Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Những cơ hội và thách thức của hoạt động cho thuê tài chính trong thời kỳ hội nhập WTO dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này. 

I: CƠ HỘI CỦA HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH KHI VIỆT NAM GIA NHẬP WTO

1. Nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh

Hội nhập quốc tế với việc gia nhập WTO sẽ thúc đẩy cạnh tranh và kỷ luật thị trường trong hoạt động cho thuê tài chính. Với các qui định chung trong WTO và cam kết về lĩnh vực tài chính ngân hàng buộc các công ty cho thuê tài chính phải hoạt động theo nguyên tắc thị trường. Cạnh tranh giữa các công ty cho thuê tài chính sẽ thúc đẩy hiệu quả không chỉ trong huy động vốn, phân bổ các nguồn vốn mà còn hiệu quả kinh doanh của mỗi công ty. Đồng thời mở cửa thị trường tài chính trong nước với sự thâm nhập của các công ty cho thuê tài chính nước ngoài sẽ đồng thời tạo động lực thúc đẩy đồng thời cũng tạo ra yêu cầu cho các công ty cho thuê tài chính phải xây dựng cho mình một chiến lược kinh doanh tùy theo thế mạnh cạnh tranh của mình.

Quá trình hội nhập sẽ tạo ra những công ty có qui mô lớn, tài chính lành mạnh và kinh doanh hiệu quả. Và hơn thế nữa khả năng cạnh tranh của các công ty cho thuê tài chính sẽ được nâng cao bởi cơ hội liên kết, hợp tác với các đối tác nước ngoài trong chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và khai thác thị trường. Khả năng tiếp cận đối với các khu vực thị trường mới, các nhóm khách hàng có mức độ rủi ro thấp cũng được mở rộng do nhu cầu thuê tài chính tăng lên cùng với sự gia tăng số lượng các doanh nghiệp. Quá trình hội nhập buộc các doanh nghiệp phải đổi mới nâng cao năng lực kinh doanh có hiệu quả hơn. Vì vậy môi trường kinh doanh của các công ty cho thuê tài chính có mức độ rủi ro thấp hơn, hoạt động của công ty cho thuê nhờ đó tăng tính an toàn, lành mạnh và hiệu quả.

Sự tăng cường phối hợp chính sách trao đổi thông tin và phối hợp hoạt động giữa các ngân hàng, tổ chức tài chính đa phương với các công ty cho thuê tài chính sẽ giúp tăng cường sự an toàn trong hoạt động của toàn hệ thống tài chính và đối phó với những biến động của thị trường tài chính tiền tệ trong nước. Như vậy toàn cầu hóa và hội nhập WTO trong lĩnh vực tài chính ngân hàng mở ra cơ hội phát triển hợp tác quốc tế về các vấn đề tài chính tiền tệ, các diễn biến kinh tế, các chiến lược vĩ mô qua đó nâng cao được uy tín và vị thế của hệ thống các công ty cho thuê tài chính Việt Nam trên trường quốc tế.

Mở cửa thị trường tài chính ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả phân phối nguồn lực và tăng cường khả năng thanh toán, thúc đẩy thị trường tài chính trong nước phát triển ổn định, tăng cường chất lượng hoạt động của hệ thống các trung gian tài chính nói chung và các công ty cho thuê tài chính nói riêng. Đồng thời thúc đẩy và duy trì hệ thống chính sách lành mạnh góp phần phát triển kinh tế.

2. Học hỏi kinh nghiệm, nâng cao trình độ công nghệ và quản trị trong công ty cho thuê tài chính Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Mở cửa thị trường dịch vụ tài chính ngân hàng theo cam kết song phương và đa phương chính là điều kiện tốt để thu hút đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực tài chính, đồng thời các công nghệ và kỹ năng quản lý tiên tiến được các công ty trong nước tiếp thu thông qua sự liên kết, hình thức kinh doanh, hỗ trợ kỹ thuật của các công ty cho thuê tài chính nước ngoài cho các công ty trong nước. Sự tham gia điều hành quản trị của các nhà đầu tư nước ngoài tại công ty cho thuê tài chính trong nước là yếu tố quan trọng để cải thiện nhanh chóng trình độ quản trị kinh doanh của công ty cho thuê tài chính trong nước.

