Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính tại Ngân hàng Công thương Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
I. Giới thiệu chung về Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam (ICB LC)
1. Sự ra đời và phát triển của ICB LC
Ở Việt Nam, hoạt động cho thuê tài chính đã có khởi nguồn từ lâu, song chỉ mang tính chất tự phát và thiếu tổ chức. Chỉ sau khi nền kinh tế được chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường, dịch vụ cho thuê tài chính mới có cơ hội phát triển như một công cụ quan trọng trong lĩnh vực tài trợ vốn cho doanh nghiệp. Song, đứng về mặt pháp lý, nó chỉ được thực thi chính thức sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 64/CP ngày 09/10/1995 về “Quy chế tạm thời về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính Việt Nam”. Theo đó, tháng 10/1996 Công ty cho thuê tài chính đầu tiên của Việt Nam ra đời đó là Công ty cho thuê tài chính quốc tế (VILC) với vốn điều lệ ban đầu là 5 triệu USD.
Trong năm 1998 đánh dấu sự ra đời liên tiếp của 5 công ty cho thuê tài chính đều trực thuộc các Ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam có tên tiếng anh là Leasing Company of Industrial and Commercial Bank of Vietnam (viết tắt là ICB LC), là doanh nghiệp Nhà nước, thành viên của Ngân hàng Công thương Việt Nam, hạch toán độc lập, thành lập theo quyết định số 53/1998/QĐ-NHNN5 ngày 26/01/1998 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Vốn điều lệ của Công ty ban đầu là 55 tỷ VNĐ và được bổ sung dần qua các năm, đến năm 2007 nâng lên thành 300 tỷ VNĐ theo Quyết định số 1195/QĐ-NHNN. Trụ sở chính của Công ty được đặt tại Số 18 Phan Đình Phùng, Quận Ba Đình, Hà Nội.
- Bảng 1: Các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam
Tính đến nay, tại Việt Nam đã có 12 Công ty cho thuê tài chính gồm 7 công ty cho thuê tài chính trực thuộc các Ngân hàng thương mại, 4 công ty cho thuê tài chính có vốn đầu tư nước ngoài và 1 công ty cho thuê tài chính trực thuộc Ngân hàng thương mại cổ phần. Điều này chứng tỏ nghiệp vụ cho thuê tài chính từ chỗ còn mới mẻ với các doanh nghiệp Việt Nam sau 10 năm hoạt động đã trở nên quen thuộc và đang ngày càng phát triển.
2. Mô hình tổ chức của ICB LC Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam được tổ chức dưới hình thức là công ty con của Ngân hàng Công thương Việt Nam, hoạt động và hạch toán một cách độc lập.
Công ty chịu sự quản lý của Ngân hàng Công thương về vốn, về chiến lược phát triển kinh doanh, về tổ chức, về nhân sự, và chịu sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước về nội dung và phạm vi hoạt động nghiệp vụ, thực hiện các quy định của pháp luật có liên quan.
Mô hình tổ chức của Công ty được mô tả cụ thể qua sơ đồ sau:
- Sơ đồ 6: Mô hình tổ chức của ICB LC
3. Nội dung hoạt động chính của ICB LC
- Hoạt động cho thuê tài chính
Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam đã đa dạng hoá các nghiệp vụ của mình để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, trong đó có các hoạt động chủ yếu sau:
- Tiến hành cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các bất động sản khác
- Mua lại máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển của doanh nghiệp và cho chính doanh nghiệp đó thuê lại.
- Thực hiện dịch vụ uỷ thác, quản lý tài sản và bảo lãnh liên quan đến hoạt động cho thuê tài chính
- Tư vấn cho khách hàng về những dịch vụ liên quan đến hoạt động cho thuê tài chính
Hoạt động huy động vốn:
Công ty tiến hành huy động vốn thông qua các hình thức:
- Nhận tiền gửi có kỳ hạn trên 1 năm
- Phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và các loại giấy tờ có giá khác có kỳ hạn trên 1 năm
- Vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước
- Nhận các nguồn vốn khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước
Hoạt động khác:
Các hoạt động khác khi được Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng của Nhà nước cho phép như hoạt động ngoại hối, trong đó tuỳ theo tính chất hoạt động của Công ty mà trong giấy phép hoạt động ngoại hối sẽ cho phép Công ty được thực hiện từng nghiệp vụ cụ thể hoặc các hoạt động khác.
II. Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính tại Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
1. Quy trình cho thuê, các nhóm đối tượng khách hàng và loại tài sản cho thuê
Quy trình cho thuê: Trong quy trình cho thuê tài chính, Công ty chủ yếu cho thuê theo phương thức ba bên với sự tham gia của Công ty, nhà cung cấp máy móc thiết bị và bên đi thuê theo sơ đồ cụ thể của Công ty như sau:
- Sơ đồ 7: Quy trình cho thuê tài chính
Nguồn: Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam 1- Bên thuê được chủ động lựa chọn máy móc, thiết bị thoả thuận với nhà cung cấp bằng Hợp đồng hoặc Bản ghi nhớ.
- Bên thuê và Bên cho thuê ký hợp đồng cho thuê tài chính trên cơ sở: hồ sơ pháp lý, phương án sản xuất kinh doanh, hợp đồng mua máy móc thiết bị, kết quả thẩm định của Công ty cho thuê tài chính đồng ý cho thuê.
- Bên cho thuê và Nhà cung cấp ký kết hợp đồng mua bán máy móc, thiết bị là tài sản thuê theo thoả thuận giữa Bên thuê và Nhà cung cấp.
- Nhà cung cấp giao hàng cho Bên thuê, lắp đặt, chạy thử, nghiệm thu tài sản giao nhận.
- Bên cho thuê thanh toán tiền mua tài sản thuê cho Nhà cung cấp.
- Bên thuê thanh toán tiền thuê tài chính theo hợp đồng cho thuê tài chính.
Các nhóm đối tượng khách hàng: Trong nghiệp vụ cho thuê tài chính của Công ty, đối tượng cho thuê là các khách hàng, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế hoạt động kinh doanh tại Việt Nam có nhu cầu thuê tài sản trực tiếp, sử dụng tài sản thuê cho mục đích hoạt động của mình. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Nhìn chung, nhóm đối tượng khách hàng của Công ty cũng được phân loại giống như nhiều công ty cho thuê khác với 3 nhóm cơ bản là:
- Các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn
- Các doanh nghiệp nhà nước
- Các doanh nghiệp tư nhân, liên doanh và hợp tác xã
Để đảm bảo cho hiệu quả hoạt động kinh doanh và hạn chế rủi ro, Công ty yêu cầu khách hàng phải đáp ứng đủ điều kiện thuê bao gồm:
- Thứ nhất, doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, hoạt động theo pháp luật Việt Nam;
- Thứ hai, doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh, phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả kinh tế, đảm bảo khả năng trả nợ.
