh tra viên quản lý Phường như vậy thì phường không thể quán xuyến hết.
Công việc quản lý của thanh tra xây dựng quận quá nặng nề so với công việc của các ban, ngành khác ngoài việc kiểm tra xử lý các công trình xây dựng thì còn quản lý trật tự lòng lề đường, vỉa hè, quản lý vệ sinh môi trường, xử lý vi phạm về sử dụng đất đai, lấn chiếm kênh rạch. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Ngoài ra, cơ sở vật chất kỹ thuật và phương tiện lao động cũng tác động ảnh hưởng đến việc thực thi và hiệu quả hoạt động kiểm tra, tạo điều kiện thực hiện nhanh, chính xác ban hành các quyết định xử lý và thu thập thông tin của công chúng về các hành vi vi phạm để tổ chức cơ quan kiểm soát nắm bắt và giải pháp kịp thời xử lý. cơ sở vật chất, nơi làm việc chập hẹp,…. không đáp ứng nhu cầu.
2.3.3.3. Đánh giá chất lượng và số lượng cán bộ đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng
- Về chất lượng, ý thức trách nhiệm
Về công tác kiểm tra trật tự xây dựng sau khi cấp phép thì đội ngũ thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quy định.
Lực lượng Thanh tra xây dựng yếu kém về năng lực chuyên môn nghiệp. Lực lượng thanh tra xây dựng quận không bao quát được tất cả các nhiệm vụ.
- Về số lượng
Lực lượng cán bộ, công chức quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép ở địa phương còn mỏng, thiếu về số lượng không đáp ứng kịp thời với yêu cầu của thực tế quản lý và xử phạt công trình xây dựng sai phép trong tình hình mới.
- Chính sách thu hút và khuyến khích nhân lực
Chuyên môn, nghiệp vụ chưa được đào tạo, bồi dưỡng cập nhật thường xuyên. Cơ chế quản lý, tuyển dụng và chế độ tiền lương chưa khuyến khích và nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức. Do đó nên không đảm nhận bao hết được các chức năng nhiệm vụ dẫn đến bỏ trống, buông lỏng quản lý ở nhiều lĩnh vực.
2.3.4 Công tác quy hoạch và tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
2.3.4.1. Công tác quy hoạch
Việc triển khai thực hiện quy hoạch tỷ lệ 1/500, 1/2012 tại phường trên địa bàn Quận hiện nay còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến tình trạng khó khăn trong cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng trong đó có công tác xử lý công trình xây dựng sai phép tại địa phương. Quy hoạch quận được phê duyệt chỉ định hướng trong thời gian tới chưa có quy hoạch chi tiết cụ thể cho từng phường để thực hiện.
Nhưng về quy hoạch chi tiết 1:500, công tác khảo sát xây dựng và lập qui hoạch đối với các khu dân cư, khu chức năng, ô phố, tuyến phố trong khu vực ở quận vẫn còn rất hạn chế. Quy hoạch chi tiết nhiều nơi còn thiếu hoặc còn quá chắp vá, làm cho chính quyền đô thị chưa thể có một công cụ pháp lý hoàn chỉnh để quản lý xây dựng. Đây là điểm hạn chế không chỉ riêng của quận Hai Bà Trưng mà của Thành phố Hà Nội và nhiều khu vực trên cả nước hiện nay
Mặt khác các bản vẽ quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch chi tiết không đến được cơ sở, không phổ biến đến người dân dẫn đến nhiều công trình được xây dựng trái quy hoạch trên địa bàn thành phố. Việc chưa có quy hoạch cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật nên những công trình cấp thoát nước, cáp quang, mạng lưới điện không được thể hiện trên bản vẽ, dẫn đến việc lập hồ sơ và cấp giấy phép xây dựng không chính xác.