Các công ty trong nước có nhiều cơ hội nhận được sự hỗ trợ về tư vấn đào tạo bồi dưỡng kiến thức mới, xây dựng nguồn lực quản trị tiên tiến dưới sự giúp đỡ của các công ty cho thuê tài chính nước ngoài. Đồng thời các công ty cho thuê tài chính Việt Nam có điều kiện tăng cường khả năng phòng ngừa và xử lý rủi ro nhờ áp dụng công nghệ ngân hàng, kỹ năng quản trị và phát triển sản phẩm mới.

Cùng với quá trình gia nhập vào kinh tế quốc tế, hệ thống các công ty cho thuê tài chính sẽ có thêm điều kiện đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn kinh nghiệm quản lý cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

3. Khơi thông, thu hút nguồn vốn

Nhờ đa dạng hóa hình thức hiện diện thương mại của các tổ chức tài chính tín dụng, các công ty trong nước có khả năng huy động các nguồn vốn từ thị trường tài chính quốc tế và sử dụng vốn có hiệu quả hơn để giảm thiểu rủi ro và các chi phí cơ hội. Nguồn vốn trên thị trường tài chính trong nước trở nên sẵn có hơn và được phân bổ có hiệu quả không chỉ do nguồn vốn quốc tế mà còn do tăng khả năng huy động các nguồn tiết kiệm nội địa nhờ tác động của tự do hóa tài chính và đầu tư. Do các hạn chế về đầu tư tài chính được dỡ bỏ, các định chế tài chính nói chung và công ty cho thuê tài chính nói riêng sẽ linh hoạt hơn trong việc phản ứng điều chỉnh hành vi của mình theo các diễn biến thị trường trong nước và quốc tế để tối đa hóa cơ hội sinh lời và giảm thiểu rủi ro. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Sự hiện diện của các thể chế tài chính quốc tế sẽ giúp cho các tổ chức trong nước tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường vốn quốc tế. Hơn nữa để thu hút được các công ty lớn có uy tín vào hoạt động tại thị trường trong nước, trong cam kết cũng đưa ra các yêu cầu về tổng tài sản có đối với tổ chức tín dụng muốn thành lập hiện diện thương mại tại Việt Nam. Theo cam kết này, tổ chức tín dụng nước ngoài muốn thành lập công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam thì tổ chức tín dụng đó phải có tổng tài sản cuối năm trước khi nộp đơn là 10 tỷ USD, trước đó theo qui định thì vốn điều lệ của công ty cho thuê tài chính nước ngoài là 5 triệu USD. Như vậy, yêu cầu trong cam kết đưa ra sẽ thu hút được các tổ chức tài chính lớn có năng lực tài chính thực sự đầu tư vào Việt Nam.

4. Tiềm năng thị trường cho thuê tài chính rộng mở

Việt Nam hội nhập dẫn đến giao dịch thương mại nhiều lên, và cùng với tự do hóa thương mại làn sóng đầu tư mạnh mẽ, nhờ đó số lượng các doanh nghiệp cũng không ngừng tăng lên. Đây chính là thị trường đầy tiềm năng cho các công ty cho thuê tài chính. Chiếc bánh sẽ lớn hơn cho tất cả và thành công cho ai khai thác tốt cơ hội này.

  • Bảng 3. Số lượng các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh

Hơn nữa quá trình hội nhập quốc tế buộc các doanh nghiệp phải đổi mới, nâng cao năng lực và kinh doanh có hiệu quả hơn, đó chính là động lực đối với sự phát triển của hệ thống doanh nghiệp Việt Nam. Từ đó tạo môi trường kinh doanh ngân hàng nói chung và công ty cho thuê tài chính nói riêng sẽ an toàn, lành mạnh và hiệu quả hơn.

5. Tiếp cận thị trường nước ngoài

WTO có mục tiêu giải quyết vấn đề sống còn của thương mại, đó là vấn đề thị trường, thực hiện tự do hoá, thuận lợi hóa thương mại và đầu tư. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Trong cơ chế vận hành của WTO, điều khoản 1 về chế độ tối huệ quốc (MFN) quy định các bên tham gia ký kết hiệp định phải dành cho nhau những đối xử không kém phần thuận lợi hơn những ưu đãi mà mình dành cho các nước thứ ba khác, bình đẳng cạnh tranh, không phân biệt đối xử trong thương mại. Đồng thời, các nước cũng cam kết dành cho nhau đối xử quốc gia (NT), không phân biệt hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu và hàng hóa, dịch vụ sản xuất trong nước. Gia nhập WTO, Việt Nam sẽ được hưởng những ưu đãi thương mại dịch vụ và có điều kiện mở rộng thị trường. cho thuê tài chính cũng không nằm ngoài ngoại lệ đó.