Loại tài sản cho thuê: Công ty thực hiện theo chủ trương đáp ứng theo nhu cầu của khách hàng với các nhóm: máy móc thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác. Hiện nay, tài sản cho thuê của Công ty tập trung nhiều vào phương tiện vận chuyển như xe khách các loại, xe du lịch…
2. Tình hình hoạt động kinh doanh Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam ra đời chưa lâu nhưng cũng là một trong những công ty xuất hiện tương đối sớm so với các công ty khác. Kể từ khi thành lập, Công ty đã tập trung đầu tư cung cấp dịch vụ cho thuê với tư cách là công ty trực thuộc của Ngân hàng Công thương Việt Nam. Trong những năm vừa qua, Công ty đã có được một số kết quả khả quan bên cạnh những hạn chế còn tồn tại. Cụ thể, tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty được thể hiện qua những hạng mục sau:
2.1 Cơ cấu nguồn vốn
- Về vốn điều lệ
Vốn điều lệ của Công ty do Ngân hàng Công thương Việt Nam cấp 100%. Có thể thấy vốn điều lệ của Công ty tăng liên tục qua các năm với số vốn ban đầu thành lập là 55 tỷ VNĐ, được bổ sung dần qua các năm và đến năm 2007 thì con số này đã lên tới 300 tỷ VNĐ, cao thứ hai sau Công ty cho thuê tài chính II Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam với 350 tỷ VNĐ. Đây là một biểu hiện khả quan về xu hướng mở rộng quy mô kinh doanh của Công ty và cũng là chỉ tiêu quan trọng khi doanh nghiệp đánh giá về Công ty nên các công ty cho thuê tài chính khác cũng đồng loạt tăng mức vốn điều lệ của mình. [10]
- Về vốn đi vay
Trong cơ cấu nguồn vốn của Công ty thì phần vốn vay luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất, trên 60% trong toàn bộ vốn của Công ty. Đây là nguồn vốn chính cho hoạt động kinh doanh của Công ty và ngày càng tăng, đáp ứng nhu cầu mở rộng phạm vi hoạt động.
- Bảng 2: Cơ cấu vốn đi vay qua các năm
Tuy nhiên, nguồn vốn đi vay chỉ tăng về số tuyệt đối nhưng tỷ trọng của vốn đi vay trong tổng nguồn vốn lại có xu hướng giảm dần qua các năm. Vào năm 2003, tỷ trọng này đã lên tới 84,25% nhưng đến năm 2006 thì giảm xuống còn 60,92%. Nguyên nhân của xu hướng này là do Công ty đã tiến hành huy động vốn khá hiệu quả trong những năm qua và kết quả là tốc độ tăng của nguồn vốn huy động cao hơn tốc độ tăng của nguồn vốn đi vay.
Nhìn chung, sự giảm dần về tỷ trọng của vốn đi vay là một hướng đi hợp lý và cũng đang được các công ty cho thuê tài chính khác áp dụng vì vốn đi vay tuy vẫn đang chiếm vai trò chủ đạo nhưng lại rất hạn chế và chỉ đáp ứng được khi phạm vi hoạt động còn bó hẹp mà không thể đáp ứng được khi các công ty có nhu cầu mở rộng phạm vi hoạt động ra nhiều địa bàn khác. Trong những năm vừa qua, nguồn vốn có được là do đi vay từ các tổ chức tín dụng mà chủ yếu là vay từ Ngân hàng Công thương Việt Nam. Chính vì vậy, Công ty đã tập trung hơn sang nguồn vốn khác có tính chủ động hơn là nguồn vốn huy động.
- Về vốn huy động Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Trong những năm đầu hoạt động, Công ty chỉ trông đợi vào nguồn vốn đi vay từ Ngân hàng Công thương Việt Nam do uy tín của Công ty chưa cao và quy mô hoạt động còn hạn chế nên Công ty tỏ ra thụ động trong việc tự đứng ra huy động vốn. Tuy nhiên, vào những năm gần đây, Công ty đã tiến hành huy động một phần vốn trên thị trường theo quy định hiện hành mà tiêu biểu là phát hành trái phiếu vào đầu năm 2006 nhằm từng bước đa dạng hoá các kênh huy động vốn và chủ động trong phát triển kinh doanh.
Kết quả là số vốn huy động được tăng liên tục qua các năm: năm 2004 là 92 tỷ VNĐ, năm 2005 là 99 tỷ VNĐ và năm 2006 đạt mức 157 tỷ VNĐ tương đương với mức tỷ trọng so với tổng nguồn vốn là: 15,52%, 14,97%, 22,56%. Như vậy, tỷ trọng của nguồn vốn huy động từ 0% do Công ty chỉ sử dụng vốn đi vay và vốn tự có, nay đã tăng lên 22,56% phản ánh sự nỗ lực chủ quan của Công ty trong thời gian vừa qua. Mặc dù tỷ trọng này còn nhỏ hơn khá nhiều so với tỷ trọng nguồn vốn đi vay nhưng nhìn chung Công ty đã bắt đầu phát huy các kênh huy động vốn khi được các văn bản pháp luật hiện hành cho phép mà cụ thể là Thông tư 06/2005/TT-NHNN. [5]
2.2 Kết quả cho thuê tài chính
2.2.1 Kết quả tài chính
Cùng với các công ty cho thuê tài chính khác đang hoạt động tại Việt Nam, Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam trong những năm qua đã đạt được một số kết quả nhất định về doanh số cho thuê tài chính, dư nợ cho thuê tài chính, lợi nhuận thu về từ hoạt động cung cấp dịch vụ cho thuê tài chính của mình.
Trong những năm vừa qua, kết quả tài chính của Công ty luôn tăng đều qua các năm tương ứng với số dự án ngày càng nhiều. Theo báo cáo Tổng kết hoạt động kinh doanh của Công ty: Năm 2002, Công ty đã ký được 252 hợp đồng; năm 2003 với 345 hợp đồng; năm 2004 với 376 hợp đồng; năm 2005 với 472 hợp đồng và đến năm 2006 là gần 500 hợp đồng.
- Bảng 3: Kết quả kinh doanh qua các năm Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Qua kết quả kinh doanh có thể thấy tốc độ tăng trưởng của cả doanh thu và lợi nhuận đều tương đối cao, đặc biệt là trong năm 2006 doanh thu đã vượt hẳn lên so với các năm trước đó.
2.2.1.1 Về doanh thu
Qua bảng số liệu trên có thể thấy doanh thu của Công ty tăng liên tục qua các năm. Nếu dùng phương pháp so sánh định gốc với năm 2003 là năm được chọn làm kỳ gốc thì tốc độ tăng trưởng doanh thu của các năm 2004, 2005, 2006 so với kỳ gốc lần lượt là 128,35%, 142,29% và 252,88%. Như vậy, quy mô doanh thu của Công ty tăng một cách rõ nét phản ánh khả năng mở rộng thị phần của Công ty trong những năm gần đây.
- Biểu đồ 1: Doanh thu cho thuê tài chính
Nhìn chung, doanh thu của năm sau tăng cao hơn so với năm trước đó, duy chỉ có doanh thu năm 2005 có tốc độ tăng trưởng giảm nhưng về số tuyệt đối thì vẫn tăng so với năm 2004. Qua chỉ tiêu doanh thu có thể thấy tình hình hoạt động của Công ty đang có xu hướng mở rộng quy mô một cách khá hiệu quả. Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển chung của ngành do ngày càng có nhiều doanh nghiệp sử dụng hình thức tài trợ bằng tài sản.