Quy hoạch chi tiết của từng phường chưa có dẫn đến việc quản lý theo quy hoạch gặp nhiều khó khăn. Sự phối kết hợp giữa UBND các phường, Thanh tra xây dựng quận, Phòng tài nguyên môi trường, Phòng quản lý đô thị vẫn còn chưa được đồng bộ.
- Về những quy hoạch xây dựng của quận Hai Bà Trưng
Đối với những khu đã quy hoạch của quận cũng có quy định về cấp phép, số tầng được xây dựng. Theo quy định tại khu vực: Đường Kim Ngư thuộc Phường Thanh Nhàn, đường Lò Đúc thuộc Phường Phạm Đình Hổ và Đống Mác thì Phòng quản lý đô thị có quy định công trình xây dựng ở đó không được xây dựng quá 4 tầng.
Tuy nhiên trên thực tế có rất nhiều công trình xây dựng vi phạm xây dựng vượt quá số tầng. Nguyên nhân một phần là do chưa tuyên truyền cho người dân được biết là khu vực này trong quy hoạch và có quy định cụ thể. Chưa tuyên truyền tính chất vi phạm và biện pháp xử lý các sai phạm như thế nào. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
2.3.4.2. Công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng
Để các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý về trật tự xây dựng thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thì công tác phổ biến giáo dục pháp luật là rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn chưa được coi trọng:
Lãnh đạo trong ngành và lãnh đạo địa phương chưa tổ chức tốt công tác phổ biến, tập huấn và chưa nắm vững các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý trật tự xây dựng và xử lý vi phạm dẫn đến tổ chức không tốt.
Hướng dẫn xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc từng tổ chức, từng người dân có nhiều nhu cầu xây dựng còn hạn chế. Việc xác định mốc giới cắm mốc các dự án tuyến đường còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu. Hơn nữa mâu thuẫn giữa việc các chủ dự án xây dựng các tuyến đường có cách cắm mốc giới khác với quy hoạch của chính quyền địa phương cũng làm tăng tình trạng xây dựng sai phép của nhân dân, người dân thì không biết nên xây dựng như thế nào. Gây ra tình trạng bất bình của nhân dân ở khu vực xây dựng
Việc hướng dẫn người dân xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc đến từng tổ chức, từng người dân có nhu cầu xây dựng. Việc xác định mốc giới, cắm mốc các dự án , tuyến đường trên địa bàn quận còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu.
Bản đồ chỉ giới đường đỏ không được công khai rộng rãi. Khiến người dân khi xây dựng nhưng phân vân không rõ chỉ giới xây dựng có xâm phạm và có nằm trong diện quy hoạch. Đây là một hạn chế về thông tin quy hoạch nữa mà cần thiết phải khắc phục.
2.3.4.3. Đánh giá công tác quy hoạch và tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
Công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng chưa được chú trọng, chưa tuyên truyền cho người dân được biết là khu vực này trong quy hoạch và có quy định cụ thể.
Chưa tuyên truyền tính chất vi phạm và biện pháp xử lý các sai phạm cho các tổ chức, cá nhân có công trình xây dựng.
Việc triển khai thực hiện quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, 1/2012 tại phường trên địa bàn quận còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến tình trạng khó khăn trong quản lý trật tự xây dựng. Đây là một hạn chế lớn mà chính quyền địa phương cần thiết phải khắc phục. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
2.3.5. Ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
Tình trạng vi phạm xây dựng không tuân thủ theo giấy phép vẫn còn phổ biến, trong đó có nguyên do, nhưng trước hết là phía chủ chủ đầu tư trực tiếp chịu trách nhiệm về công trình của mình và ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao.