Khi hội nhập là xu thế khách quan, là xu thế phát triển toàn cầu thì sự phát triển của một quốc gia không thể tách rời với sự phát triển chung của thế giới. Ngành tài chính ngân hàng Việt Nam nói chung và cho thuê tài chính nói riêng cũng đang trên con đường hội nhập đón nhận một luồng đầu tư mới từ bên ngoài đồng thời bản thân các công ty cho thuê tài chính Việt Nam cũng phải vươn tới thị trường nước ngoài để tìm kiếm những cơ hội mới. Hiện tại thì các công ty cho thuê tài chính Việt Nam chưa khai thác thị trường nước ngoài nhưng chắc chắn trong thời gian tới khi mà cơ hội liên doanh liên kết trong thời kỳ hội nhập đem lại thì hợp tác kinh doanh, tìm kiếm thị trường mới là cơ hội mà các công ty cho thuê tài chính Việt Nam nên nắm bắt vì việc hợp tác này có lợi cho cả hai bên bởi có thể tận dụng được nguồn lực và hệ thống đại lý sẵn có của nhau.

II: NHỮNG THÁCH THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

1. Môi trường pháp lý

Hệ thống pháp luật tuy đã được khẩn trương xây dựng để đáp ứng yêu cầu mới, nhưng một số qui định giữa các Luật, Nghị định vẫn còn thiếu đồng bộ. Đây là thách thức không chỉ ảnh hưởng việc thực hiện các cam kết khi gia nhập WTO, mà còn là vướng mắc đối với các bên liên quan đó chính là các công ty cho thuê tài chính và bên đi thuê. Việc xây dựng một hệ thống pháp luật phù hợp, thống nhất không chỉ đơn thuần vì gia nhập WTO mà thực chất là vì sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam nói chung và hoạt động cho thuê tài chính nói riêng.

Thứ nhất, hệ thống chính sách pháp luật hiện nay còn có một số hạn chế đã tạo ra sự phân biệt đối xử giữa các loại hình tổ chức tín dụng trong nước, chưa tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng và cạnh tranh bình đẳng cho hoạt động cho thuê tài chính:

  • Về điều kiện huy động vốn:

Tại khoản 2, Điều 45 của Luật các Tổ chức Tín dụng và tại khoản 1, Điều 16 của Nghị định 16/2019/NĐ-CP chỉ cho phép công ty cho thuê tài chính được nhận tiền gửi có kỳ hạn từ 1 năm trở lên và theo khoản 3 Điều 2 Luật các Tổ chức Tín dụng qui định công ty cho thuê tài chính không được nhận tiền gửi không kỳ hạn. Điều này khiến các công ty cho thuê tài chính khó cạnh tranh với các tổ chức tín dụng và làm hạn chế khả năng huy động vốn của các công ty này. Phần lớn công ty cho thuê hoạt động tốt trên thị trường hiện nay là công ty trực thuộc các Ngân hàng, vốn dựa vào Ngân hàng mẹ. Trong khi đó, quan hệ tiền tệ giữa Ngân hàng với các công ty con không phải là vô hạn hoặc nếu có quy định nào đó hạn chế quan hệ này thì công ty cho thuê sẽ lấy vốn ở đâu? Điều chắc chắn là không thể trông chờ nguồn ký quỹ không đáng kể từ khách hàng trong khi thực tế nhu cầu vốn của các công ty cho thuê tài chính ngày càng lớn và khả năng tài chính của các công ty cho thuê tài chính có vai trò rất quan trọng trong chiến lược và kế hoạch kinh doanh của các công ty cho thuê. Vì vậy Luật các Tổ chức tín dụng và Nghị định 16/2019/NĐ-CP cần phải có những sửa đổi về quy định nghiệp vụ nhận tiền gửi của các công ty cho thuê tài chính như là một kênh huy động vốn hiệu quả tạo sự công bằng và từ đó thúc đẩy hoạt động cho thuê tài chính phát triển.