2.2.1.2 Về lợi nhuận
Hoạt động cho thuê tài chính đã mang lại số lợi nhuận không nhỏ cho Công ty và luôn được tăng lên qua các năm. Cụ thể, năm 2004 tăng 5,82% so với năm 2003, năm 2005 tăng 35,05% so với năm 2004 và năm 2006 tăng 20,74% so với năm 2005. Như vậy, lợi nhuận là tiêu chí quan trọng và cũng là mục tiêu hàng đầu trong hoạt động kinh doanh mà Công ty đạt được trong những năm vừa qua. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Do đặc thù của dịch vụ cho thuê tài chính nên dù năm 2006 mức doanh thu của Công ty tăng lên rất nhiều nhưng sự gia tăng của chi phí cũng tương ứng nên tốc độ tăng của lợi nhuận không cao như doanh thu. Tuy nhiên, kết quả lợi nhuận nếu đem so sánh với những năm trước có thể thấy tương đối khả quan về cả số tuyệt đối và tương đối (lợi nhuận năm 2006 tăng 73% so với năm 2003).
- 2.2.1.3 Về dư nợ cho thuê tài chính
Dư nợ cho thuê tài chính là chỉ tiêu phản ánh thị phần của Công ty trên thị trường cho thuê tài chính Việt Nam. Công ty có lịch sử ra đời khá sớm so với các công ty khác cùng với 4 công ty trực thuộc ngân hàng thương mại nên về mặt thương hiệu, Công ty cũng ít nhiều khẳng định được vị trí của mình với các khách hàng.
Dư nợ của Công ty nhìn chung cũng như đa số các công ty cho thuê tài chính khác là tăng liên tục qua các năm cho thấy dịch vụ cho thuê tài chính ngày càng được nhiều doanh nghiệp biết đến. Cụ thể, khi mới thành lập Công ty chỉ ký được 11 hợp đồng; sau 8 năm đi vào hoạt động, Công ty đã ký được hơn 400 hợp đồng và tham gia nhiều dự án lớn. [5]
- Bảng 4: Dư nợ cho thuê tài chính
Tuy nhiên, qua bảng số liệu có thể nhận thấy thị phần của Công ty ngày càng bó hẹp dù mức dư nợ vẫn tăng đều qua các năm. Điều này có thể giải thích do giai đoạn trước năm 2005, thị trường Việt Nam mới chỉ xuất hiện 8 công ty cho thuê tài chính hoạt động tương đối giống nhau nên thị phần của công ty thường ở mức 8% – 10% và duy trì khá ổn định thị phần của mình. Tuy nhiên, bước sang năm 2005 và 2006 đã có thêm 3 công ty cho thuê tài chính nữa ra đời và một số công ty tăng trưởng mạnh nên thị phần của Công ty bị giảm dần và đến nay nếu xét về quy mô thì Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam chỉ còn đứng ở mức trung bình. Hàng loạt công ty khác đã chiếm một lượng lớn thị trường như Công ty cho thuê tài chính II Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (ALC II), và Công ty cho thuê tài chính I Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDVLC I). Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
2.2.1.4 Về cho thuê tài chính theo loại hình doanh nghiệp
Về cơ cấu cho thuê tài chính theo hình thức tổ chức doanh nghiệp, khách hàng lớn nhất của Công ty là các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn. Tiếp đến là các doanh nghiệp nhà nước và cuối cùng là nhóm doanh nghiệp tư nhân, liên doanh và hợp tác xã. Đây không chỉ là cơ cấu của Công ty mà còn là cơ cấu phổ biến của các công ty cho thuê tài chính khác với tỷ lệ trung bình cả ngành trong giai đoạn vừa qua theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là 60%, 32% và 8%.
Trong năm 2006, cơ cấu dư nợ đầu tư của Công ty theo các loại hình doanh nghiệp là: Công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn với 392.925 triệu đồng; doanh nghiệp nhà nước với 209.534 triệu đồng; doanh nghiệp tư nhân, liên doanh và hợp tác xã với 52.336 triệu đồng. [5]
Cơ cấu này là hoàn toàn hợp lý vì nó đáp ứng được nhu cầu vay vốn kinh doanh, đầu tư vào tài sản cố định, máy móc, thiết bị sản xuất của các công ty cổ phần và trách nhiệm hữu hạn đang gia tăng với tốc độ rất nhanh. Bên cạnh đó, đối tượng khách hàng doanh nghiệp nhà nước cũng vẫn chiếm vị trí quan trọng và những doanh nghiệp này thường có quy mô lớn, được nhà nước đầu tư hiện đại hoá trang thiết bị, cải tiến công nghệ. Đặc biệt, trong giai đoạn cổ phần hoá các doanh nghiệp Nhà nước hiện nay thì nhu cầu vốn lại càng gia tăng trong loại hình doanh nghiệp này.
2.2.1.5 Về cho thuê tài chính theo các ngành kinh tế
Trong thời kỳ đầu hoạt động, Công ty chủ yếu tập trung vào ngành sản xuất công nghiệp vì đây là ngành kinh tế phù hợp với đặc trưng Ngân hàng Công thương Việt Nam và do xã hội có nhu cầu về lĩnh vực này nên tỷ trọng dư nợ cho thuê của ngành công nghiệp luôn cao hơn so với các ngành khác. Trong năm 2001, tỷ trọng của ngành sản xuất công nghiệp vẫn chiếm ưu thế với mức dư nợ là 63%, sau đó đến ngành giao thông vận tải và xây dựng với dư nợ tương ứng 34%, còn lại 3% cho các ngành khác. Tuy nhiên, sự vượt trội này đã thay đổi đáng kể do có sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu dư nợ của Công ty vào năm 2002 khi tỷ trọng này lần lượt là 36%, 51% và 13%.
- Bảng 5: Dư nợ cho thuê theo các ngành kinh tế Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Như vậy, Công ty đã chuyển hướng tập trung khai thác sang cả lĩnh vực giao thông vận tải và xây dựng cùng một số ngành mới thay vì chỉ tập trung vào ngành sản xuất công nghiệp. Có thể nói đây là bước đi phù hợp của Công ty khi chủ động đa dạng hóa các đối tượng khách hàng nhằm mở rộng thị phần kinh doanh của mình. Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang trên đà công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nên tốc độ tăng trưởng của ngành xây dựng là rất cao để đầu tư cho các công trình, cơ sở hạ tầng với nhiều dự án có quy mô lớn. Chính vì vậy, bên cạnh ngành sản xuất công nghiệp truyền thống, Công ty đã mở rộng phạm vi hoạt động của mình sang các lĩnh vực đang tăng trưởng khác. Ngoài ra, Công ty còn xâm nhập vào thị trường cho thuê tài chính trong lĩnh vực nông nghiệp, vốn là thị trường truyền thống của ACL I và ACL II. Tuy thị phần trong ngành này còn nhỏ với mở đầu là 2 hợp đồng có giá trị 3 tỷ VNĐ vào năm 2000 nhưng đây sẽ là một thị trường hứa hẹn đầy tiềm năng cho Công ty khai thác.
Nhìn chung, trong giai đoạn vừa qua, Công ty đang duy trì tỷ trọng đầu tư cho cả hai lĩnh vực chủ đạo là sản xuất công nghiệp và giao thông vận tải và xây dựng ở mức gần như nhau, trong đó ngành sản xuất công nghiệp có xu hướng nhỉnh lên một chút còn ngành giao thông vận tải và xây dựng thì giảm dần sau đợt tăng nhảy vọt vào năm 2002 nhưng vẫn ở mức cao.