- Sự hiểu biết và nhận thức về pháp luật của người dân
Nhận thức và hiểu biết pháp luật liên quan đến cấp phép xây dựng của người dân chưa đầy đủ nên thực hiện còn lúng túng thực hiện không đúng theo quy định. Các chủ đầu tư chưa nhận thức được rằng dù đã được xác lập quyền sử dụng đất, xong khi đi xin phép xây dựng cải tạo phải tuân thủ các Điều lệ quản lý đầu tư xây dựng của các khu vực và các quy chuẩn, quy phạm hiện hành ( hồ sơ thiết kế đảm bảo mật độ xây dựng công trình, độ cao công trình, độ đua ra của ban công, ô văng, độ lùi của công trình xây dựng so với công trình hiện trạng để đảm bảo mặt cắt đường nội bộ 3.5 m, đảm bảo đường thoát nạn phòng cháy chữa cháy…quyền được phép mở rộng cửa sổ, cửa đi như thế nào ). Vì thế đa số các trường hợp được cấp Giấy phép xây dựng nhưng công trình lại xây dùng sai với hồ sơ thiết kế được duyệt. Các chủ đầu tư có suy nghĩ đơn giản; Đi xin phép cho đủ thủ tục còn việc xây dùng sai hay đúng Giấy phép xây dựng được cấp cũng không sao.
Do vậy, việc hướng dẫn người dân xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc đến từng tổ chức, từng người dân có nhu cầu xây dựng. Việc xác định mốc giới, cắm mốc các dự án, tuyến đường là rất cần thiết hiện nay.
Bên cạnh đó, việc người dân tự giác báo cáo cho cán bộ có trách nhiệm các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng rất hạn chế. Đa phần người dân đều cả nể là hàng xóm láng giềng lại chẳng liên quan đến bản thân nên cũng không thông báo lại, chỉ có những trường hợp việc xây dựng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của bản thân mới có đơn thư kiến nghị. Qua đó cho thấy ý thức của ngưòi dân còn rất hạn chế, gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý sau cấp phép nói riêng và công tác quản lý trật tự xây dựng nói chung trên toàn địa bàn .
- Tâm lý, thói quen truyền thống của người dân Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Đặc biệt nhiều người dân vẫn còn quan niệm: Xây dựng xong mới hợp thức hóa; một số trường hợp do điều kiện kinh tế khó khăn hoặc thiếu am hiểu pháp luật: cố tình vi phạm nhiều lần, Thanh tra xây dựng lập biên bản đình chỉ thi công, kể cả tịch thu vật tư, phương tiện nhưng vẫn cố tình xây dựng lén lút, lẩn tránh khi bị kiểm tra… gây khó khăn cho việc lập biên bản, ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định xử phạt. Nhiều khi chính quyền còn phải dùng biện pháp cưỡng chế, nhân dân cũng chưa hiếu được rõ pháp luật mà chính quyến lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới.
Với tâm lý của chủ đầu tư xây dựng các công trình nhà ở thì người xây dựng sau lại muốn cốt nền cao hơn nhà xây trước, ô văng, mái đua ra nhiều hơn nhà trước để thế hiện sự nổi trội hơn so với xung quanh vì lẽ đó mà mặc dù đã có phép xây dựng nhưng các chủ đầu tư này vẫn cố tình xây dựng sai phép để đạt được mục đích riêng của mình. Dẫn đến tình trạng kiến trúc không gian đô thị lộn xộn thiếu mỹ quan và không đồng bộ.
Ngoài ra, một số chủ đầu tư công trình có vốn đầu tư từ ngân sách thường phớt lờ, không báo cáo ngày khởi công, phương án xây dựng và đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường.
Ý thức chấp hành của người dân còn yêu kém, nhiều khi chính quyền còn phải dùng biện pháp cưỡng chế, nhân dân cũng chưa hiếu được rõ pháp luật mà chính quyến lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới. Thói quen của đa số người dân là phải xem nhà để phá bỏ, động thổ khi làm móng. Nếu đi xin giấy phép xây dùng thì mất thời gian không kịp ngày, giê tốt đã định trước nên họ cứ xây dựng trước rồi xin sau cũng được ( hoặc chỉ làm thủ tục xác nhận đơn xin phép xây dựng báo cáo với cấp phường là đủ ), xây dựng chờ các cơ quan chức năng xử phạt hành chính cho tồn tại là xong, kinh phí bỏ ra ít tốn kém hơn, lại nhanh mà thuận lợi hơn đi xin phép xây dựng.