  • Về hỗ trợ lãi suất sau đầu tư và nhập khẩu tài sản cho thuê: Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Điều 20 khoản 10, 11 Luật các TCTD qui định: cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung, dài hạn. Tuy nhiên, trong thực tế cùng một dự án khi khách hàng vay vốn trung và dài hạn của ngân hàng thương mại thì doanh nghiệp được hỗ trợ lãi suất sau đầu tư nhưng khi các tổ chức kinh tế đi thuê tài chính thuộc các lĩnh vực, ngành nghề được hỗ trợ lãi suất sau đầu tư thì quĩ hỗ trợ đầu tư phát triển lại không chấp nhận cho thuê tài chính như là một hoạt động tín dụng để hỗ trợ lãi suất sau đầu tư.

Điều 18, Nghị định 16/NĐ-CP qui định “công ty cho thuê tài chính được trực tiếp những máy móc thiết bị, phương tiện vận chuyển và động sản mà bên đã được phép mua, nhập khẩu và sử dụng theo các qui định hiện hành của pháp luật”. Đến thời điểm này, công ty cho thuê tài chính chưa có văn bản hướng dẫn của bộ thương mại để thực hiện được qui định này.

Vì vậy công ty cho thuê tài chính và doanh nghiệp phải tốn thủ tục, thời gian thậm chí phải đi vòng tức là công ty cho thuê tài chính phải ủy thác cho bên thuê nhập khẩu tài sản. Như vậy việc nhập khẩu tài sản rất khó khăn.

  • Chính sách thuế:

Qui định khấu trừ thuế VAT đối với tài sản cố định giữa loại hình cho thuê tài chính và tín dụng ngân hàng là bất cập. Theo thông tư của bộ tài chính: “thuế giá trị gia tăng của tài sản thuê tài chính bên cho thuê tài chính đã nộp sẽ được bên đi thuê trả dần trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài chính”. Giá trị tài sản thuê được cấu thành giá trị của tài sản cộng với VAT, thuế trước bạ và các chi phí liên quan như chi phí bảo hành, bảo dưỡng, phí bảo hiểm… Tài sản cố định thuê tài chính thì bên thuê được khấu trừ hàng tháng kéo dài trong suốt thời gian thuê. Khách hàng thuê phải chịu lãi suất trên giá trị tài sản thuê, theo qui định thuế VAT được khấu trừ dần theo số tiền thuê trả từng kỳ hạn. Điều đó có nghĩa là khách hàng thuê phải trả lãi trên phần thuế VAT. Trong khi đó nếu tài sản cố định do bên thuê tự mua bằng nguồn vốn tự có hoặc vay ngân hàng thì theo luật thuế VAT, bên thuê sẽ được khấu trừ liên tiếp trong khoảng thời gian 3 tháng, nếu số tiền thuế giá trị gia tăng quá lớn mà không khấu trừ hết thì doanh nghiệp được hoàn thuế. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Qui định thuế xuất nhập khẩu, VAT đối với tài sản cố định cho thuê tài chính được thực hiện theo phương thức mua và cho thuê lại không phù hợp. Nghĩa vụ của công ty cho thuê tài chính khi sử dụng phương thức mua và cho thuê lại là phải nộp 5% thuế VAT. Thực chất của giao dịch mua và cho thuê lại này chỉ thay đổi quyền sở hữu vốn mà doanh nghiệp đã đầu tư vào tài sản, vẫn giữ nguyên quyền sử dụng tài sản. Hơn nữa bên thuê đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế kể cả VAT khi mua tài sản bằng nguồn vốn của mình. Như vậy cùng một tài sản mà được tính thuế và hoàn thuế 2 lần, tạo thêm gánh nặng cho các bên tham gia giao dịch cho thuê.