2.2.2 Vị trí của hoạt động cho thuê tài chính trong hệ thống Ngân hàng Công thương Việt Nam
- Chỉ tiêu lợi nhuận
Mặc dù Công ty hạch toán độc lập nhưng vẫn là công ty trực thuộc Ngân hàng Công thương Việt Nam nên kết quả hoạt động cho thuê tài chính của Công ty cũng ảnh hưởng đến kết quả chung của Ngân hàng. Tuy xét riêng Công ty thì tốc độ tăng lợi nhuận là khá cao nhưng so với toàn hệ thống Ngân hàng thì tỷ trọng đóng góp còn khá khiêm tốn và tốc độ tăng lợi nhuận của Công ty cũng thấp hơn tốc độ tăng lợi nhuận của toàn Ngân hàng nên tỷ trọng ngày càng giảm qua các năm.
Trong những năm vừa quan, Ngân hàng Công thương có tốc độ tăng trưởng khá ấn tượng với kết quả lợi nhuận đạt cao hơn dự định cho thấy đây vẫn là một trong những ngân hàng tiềm lực tại Việt Nam bên cạnh hàng loạt các ngân hàng mới ra đời và ngày càng cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường tài chính. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
- Bảng 6: Tương quan lợi nhuận giữa ICB LC và ICB
Qua bảng số liệu về tỷ trọng lợi nhuận của Công ty so với tổng lợi nhuận của toàn hệ thống Ngân hàng Công thương Việt Nam có thể thấy rõ sự chênh lệch rất lớn với chỉ 2,60% vào năm 2003 và giảm xuống mức 1,56% vào năm 2006. Như vậy, cho thuê tài chính không phải là một mảng hoạt động chính trong Ngân hàng so với các dịch vụ truyền thống như dịch vụ cho vay, dịch vụ thẻ, dịch vụ tài khoản.
- Chỉ tiêu tổng nguồn vốn
Trong những năm vừa qua, tốc động tăng tổng nguồn vốn của Ngân hàng Công thương Việt Nam là rất khả quan chứng tỏ tiềm năng của một trong những ngân hàng lớn nhất Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ đầu tư của Ngân hàng vào lĩnh vực cho thuê tài chính lại chưa xứng tầm như vậy. Điều này được thể hiện khá rõ nét qua tỷ trọng tổng nguồn vốn của Công ty so với toàn hệ thống Ngân hàng là rất nhỏ.
Ngoài Công ty cho thuê tài chính thì Công ty chứng khoán của Ngân hàng Công thương Việt Nam cũng trong tình trạng tương tự khi quy mô còn khá hạn chế (gần như bằng với Công ty cho thuê tài chính) so với Ngân hàng mẹ chứng tỏ Ngân hàng Công thương chưa thực sự đầu tư mạnh mẽ vào các công ty trực thuộc.
- Bảng 7: Tương quan Tổng nguồn vốn giữa ICB LC và ICB
Như vậy, tỷ trọng tổng nguồn vốn hay tổng tài sản của Công ty so với toàn Ngân hàng luôn dưới 1% và có xu hướng giảm dần, trong năm 2006 thì chỉ còn ở mức 0,5%. Điều này cho thấy bản thân Ngân hàng cũng chưa đầu tư đúng mức đến hoạt động cho thuê tài chính nên đã làm hạn chế khả năng mở rộng quy mô hoạt động của Công ty.
3. Hiệu quả hoạt động cho thuê tài chính Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
3.1 Chất lượng cho thuê tài chính
- Hệ số quay vòng vốn
Đây là chỉ tiêu đặc trưng, thường được sử dụng trong phân tích hiệu quả sử dụng vốn. Hệ số quay vòng vốn sẽ cho thấy khả năng luân chuyển vốn của Công ty trong những năm vừa qua.
Do đặc trưng của dịch vụ cho thuê tài chính khác với loại hình cung cấp hàng hoá thông thường khi doanh thu thường không lớn so với tổng nguồn vốn nên kéo theo chỉ tiêu hệ số quay vòng vốn nhỏ là đặc trưng chung của ngành. Cụ thể, kết quả đó được thể hiện qua bảng số liệu sau:
- Bảng 8: Hệ số quay vòng vốn qua các năm
Hệ số quay vòng vốn nhìn chung là tăng dần qua các năm từ 0,0638 vào năm 2003 lên 0,1134 vào năm 2006, trong đó 3 năm đầu hệ số này không có gì biến động mấy mà gần bằng nhau và chỉ tăng vọt lên vào năm 2006. Với xu hướng như vậy cho thấy Công ty duy trì tốc độ quay vòng vốn khá ổn định, không để tình hình đọng vốn gia tăng. Tuy nhiên, chỉ tiêu này vẫn cần được cải thiện hơn nữa vì chưa có tốc độ tăng trưởng xứng tầm với tiềm lực của Công ty.
- Tỷ lệ nợ quá hạn
Tỷ lệ nợ quá hạn là chỉ tiêu Công ty cần đặc biệt quan tâm vì đây là chỉ tiêu hàng đầu phản ánh chất lượng tín dụng cho thuê. Thực tế trong những năm vừa qua, tỷ lệ này tăng liên tục qua các năm tại các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam nói chung và tại Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam nói riêng, nợ quá hạn đang có xu hướng xuất hiện ngày càng nhiều. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Từ năm 1998 cho đến năm 2003, chỉ tiêu nợ quá hạn của Công ty luôn được duy trì ở mức 0% và chỉ bắt đầu xuất hiện vào năm 2004 với tỷ lệ là 0,97%. Trong những năm đầu hoạt động, Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam là một trong hai công ty cho thuê tài chính không có nợ quá hạn (công ty còn lại là công ty ANZ-VTRAC với sự hợp tác giữa Ngân hàng ANZ của Úc và Tập đoàn V-Trac của Mỹ). Nguyên nhân là do các khách hàng đều thực hiện trả nợ thuê đầy đủ và đúng kỳ hạn. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 2004 tỷ lệ này đã là 0,77%, năm 2005 là 2,30% và đến năm 2006 là 3,54%. Như vậy, tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng liên tục qua các năm.
- Bảng 9: Nợ quá hạn qua các năm
Xét về mặt tổng thể, chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty vẫn tương đối an toàn và ổn định, tỷ lệ nợ quá hạn chưa nghiêm trọng tới mức dẫn đến nguy cơ đổ vỡ. Tuy nhiên, với mức gia tăng khoản nợ xấu với tốc độ khá cao trong những năm gần đây chứng tỏ chất lượng tín dụng cho thuê của Công ty bị giảm sút.
Điều này có thể được lý giải bởi các nguyên nhân như: một số quy định của cơ quan chức năng còn thiếu đồng bộ và chưa nhất quán nên việc thu hồi tài sản thuê phức tạp, lợi dụng tình trạng này người đi thuê không trả nợ; hoạt động kinh doanh của người đi thuê không hiệu quả nên một số khách hàng chậm thanh toán tiền thuê. Điều này làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả tài chính của Công ty vì phải tăng trích quỹ dự phòng phải thu khó đòi làm chi phí hoạt động kinh doanh tăng, giảm lợi nhuận trước thuế kéo theo một số chỉ tiêu chất lượng khác cũng giảm xuống.
3.2 Tính hiệu quả cho thuê tài chính
- Chỉ tiêu doanh lợi tài sản (ROA)
Chỉ tiêu doanh lợi tài sản là một trong những chỉ tiêu được sử dụng để so sánh hiệu quả hoạt động kinh doanh giữa các công ty cho thuê tài chính với nhau. Chính vì vậy, để thu hút các nhà đầu tư, Công ty cần chứng minh khả năng khai thác có hiệu quả các tài sản cho thuê tài chính. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Nhìn chung, trong những năm vừa qua, Công ty đã đạt được kết quả tương đối tốt phản ánh qua ROA khá ổn định.