Một số đối tượng bị xử lý vi phạm trong xây dựng đã có những biểu hiện chống đối: Sử dụng thương binh, bệnh binh, nạn nhân chất độc da cam,… tạo áp lực cho chính quyền địa phương. Đơn cử vụ việc: 107A, Bùi Thị Xuân
- Đánh giá ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng
Ý thức chấp hành của người dân quá yếu kém trong việc tuân thủ quy định pháp luật về xây dựng. Cố chấp, bảo thủ khi vi phạm coi thường pháp luật gây khó khăn cản trở cho công tác quản lý, xử lý công trình xây dựng sai phép. Không có ý thức, trách nhiệm đối với sự phát triển chung của quận ảnh hưởng rất lớn tới công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị nói chung và công tác xử lý công trình xây dựng sai phép nói riêng.
Nhận thức và hiểu biết pháp luật liên quan đến cấp phép xây dựng của người dân chưa đầy đủ nên thực hiện còn lúng túng thực hiện không đúng theo quy định như: các quy chuẩn, quy phạm hiện hành phải đảm bảo mật độ xây dựng công trình, độ cao công trình, độ đua ra của ban công, ô văng,độ lùi, mặt cắt đường nội bộ, đảm bảo đường thoát nạn phòng cháy chữa cháy,…Không phải người dân nào cũng hiểu hết về pháp luật nhưng điều đáng trách ở đây là rất nhiều người dân hiểu biết về các quy trình, thủ tục nhưng vẫn cố tình vi phạm.
Không có ý thức tìm hiểu thông tin quy hoạch. Mặt khác, chính quyền lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới
2.4. Nguyên nhân của những hạn chế Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Thứ nhất: Các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý công trình xây dựng sai phép còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế
Cơ chế chính sách của nhà nước có nhiều thay đổi, hệ hống các văn bản quy phạm pháp luật chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, mâu thuẫn và văn bản hướng chậm được ban hành.
- Văn bản quy định chưa đầy đủ:
Thiếu quy định cụ thể đối với một số hành vi vi phạm xây dựng sai giấy phép như: Xây dựng công trình gây lún, rạn nứt, hoặc có nguy cơ sụp đổ công trình lân cận.., thiếu hình thức đình chỉ thi công xây dựng, ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước,..
Lực lượng công an địa phương tham gia quản lý trật tự xây dựng đô thị là hết sức cần thiết để đảm bảo trật tự an toàn, an ninh và nâng cao hiệu quả quản lý nhưng chưa có quy định cụ thể, rõ ràng nên chưa phát huy được sức mạnh sẵn có của lực lượng này trong công tác quản lý xây dựng sau khi cấp phép.
- Văn bản QPPL chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, văn bản hướng dẫn chậm được ban hành
Nghị định số 121/2025/NĐ- CP ngày 10 tháng 10 năm 2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng nhưng sau gần 1 năm (ngày 02/04/1014) mới ban hành Thông tư số 02/2026TT- BXD hướng dẫn nghị định này.
Thông tư số 02/2026TT- BXD hướng dẫn Nghị định số 121/ 2024/NĐ- CP đã có hiệu lực nhưng hiện nay ở nhiều cơ quan đơn vị chưa áp dụng cách thức xử phạt công trình sai phép theo thông tư này.