  • Về tài sản cho thuê tài chính:

Theo Điều 7 của Nghị định 16/2019/NĐ-CP ngày 2/5/2019 thì bất động sản như đất đai nhà xưởng chưa được xếp vào loại tài sản cho thuê tài chính. Trên thực tế nhu cầu về thuê bất động sản lại đang trở thành mối quan tâm của nhiều doanh nghiệp. Trong những năm gần đây, một loạt các doanh nghiệp mới ra đời kéo theo là nhu cầu về nhà xưởng văn phòng đại diện tăng cao nhưng nhiều doanh nghiệp lại không có đủ khả năng tài chính để đầu tư vào bất động sản. Hơn nữa, các nước có hoạt động cho thuê tài chính phát triển như Nhật, Mỹ đều cho phép cho thuê tài chính đối với tài sản là bất động sản. Vì vậy, thúc đẩy thị trường cho thuê tài chính phát triển, một yêu cầu đặt ra đối với Chính phủ là cần phải có những sửa đổi để phù hợp với yêu cầu hoạt động thực tế.

Thứ hai, hệ thống pháp luật ngân hàng còn thiếu, chưa đồng bộ và một số điểm chưa phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo sự phân biệt đối xử giữa các tổ chức tín dụng trong nước và nước ngoài gây ra sự cạnh tranh thiếu lành mạnh.

Về tiếp cận thị trường theo phương thức cung cấp dịch vụ ngoài lãnh thổ: Theo điều 4 của thỏa thuận về cam kết dịch vụ tài chính của WTO mỗi nước thành viên sẽ cho phép người cư trú tại nước mình được mua tại lãnh thổ của một nước thành viên khác các dịch vụ cho thuê tài chính. Đối chiếu với qui định này của WTO thì Nghị định 65/2023/NĐ-CP về cho thuê tài chính còn chưa tương xứng vì theo Nghị đinh này qui định thì các tổ chức và cá nhân Việt Nam không được phép mua dịch vụ cho thuê tài chính ở nước ngoài mà chỉ có thể mua dịch vụ cho thuê tài chính của các công ty thành lập tại Việt Nam theo luật Việt Nam.

2. Năng lực điều hành chính sách tiền tề cũng như năng lực giám sát hoạt động của ngân hàng nhà nước vẫn còn hạn chế Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Việc mở cửa thị trường tài chính nội địa sẽ làm tăng rủi ro thị trường do các tác động từ bên ngoài, từ thị trường tài chính khu vực và trên thế giới. Trong khi đó, năng lực giám sát điều hành chính sách tiền tệ của nhà nước vẫn còn hạn chế. Điều này tác động không nhỏ đến hoạt động của các công ty cho thuê tài chính.

Ngân hàng nhà nước đã ban hành được một số qui định quan trọng về an toàn hoạt động ngân hàng như: tỷ lệ an toàn vốn, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro… Tuy nhiên, hệ thống qui chế quản lý và giám sát ngân hàng chưa có sự cải thiện căn bản và còn thua kém xa so với thông lệ, chuẩn mực quốc tế; chưa thúc đẩy các tổ chức tín dụng nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Phương thức giám sát chưa có khả năng đánh giá, cảnh báo sớm rủi ro. Hệ thống pháp luật giám sát ngân hàng còn bất cập so với yêu cầu triển khai phương thức giám sát dựa trên cơ sở rủi ro. Theo kết quả khảo sát do Công ty tư vấn Ernst & Young tiến hành năm 2024 để đánh giá mức độ tuân thủ các nguyên tắc cơ bản về giám sát ngân hàng hữu hiệu của ủy ban giám sát ngân hàng quốc tế Basel, có 9/25 nguyên tắc phần lớn không tuân thủ, 1/25 nguyên tắc tuân thủ, 2/25 nguyên tắc không thực hiện phần lớn và 3/25 nguyên tắc không áp dụng. Trong đó, hầu hết các nguyên tắc liên quan đến điều kiện tiên quyết bảo đảm giám sát ngân hàng hữu hiệu như mục tiêu, nhiệm vụ, tính độc lập, khung pháp lý, quyền lực…và các qui định an toàn hoạt động, phương pháp giám sát ngân hàng liên tục được đánh giá là phần lớn không tuân thủ.