- Bảng 10: Doanh lợi tài sản (ROA) qua các năm
Qua bảng số liệu có thể thấy doanh lợi tài sản của Công ty qua các năm tăng ở mức vừa phải, chỉ có năm 2004 là sụt giảm một chút nhưng nhìn chung vẫn có xu hướng tăng lên đều đặn. Mặc dù lợi nhuận ròng tăng liên tục ở mức khá cao nhưng do đặc trưng của các công ty cho thuê tài chính có cơ cấu tài sản rất lớn nên dù tốc độ tăng trưởng của lợi nhuận cao hơn tốc độ tăng trưởng của tổng tài sản thì chỉ tiêu doanh lợi tài sản cũng chỉ tăng ở mức vừa phải. Qua chỉ tiêu này cho thấy tính hiệu quả của việc sử dụng vốn, sự điều động linh hoạt các hạng mục tài sản và các hình thức tài sản khác nhau để sinh lời.
Nếu đem so sánh với ROA trung bình của ngành thì ROA của Công ty luôn cao hơn chứng tỏ Công ty thuộc tốp kinh doanh có hiệu quả. Biến động ROA của ngành trong giai đoạn 2002-2006 là: 0,75% (2002), 0,89% (2003), 0,92% (2004), 1,02% (2005) và 1,13% (2006). [8]
ROA của ngành trong giai đoạn 5 năm vừa qua cũng tăng đều đặn từ 0,75% năm 2002 lên 1,13% vào năm 2006 cho thấy dịch vụ cho thuê tài chính đang được khai thác có hiệu quả. Trong số các công ty đang hoạt động thì ALC II và VILC là hai công ty có doanh lợi tài sản cao nhất, đặc biệt là VILC khi có ROA trong thời gian vừa qua đạt ở mức 1,3% – 1,4% và chỉ có xu hướng giảm dần do quy mô tài sản tăng với tốc độ rất nhanh. Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam nằm ở nhóm thứ hai cùng với các công ty như VCBLC, ALC I.
- Chỉ tiêu doanh lợi vốn chủ sở hữu (ROE)
Trong những năm vừa qua, chỉ tiêu doanh lợi vốn chủ sở hữu của Công ty có xu hướng tăng liên tục và chỉ giảm xuống vào năm 2006 do Công ty được Ngân hàng Công thương Việt Nam cấp thêm vốn điều lệ nên nguồn vốn chủ sở hữu đã tăng với tốc độ nhanh hơn lợi nhuận. Như vậy, hoạt động kinh doanh của Công ty là khá lành mạnh và đem lại lợi nhuận trên một đồng vốn chủ sở hữu đưa vào đầu tư ngày càng hiệu quả. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
So với ROE trung bình của ngành thì ROE của Công ty cũng cao hơn một chút, đặc biệt trong năm 2003 khi ROE trung bình là 5,26% thì ROE của Công ty đạt mức 6,82%. Tuy nhiên, sau đó ROE của Công ty lại có xu hướng gần với ROE trung bình và chênh lệch là tương đối ít như trong năm 2004 khi ROE trung bình là 6,87% thì ROE của Công ty đạt mức 6,91%. Từ đó có thể thấy Công ty có hiệu quả hoạt động kinh doanh thuộc tốp thứ hai trên thị trường với tốc độ tăng trưởng tương đối đều đặn qua các năm. [10]
- Biểu đồ 2. Biến động Doanh lợi vốn chủ sở hữu (ROE) qua các năm
Mặc dù vậy, theo các chuyên gia kinh tế, chỉ tiêu này phải được duy trì từ 10% trở lên thì hoạt động kinh doanh của các công ty cho thuê tài chính mới có hiệu quả tốt. Như vậy, ROE của Công ty dù có tăng nhưng vẫn chưa đạt được ở mức hiệu quả tốt. Điều này không chỉ là thực trạng của Công ty mà còn là tình hình chung của cả thị trường cho thuê tài chính Việt Nam vì chỉ tiêu ROE trung bình của cả ngành cho đến nay cũng vẫn ở mức dưới 10%. Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, chỉ tiêu ROE đạt mức 10% là hoàn toàn có thể vì xu hướng của dịch vụ cho thuê tài chính đang ngày càng khả quan trong tương lai.
III. Đánh giá hoạt động cho thuê tài chính của Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
1. Những kết quả đạt được
Trong những năm vừa qua, Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam đã nỗ lực rất nhiều để khai thác loại hình dịch vụ còn khá mới mẻ này. Tuy gặp nhiều khó khăn nhưng Công ty cũng đã gặt hái được một số kết quả nổi bật sau:
- Thứ nhất, quy mô hoạt động có xu hướng mở rộng.
Điều này thể hiện qua dư nợ cho thuê tài chính ngày càng tăng cao kéo theo là sự tăng trưởng cả về doanh thu và lợi nhuận. Từ đó có thể khẳng định Công ty là một đơn vị kinh doanh có lãi liên tục qua các năm.
- Thứ hai, chất lượng hoạt động cho thuê tài chính nói chung là tốt.
Điều này được thể hiện ở hệ số quay vòng vốn tăng liên tục qua các năm và tỷ lệ nợ quá hạn còn trong giới hạn cho phép. Kết quả có được là do Công ty luôn theo dõi sát hoạt động kinh doanh và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn. Về tỷ lệ nợ quá hạn, Công ty cũng đã chú trọng đến công tác thẩm định, quản lý và giám sát khách hàng để hạn chế tình trạng nợ xấu gia tăng.
- Thứ ba, bước đầu tạo dựng được mối quan hệ tốt với các nhà cung ứng tài sản và các nhà cung ứng vốn.
Để có thể phục vụ một cách có hiệu quả nhu cầu đa dạng về thuê tài chính của khách hàng thì Công ty đã rất cố gắng trong việc tạo lập mối quan hệ thường xuyên, lâu dài với các nhà cung ứng tài sản có uy tín. Công ty cũng đã chủ động huy động vốn và tìm cho mình nguồn cung cấp vốn để mở rộng phạm vi hoạt động thay vì chỉ tập trung vào nguồn vốn từ Ngân hàng Công thuơng Việt Nam như thời kỳ trước.
- Thứ tư, Công ty đã tiến hành mở rộng được quy mô đối tượng cho thuê và thành phần khách hàng tham gia dịch vụ thuê tài chính. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Quy mô đối tượng và khách hàng cho thuê tài chính ngày càng được củng cố và mở rộng thể hiện qua số lượng và giá trị hợp đồng cho thuê tài chính không ngừng tăng lên qua các năm. Trong thời kỳ đầu, Công ty chỉ tập trung vào khách hàng thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp nhưng trong những năm vừa qua, việc chuyển dịch sang tập trung đầu tư cả lĩnh vực giao thông vận tải và xây dựng cùng một số ngành mới là một xu hướng đa dạng hoá khách hàng hợp lý đã góp phần làm tăng dư nợ cho thuê tài chính của Công ty.
- Thứ năm, nguồn nhân lực được bổ sung và đào tạo hàng năm.