- Văn bản QPPL quy định không rõ ràng, chế tài xử lý các công trình sai phép chưa đủ mạnh
Nghị định 180/ 2019/NĐ- CP của Chính phủ: Quy định tất cả các công trình sai phép đều áp dụng hình thức phá bỏ và Thông tư 02/ 2026/TT- BXD quy định: Các công trình xây dựng sai phép khi đã hoàn thành nếu đảm bảo các điều kiện không vi phạm chỉ giới xây dựng, không ảnh hưởng tới công trình lân cận, không có tranh chấp, xây dựng trên đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp là được nộp phạt tiền và cho tồn tại, không cưỡng chế phá bỏ ( hợp thức hóa công trình vi phạm bằng xử phạt hành chính).
Quy định pháp luật chưa thực sự rõ ràng khiến cho việc hiểu sai và vận dụng ở các cơ quan, đơn vị là khác nhau. Tạo kẽ hở cho việc vi phạm trật tự diễn ra và việc hợp thức hóa công trình vi phạm bằng xử phạt hành chính có thể làm gia tăng các trường hợp sai phạm, ảnh hưởng tiêu cực đến công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị.
Thứ 2: Lực lượng thanh tra xây dựng ở địa phương còn thiếu và yếu về chuyên môn nghiệp vụ chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
Năng lực, trình độ, ý thức trách nhiệm một số cán bộ công chức chưa cao dẫn đến việc nắm bắt và vận dụng nội dung các văn bản vào thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn, bất cập. Sự buông lỏng và thiếu trách nhiệm của cán bộ quản lý
Thứ ba: Sự phối hợp, điều hành công tác giữa Sở, ban, ngành của quận chưa chặt chẽ, chưa chủ động, thiếu quy chế, quy trình phối hợp
Chưa có những phương thức, cách thức kiểm soát hữu hiệu, linh hoạt và chủ động trong kiểm tra và xử lý các công trình vi phạm nên hoạt động kiểm soát còn lỏng lẻo, chưa bao quát địa bàn, chưa phát hiện kịp thời sai phạm.
Việc triển khai, tổ chức các nội dung chỉ đạo của các cơ quan ban ngành chưa đồng bộ, thống nhất.
Thứ tư: Công tác quy hoạch và tuyên truyền pháp luật ở quận Hai Bà Trưng còn nhiều hạn chế
Thứ năm: Trình độ hiểu biết, ý thức chấp hành các văn bản pháp luật về xử lý vi phạm công trình xây dựng không đúng giấy phép của một số tổ chức, một bộ phận nhân dân còn nhiều hạn chế
Bên cạnh đó việc gia tăng các vi phạm trong thực hiện xây dựng công trình theo giấy phép trên địa bàn quận là do sự tác động kinh tế và dân cư: Quy mô dân số của quận rất lớn, các hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển nhà ở, bất động sản, hạ tầng cơ sở, .. phát triển nhanh kéo theo gia tăng cả về quy mô và độ phức tạp vi phạm đã làm cho công tác quản lý khó kiểm soát.
Tiểu kết Chương 2
Qua phân tích số liệu và tình huống ở Chương 2 đã phản ánh được thực trạng công tác xử lý công trình sai phép trên địa bàn. Với mật độ dân số tập trung đông, nhu cầu xây dựng về nhà ở cao, có trang thiết bị hiện đại với các công trình công cộng về hành chính, văn hóa, thương mại, dịch vụ công cộng. Để đảm bảo không còn những công trình xây dựng sai phép trên địa bàn thực sự khó khăn đối với các nhà quản lý của quận trong thời gian tới.
Qua đánh giá thực trạng công tác xử lý vi phạm công trình xây dựng sai nội dung giấy phép của quận Hai Bà Trưng trong những năm qua, thấy rõ được những thành tích của quận đã đạt được. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được đó vẫn còn những tồn tại nhất định, làm ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị của Thủ đô, ảnh hưởng tới quy hoạch và gây khó khăn cho UBND quận trong quản lý. Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân em có đưa ra một số giải pháp để khắc phục, tăng cường hiệu quả công tác quản lý này trong chương III. Khóa luận: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Khóa luận: Giải pháp công tác xử lý công trình xây dựng sai phép