Trong bối cảnh gia nhập WTO hệ thống quản lý giám sát ngân hàng và các tổ chức tài chính trong đó có các công ty cho thuê tài chính của Việt Nam đang đứng trước các nguy cơ lớn:

  • Tụt hậu trong hội nhập quốc tế do hầu hết các nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế về thể chế và vận hành hệ thống giám sát tài chính-ngân hàng chưa đáp ứng được. Nguy cơ tụt hậu đặt ra ngay cả về năng lực của cơ quan quản lý, giám sát so với yêu cầu quản lý, giám sát và trình độ phát triển của các định chế tài chính.
  • Sự an toàn và toàn vẹn của hệ thống ngân hàng bị đe dọa do sự gia tăng rủi ro và tội phạm trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.
  • Cấu trúc thể chế giám sát thị trường tài chính không phù hợp với mức độ hội tụ và phát triển hợp nhất của thị trường tài chính trong nước. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

3. Áp lực cạnh tranh ngày càng lớn

Gia nhập WTO cùng với cam kết mở cửa dịch vụ tài chính ngân hàng, thị trường tài chính Việt Nam đã trở thành một trong những ngành đầu tàu thu hút sự quan tâm đặc biệt của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, bản thân ngành tài chính ngân hàng nói chung và cho thuê tài chính nói riêng cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức cạnh tranh, đặc biệt là vấn đề thị trường bị chia sẻ đáng kể khi các tập đoàn, các ngân hàng lớn của nước ngoài đầu tư vào thị trường Việt Nam. Sự cạnh tranh thật sự là cuộc chiến tranh giành thị trường của các công ty cho thuê tài chính với nhau và giữa các ngân hàng và công ty cho thuê tài chính. Hơn thế nữa cuộc canh tranh này thật sự gay gắt bởi các công ty tài chính nước ngoài có tiềm lực tài chính hùng hậu, nắm vững các thủ thuật cạnh tranh thị trường. Thế nhưng bản thân các công ty cho thuê trong nước chưa có nhận thức đúng đắn về cạnh tranh cũng như thiếu các công cụ và nghệ thuật cạnh tranh hữu hiệu. Điều này dễ dẫn đến nhiều rủi ro liên quan đến dòng luân chuyển vốn giữa các quốc gia trong tiến trình hội nhập tài chính.

Phân tích kỹ áp lực cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập, có thể đánh giá được các thách thức đến từ các nhóm nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của các công ty. Bao gồm:

3.1. Áp lực cạnh tranh đến từ các nhân tố khách quan

  • Cạnh tranh với các tổ chức trung gian tài chính mới gia nhập thị trường.

Các tổ chức trung gian tài chính mới tham gia thị trường có những lợi thế quan trọng như: mở ra những tiềm năng mới, có động cơ và ước vọng giành được thị phần, có những thống kê đầy đủ và dự báo về thị trường, tham khảo các kinh nghiệm từ các tổ chức đang hoạt động… Như vậy, cho dù thực lực của tổ chức trung gian tài chính mới tham gia thị trường là như thế nào thì các công ty cho thuê tài chính đang hoạt động đã thấy một mối đe dọa về khả năng thị phần bị chia sẻ; ngoài ra, các tổ chức trung gian tài chính mới có những kế sách và sức mạnh mà các công ty cho thuê tài chính chưa thể có thông tin và chiến lược ứng phó. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Hơn nữa, các công ty nước ngoài thường hoạt động ở những thị trường phát triển trong một thời gian dài, kinh nghiệm hoạt động chắc chắn sẽ nhiều hơn các công ty trong nước. Hoạt động cho thuê tài chính mới chỉ xuất hiện và phát triển tại Việt Nam được 10 năm, trong khi đó trên thế giới hoạt động này đã xuất hiện hơn 60 năm. Đó cũng chính là một khó khăn đối với các công ty trong nước. Nhờ có nhờ có kinh nghiệm và năng lực tài chính vững mạnh nên các công ty nước ngoài họ có thể dự liệu được sự phát triển của thị trường và có những chiến lược đúng đắn hơn trong tương lai.

  • Cạnh tranh với các đối thủ hiện tại.

Áp lực cạnh tranh từ các đối thủ đến từ các đối thủ hiện tại cũng rất lớn bởi những đối thủ này đã hoạt động trên thị trường được một thời gian. Tuy thời gian hoạt động là không giống nhau nhưng mỗi công ty cũng đã xây dựng được cho mình một mạng lưới khách hàng và có những am hiểu nhất định về khách hàng của mình. Chính vì vậy cuộc cạnh tranh giành giật thị phần giữa các công ty này tương đối khốc liệt. Hiện nay thì Công ty cho thuê tài chính NHNN&PTNN II vẫn là người dẫn đầu trong hoạt động này trong nhờ mạng lưới phân phối và nguồn tài chính khá mạnh. Cuộc chiến thị phần dường như diễn ra quyết liệt hơn ở các công ty còn lại. Đây là một quá trình sàng lọc tự nhiên, công ty nào đủ lớn mạnh và đưa ra được những chiến lược hợp lý thì sẽ tồn tại, còn nếu không sẽ phải sáp nhập mua lại hoặc phá sản. Tuy nhiên, sự có mặt của đối thủ cạnh tranh thúc đẩy chính các công ty cho thuê tài chính phải thường xuyên quan tâm đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng các dịch vụ cung ứng để chiến thắng trong cạnh tranh.