Ngay từ khi thành lập, số lượng cán bộ của công ty rất hạn chế với chỉ 15 cán bộ nhân viên từ nhiều nghiệp vụ khác nhau của Ngân hàng Công thương Việt Nam chuyển sang, song Ban giám đốc đã nhanh chóng ổn định tổ chức, kịp thời xây dựng cơ chế và điều hành theo chế độ quy định. Cho đến thời điểm hiện nay, số cán bộ, nhân viên của Công ty đã lên tới 80 người đáp ứng mục tiêu mở rộng quy mô hoạt động. Trong những năm vừa qua, Công ty đã chủ động đào tạo cho các cán bộ, nhân viên để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cụ thể, trong 8 năm đi vào hoạt động, Công ty đã tổ chức đào tạo cho 200 lượt người (tức trung bình 30 lượt cán bộ/năm), trong đó bao gồm các nghiệp vụ về cho thuê tài chính, tín dụng và thẩm định dự án, kế toán tài chính, tin học và hành chính văn thư.
- Thứ sáu, Công ty đã góp phần khai thông kênh dẫn vốn cho nền kinh tế và hỗ trợ các doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Mặc dù hoạt động cho thuê tài chính còn chưa thực sự phát triển nhưng dịch vụ này đã mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong việc tiếp cận nguồn vốn để tiến hành sản xuất và kịp thời hiện đại hoá, tăng năng lực sản xuất thông qua việc thuê máy móc thiết bị và áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến. Thông qua hoạt động Cho thuê tài chính, các doanh nghiệp đã tận dụng được các cơ hội kinh doanh, sản xuất và cung ứng ra thị trường các sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao hơn, mẫu mã đẹp hơn như: Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông I, Tổng công ty Lắp máy Việt Nam, Công ty cổ phần Kinh Đô, Công ty Đồng Tâm miền Trung, Công ty TNHH Vĩnh Phúc và nhiều doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau.
2. Những hạn chế còn tồn tại Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Tuy Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam đã đạt được những bước phát triển khả quan trong thời gian vừa qua nhưng vẫn còn nhiều mặt hạn chế, vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc trong hoạt động kinh doanh của mình. Những hạn chế còn tồn tại đó cụ thể như sau:
- Thứ nhất, hạn chế nổi bật là phạm vi hoạt động còn bó hẹp.
Với tiềm lực và uy tín của Ngân hàng Công thương Việt Nam, Công ty lại chỉ tập trung cho thuê tại hai trung tâm thành phố là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh mà không thành lập chi nhánh tại các tỉnh đang phát triển mạnh mẽ về kinh tế. Trong các công ty cho thuê tài chính hiện nay, chỉ có Công ty cho thuê tài chính của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam là có mạng lưới chi nhánh phủ khắp cả nước.
- Thứ hai, nguồn vốn huy động vẫn còn hạn chế.
Trong cơ cấu nguồn vốn của Công ty, tỷ trọng nguồn vốn huy động tuy có gia tăng trong những năm gần đây nhưng nhìn chung vẫn mang tính chất nhỏ lẻ, manh mún và chưa được huy động với quy mô lớn hơn. Việc khai thác các nguồn vốn vay từ nước ngoài để tài trợ cho các dự án cho thuê chưa được Công ty quan tâm đến trong khi đây là một nguồn vốn lớn trong tương lai mà Công ty cần sử dụng đến. Chính nguồn vốn hạn chế đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tăng trưởng dư nợ cho thuê và kết quả kinh doanh của Công ty. Hiện nay, các công ty cho thuê tài chính khác đang không ngừng tăng số vốn huy động của mình, vì vậy nếu công ty không có đủ vốn sẽ gặp phải khó khăn trong cạnh tranh và có thể bỏ qua nhiều dự án khả thi, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Đây là một trong những vấn đề cơ bản ảnh hưởng đến khả năng phát triển hoạt động của Công ty.
- Thứ ba, tốc độ gia tăng nợ xấu của Công ty đang theo chiều hướng không thuận lợi.
Vì đây là chỉ tiêu hàng đầu phản ánh chất lượng và sự lành mạnh trong hoạt động của một công ty cho thuê tài chính nên chỉ tiêu này sẽ gây ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của Công ty. Trong những năm đầu, Công ty đã luôn duy trì được mức nợ xấu là 0% nhưng lại để tỷ lệ này tăng cao trong những năm gần đây cho thấy ngày càng xuất hiện nhiều đối tượng khách hàng cung cấp thông tin không trung thực, cố tình gian lận, không có thiện chí trả nợ hoặc do tình hình tài chính yếu kém gây ra.
- Thứ tư, nghiệp vụ cho thuê còn gặp nhiều khó khăn. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
Tuy Công ty đã xây dựng các bước cụ thể trong quy trình cho thuê nhưng trong nghiệp vụ cho thuê tài chính có rất nhiều công đoạn mà Công ty còn gặp nhiều vướng mắc. Công ty có thể gặp phải rủi ro do khả năng hạn chế trong thẩm định dự án của cán bộ cho thuê xuất phát từ việc không thu thập đầy đủ thông tin liên quan đến dự án, không nắm rõ kỹ thuật, không tư vấn được cho khách hàng tài sản thuê phù hợp hay rủi ro do bên thuê vi phạm hợp đồng ký kết buộc Công ty phải thu hồi tài sản gây lãng phí thời gian cũng như phí tổn khi phải thực hiện thu hồi tài sản.
- Thứ năm, phương thức cho thuê còn đơn điệu, tài sản cho thuê chưa có tính chuyên biệt.
Hiện nay, Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam mới chỉ tập trung vào phương thức cho thuê với sự tham gia của ba bên là Công ty, nhà cung cấp và bên đi thuê. Đây cũng là phương thức cho thuê đang được các công ty cho thuê tài chính khác áp dụng phổ biến nhất với tỷ lệ lên tới hơn 80% hợp đồng cho thuê áp dụng theo phương thức này. Nguyên nhân là do phương thức cho thuê ba bên có ưu điểm là bên cho thuê không phải mua tài sản trước nên sẽ làm cho vòng quay của vốn nhanh hơn vì không phải dự trữ hàng tồn kho cùng với bên cho thuê hạn chế rủi ro liên quan đến việc từ chối nhận hàng của bên đi thuê và chịu trách nhiệm về tình trạng hoạt động của tài sản cho thuê. Tuy nhiên, nếu chỉ thực hiện đơn điệu một phương thức cho thuê như vậy thì Công ty chưa thể đáp ứng được nhu cầu của người đi thuê làm giảm khả năng thoả mãn nhu cầu đa dạng của khách hàng, từ đó làm giảm khả năng cạnh tranh của Công ty so với các công ty cho thuê tài chính khác và với phương thức cho vay tín dụng của các ngân hàng. Bên cạnh đó, đến nay Công ty vẫn chưa xác định được loại tài sản chuyên sâu mà các loại tài sản cho thuê bắt nguồn từ nhu cầu của khách hàng, mang tính phi tập trung. Điều nay có nghĩa là Công ty chưa tạo được tính chuyên biệt của tài sản gắn liền với chiến lược khách hàng cụ thể.
- Thứ sáu, thương hiệu của Công ty chưa xứng tầm.
Mặc dù Ngân hàng Công thương Việt Nam là một ngân hàng lớn và có nhiều đối tác tầm cỡ nhưng với Công ty cho thuê tài chính thì chưa xây dựng được uy tín cao trên thị trường. Công ty cũng xuất hiện tương đối sớm so với nhiều công ty cho thuê tài chính khác nhưng cho đến thời điểm hiện nay vị thế của Công ty thậm chí bị nhiều công ty mới xuất hiện cạnh tranh gay gắt và đang có xu hướng nổi lên như công ty cho thuê tài chính của Sacombank và các công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Với nhiều điều kiện thuận lợi và ưu thế sẵn có nhưng Công ty vẫn chưa phát huy được thương hiệu của mình ở tầm cao hơn là một hạn chế cần phải khắc phục.
3. Nguyên nhân gây ra hạn chế Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
3.1 Nguyên nhân khách quan
3.1.1. Môi trường pháp lý còn nhiều bất cập
Đây là nguyên nhân khách quan đã chi phối đến hoạt động của các công ty cho thuê tài chính nói chung và Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam nói riêng. Có thể nói, tuy hoạt động cho thuê tài chính mới xuất hiện tại Việt Nam được 11 năm nhưng đã có rất nhiều các văn bản pháp luật điều chỉnh cho thấy sự quan tâm của các cơ quan Nhà nước đến việc tạo điều kiện cho hoạt động này phát triển. Tuy nhiên, trong các văn bản hiện hành vẫn còn một số quy định gây vướng mắc đối với hoạt động cho thuê tài chính thể hiện ở một số điểm cơ bản sau:
- Thứ nhất, quy định về loại tài sản cho thuê
Theo Điều 20 và Điều 61 của Luật các Tổ chức Tín dụng chỉ nêu chung chung tài sản cho thuê chứ không xác định đó là loại tài sản nào. Nhưng Điều 7 của Nghị định 16/2001/NĐ-CP ngày 2/5/2001 quy định: “Tài sản cho thuê là máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác”. Như vậy, theo các quy định trên thì bất động sản (nhà cửa, đất đai…) chưa được xếp vào loại tài sản cho thuê tài chính. Đây là điều gây bất lợi cho nhiều phía. Về phía Công ty cho thuê tài chính thì đây là một quy định đã bó hẹp quy mô hoạt động và đối tượng khách hàng. Về phía khách hàng thì đây là nhu cầu lớn không được đáp ứng vì để có được một mặt bằng để làm trụ sở, hoặc nhà xưởng sản xuất đối với nhiều doanh nghiệp không phải là điều đơn giản.
- Thứ hai, quy định về giới hạn cho thuê tài chính đối với một khách hàng
Trong luật các Tổ chức Tín dụng, khoản 1, Điều 79 nói rõ: “Tổng dư nợ cho vay đối với một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có của Tổ chức Tín dụng”. Tuy nhiên, trong Nghị định 16/2001/NĐ-CP trong Điều 31 lại quy định: “Tổng mức cho thuê tài chính đối với một khách hàng không được vượt quá 30% vốn tự có của các Công ty cho thuê tài chính”. Nếu Luật các Tổ chức Tín dụng đã công nhận công ty cho thuê tài chính là một tổ chức tín dụng và cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung, dài hạn thì cần có sự nhất quán về quy định trên. Vì hoạt động cho thuê tài chính chịu sự điều chỉnh của cả hai văn bản pháp luật nên sự thiếu đồng bộ này có thể gây khó khăn cho các công ty cho thuê tài chính có cơ sở thực hiện tốt.
- Thứ ba, quy định về thu hồi tài sản thuê khi bên đi thuê vi phạm hợp đồng
Về mặt lý thuyết, Nghị định 65/2005/NĐ-CP đã cụ thể hoá các tình huống xử lý tài sản cho thuê khi bên thuê vi phạm hợp đồng tại khoản 9, Điều 1. Nhưng thực tế, đây lại là vướng mắc lớn của các công ty cho thuê tài chính vì mất rất nhiều thời gian mà khách hàng vi phạm vẫn không chịu tự giác giao trả tài sản và công ty cũng không có một lực lượng nào để cưỡng chế khách hàng. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ xấu gây rủi ro trong hoạt động kinh doanh cho các công ty cho thuê tài chính. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
3.1.2 Nhiều doanh nghiệp chưa biết đến hoạt động cho thuê tài chính
Do hoạt động cho thuê tài chính còn khá mới mẻ tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp chưa biết đến nghiệp vụ này và khi có nhu cầu trang bị máy móc, thiết bị, hầu hết các doanh nghiệp chỉ nghĩ đến việc tài trợ theo cách truyền thống là đi vay vốn ngân hàng và doanh nghiệp hiểu biết về kênh cấp vốn qua dịch vụ cho thuê tài chính còn rất hạn chế.
Theo báo cáo tại Hiệp hội ngân hàng về kết quả khảo sát ngẫu nhiên mới đây đối với 1000 doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau thì hơn 70% số doanh nghiệp được hỏi trả lời rằng họ biết rất ít và chưa bao giờ tìm hiểu, sử dụng dịch vụ cho thuê tài chính; gần 20% hoàn toàn không biết về dịch vụ này, thậm chí có doanh nghiệp hiểu cho thuê tài chính như hoạt động mua trả góp, nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ bản chất cấp tín dụng của dịch vụ cho thuê tài chính, chưa thấy rõ được hiệu quả, lợi ích từ dịch vụ này mang lại. Thực tế phải nhìn nhận trong thời gian qua, rất ít doanh nghiệp mặn mà với dịch vụ cho thuê tài chính. So sánh thấy rằng, nếu như ở các nước đang phát triển tỷ trọng của thị trường cho thuê tài chính so với thị trường tín dụng chiếm khoảng 15% thì ở Việt Nam tỷ lệ này mới đạt khoảng 1,4%. Như vậy, cứ 100 doanh nghiệp thì mới có gần 1,5 doanh nghiệp sử dụng dịch vụ cho thuê tài chính. Điều này hoàn toàn lý giải được là nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn của ngân hàng vẫn còn quen thuộc với các doanh nghiệp Việt Nam trong suốt thời gian qua. [25]
Như vậy, hoạt động cho thuê tài chính còn rất xa lạ với các doanh nghiệp, những khách hàng có nhu cầu tiếp cận với phương thức tài trợ thuê tài chính, và thị phần chỉ chiếm một tỷ lệ rất thấp trong thị trường vốn.
3.1.3 Bên đi thuê còn hạn chế về khả năng khai thác tài sản
Khách hàng thuê tài chính chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhiều nhà quản lý của các doanh nghiệp chưa qua đào tạo chuyên môn về quản lý kinh tế, điều hành sản xuất kinh doanh. Họ điều hành bằng kinh nghiệm là chủ yếu nên thường không theo kịp với những biến động trên thương trường, không theo kịp được những thay đổi về chế độ, chính sách, không thích ứng được với sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường. Chính từ việc sử dụng tài sản thuê không hiệu quả dẫn đến nhiều doanh nghiệp còn hay vi phạm hợp đồng cho thuê tài chính, đặc biệt là khi xảy ra tranh chấp trả lại tài sản thuê. Mặt khác, đa số khách hàng của Công ty lại là các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh (trong giai đoạn 2003-2006 luôn chiếm tỷ trọng gần 64% tổng dư nợ cho thuê của Công ty) là đối tượng còn nhiều bất cập trong việc quản lý về hoạt động sản xuất kinh doanh dẫn đến thiệt hại về tài chính cho Công ty khi ký kết hợp đồng cho thuê. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
3.2 Nguyên nhân chủ quan
3.2.1 Nhiều phương thức cho thuê chưa được áp dụng
Mặc dù phương thức cho thuê tài chính ba bên đem lại nhiều lợi ích cho Công ty nhưng phương thức này cũng chỉ áp dụng được trong một phạm vi nhất định. Trong điều kiện hạn chế về nguồn vốn hoạt động của Công ty như hiện nay thì việc duy trì đơn điệu một hình thức tài trợ là một trong những nguyên nhân gây giảm thị phần cho thuê trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, Công ty vẫn chưa thực sự đầu tư, triển khai các loại hình cho thuê khác như cho thuê giáp lưng, cho thuê hợp tác, cho thuê theo kiểu bán và tái thuê. Trong giai đoạn hiện nay, đây sẽ là những phương thức có khả năng cạnh tranh vì tính tài trợ vốn của chúng cao hơn là phương thức cho thuê ba bên nên sẽ được các doanh nghiệp vừa và nhỏ rất ưa chuộng. Chính vì vậy, Công ty đã bỏ qua một loạt các khách hàng tiềm năng chỉ vì phương thức cho thuê còn đơn điệu, chưa đáp ứng được nhu cầu của người đi thuê.
3.2.2 Mô hình tổ chức chưa được triển khai đầy đủ và hạn chế về đội ngũ cán bộ
Do đặc thù của một công ty cho thuê tài chính cần nhiều phòng, ban hỗ trợ nên Công ty hiện nay vẫn chưa triển khai đầy đủ mô hình tổ chức theo Điều lệ hoạt động cho phép như: chưa thành lập văn phòng đại diện ở những địa bàn có nhu cầu thuê tài chính cao, chưa thành lập bộ phận đảm nhiệm về kỹ thuật. Hiện tại Công ty mới có trụ sở chính tại Hà Nội và các chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh mà chưa mở rộng thị trường ra các tỉnh, thành phố khác đang có nhu cầu thuê tài chính gia tăng. Thực tế, hoạt động cho thuê tài chính của Công ty hiện nay còn phát triển khá manh mún, chưa xây dựng, đầu tư vào mạng lưới kinh doanh rộng khắp.
Xét về nguồn nhân sự của Công ty, tuy đội ngũ cán bộ có trình độ cao, đa số là trình độ đại học, trên đại học và được bổ sung hàng năm nhưng quy mô vẫn chưa xứng tầm với Công ty. Đội ngũ cán bộ, nhân viên còn thiếu về số lượng vì hiện nay Công ty mới có 80 nhân viên, trong đó một cán bộ đôi khi phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ một lúc như vừa thẩm định, quản lý tài sản thuê và kiêm cả tiếp thị, quảng cáo. Bên cạnh đó, không phải cán bộ nào cũng nắm vững về nghiệp vụ cho thuê tài chính do phần lớn được chuyển từ bộ phận bên Ngân hàng sang nên các kiến thức chuyên sâu còn hạn chế. Hơn nữa, mặc dù việc đào tạo nhân lực cũng được Công ty quan tâm nhưng do hoạt động này còn mới mẻ tại Việt Nam nên kinh nghiệm chưa tích luỹ được bao nhiêu, đặc biệt là khả năng tư vấn cho khách hàng trong khi lựa chọn tài sản thuê còn rất hạn chế đã làm ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
3.3.3 Hoạt động quảng bá, tiếp thị chưa được đầu tư thích đáng
Đây là nguyên nhân tác động rất nhiều đến hiệu quả kinh doanh của không chỉ Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam mà còn là hạn chế của các công ty cho thuê tài chính khác. Trong thời gian vừa qua, Công ty còn thụ động rất nhiều với việc tự xây dựng cho mình một thương hiệu riêng. Một ví dụ điển hình là Công ty đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có một website riêng mà chỉ là một hạng mục trong các hoạt động của Ngân hàng Công thương nên sẽ tạo tâm lý quy mô của Công ty chưa lớn và hoạt động chưa chuyên nghiệp. So với các Công ty cho thuê tài chính khác trên thị trường Việt Nam, Công ty rất ít quảng bá hình ảnh của mình trên các phương tiện thông tin đại chúng, thậm chí ngay cả trên các tạp chí chuyên ngành và báo điện tử. Vì vậy, khi doanh nghiệp muốn tìm hiều về Công ty thì gần như rất ít thông tin được cung cấp khiến doanh nghiệp khó tìm đến Công ty khi có nhu cầu thuê tài chính.
Mặc dù Công ty trực thuộc Ngân hàng Công thương Việt Nam nhưng hoạt động cho thuê tài chính đang được cạnh tranh bởi các công ty độc lập khác nên những công ty này đã tự xây dựng cho mình các chiến lược marketing để thu hút khách hàng. Công ty đã chưa đầu tư thoả đáng tới công tác quảng cáo, khuyếch trương cho thương hiệu của Công ty mà chỉ dừng lại ở mức dựa vào các chi nhánh Ngân hàng Công thương Việt Nam ở các địa phương giúp đỡ tìm kiếm khách hàng, quảng cáo và tổ chức hội nghị khách hàng hàng năm.
3.3.4 Khả năng huy động vốn chưa hiệu quả
Trong gần 10 năm hoạt động, Công ty chủ yếu được Ngân hàng Công thương Việt Nam cấp vốn và cho vay với số vốn điều lệ ban đầu là 55 tỷ VNĐ vào năm 1998 lên 300 tỷ VNĐ vào năm 2007. Mặc dù trong Nghị định 16/2001/NĐ-CP đã cho phép một công ty cho thuê tài chính được huy động vốn bên ngoài bằng các hình thức nhận tiền gửi; phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi; vay các tổ chức tín dụng nhưng Công ty vẫn chưa phát huy được các hình thức này. Vì vậy, số tiền đi vay được từ các tổ chức tín dụng mà chủ yếu là Ngân hàng Công thương Việt Nam cung cấp còn hạn chế về quy mô trong khi hoạt động của Công ty lại cần một lượng vốn lớn để tài trợ cho doanh nghiệp thông qua việc mua máy móc, thiết bị mới.
Ngoài nguyên nhân chưa đa dạng hoá các hình thức huy động vốn ra, Công ty cũng gặp phải khó khăn khi chưa tiếp cận được với các nguồn vốn ưu đãi như nguồn Viện trợ phát triển chính thức (Nguồn ODA), Quỹ đầu tư phát triển, các dự án tài trợ của Chính phủ, Ngân hàng…
Qua phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh của Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Công thương Việt Nam có thể thấy trong giai đoạn vừa qua, Công ty đã có những bước phát triển quan trọng và góp phần hỗ trợ các doanh nghiệp trong vấn đề tài trợ vốn. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn chưa phát triển xứng tầm với tiềm năng vốn có của Công ty và vẫn tồn tại một số hạn chế kìm hãm sự tăng trưởng và gây khó khăn trong quá trình kinh doanh. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế đó là do cả phía Công ty và do môi trường khách quan như bất cập về môi trường pháp lý, trì trệ trong môi trường kinh doanh. Dựa trên những kết quả nghiên cứu và phân tích thực trạng như vậy cho thấy để hoạt động cho thuê của Công ty thực sự phát triển và trở thành một kênh dẫn vốn hữu hiệu thu hút các doanh nghiệp cũng như các nhà đầu tư thì Công ty cần kịp thời có những biện pháp hợp lý để khắc phục những hạn chế còn tồn tại và nâng cao khả năng cạnh tranh của mình trên thị trường trong nước cũng như quốc tế. Khóa luận: Thực trạng cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Khóa luận: Giải pháp cho thuê tài chính tại Ngân hàng VietinBank