  • Sức ép cạnh tranh đến từ phía khách hàng.

Một trong những đặc điểm quan trọng của ngành ngân hàng nói chung và công ty cho thuê tài chính nói riêng là tất cả các cá nhân, tổ chức kinh doanh sản xuất hay tiêu dùng, thậm chí là các ngân hàng khác hoặc các công ty cho thuê tài chính khác cũng đều có thể vừa là người mua các sản phẩm dịch vụ ngân hàng vừa là người bán sản phẩm dịch vụ tương tự. Những người bán sản phẩm thông qua các hình thức gửi tiền, lập tài khoản giao dịch hay cho vay đều có mong muốn là nhận được một lãi suất cao hơn. Trong khi đó, những người mua sản phẩm (thuê tài chính) lại muốn mình chỉ phải trả một chi phí vay vốn nhỏ hơn thực tế. Như vậy, công ty cho thuê tài chính phải đối mặt với sự mâu thuẫn giữa hoạt động tạo lợi nhuận có hiệu quả và giữ được chân khách hàng cũng như có được nguồn vốn thu hút rẻ nhất có thể. Hơn nữa khách hàng của công ty không phải là khách hàng luôn trung thành mà rất dễ bị lôi kéo và thay đổi quan hệ giao dịch. Mức độ trung thành của khách hàng phụ thuộc vào sự đối xử của công ty đối với họ, mà cao nhất là lợi ích trực tiếp thu được từ quan hệ giao dịch với công ty cho thuê. Khách hàng có thể ngay lập tức thay đổi mối quan hệ với công ty cho thuê nếu họ biết rằng có một công ty cùng chức năng có thể đem lại lãi suất ưu đãi hơn. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

3.2. Áp lực cạnh tranh đến từ những nhân tố chủ quan

  • Tiềm lực vốn

Đối với hoạt động tài chính ngân hàng thì năng lực tài chính là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu, trong đó quan trọng nhất là vốn điều lệ. Vốn điều lệ được xem là chiếc “đệm” để đối phó có hiệu quả với các cú sốc từ bên ngoài, bảo đảm một sự toàn trong kinh doanh. Nếu vốn điều lệ quá thấp sẽ khiến các công ty cho thuê tài chính hoạt động luôn bất cập, bởi vì bị hạn chế trong mở rộng thị phần cho thuê và huy động vốn… Điều đó sẽ dẫn đến sự bất lợi về khả năng cạnh tranh. Năng lực tài chính của các công ty cho thuê còn yếu, vốn tự có nhỏ, chất lượng hoạt động tín dụng chưa ổn định tiềm tàng nhiều rủi ro.

Quy mô vốn của công ty cho thuê tài chính có tác động lớn tới sự phát triển của công ty. Nếu công ty có tiềm lực về tài chính tốt thì có thể đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng, đồng thời có thể hạ lãi suất cho thuê tăng khả năng cạnh tranh với các công ty cho thuê tài chính khác cũng như các phương thức tài trợ khác như tín dụng ngân hàng. Hiện nay, do các điều kiện vay vốn của ngân hàng đặt ra rất ngặt nghèo, đây chính là cơ hội làm ăn tốt cho các công ty cho thuê tài chính. Tuy nhiên, các công ty cho thuê tài chính đều đã sử dụng hết vốn tự có của mình, do đó họ phải đi vay thêm từ các ngân hàng để cho thuê. Chính vì thế lãi suất sẽ rất cao, hoạt động sẽ kém hiệu quả và mang lại lợi nhuận thấp, thêm nữa là lại bị phụ thuộc rất nhiều vào tình hình cho vay và huy động vốn của các ngân hàng. Mặt khác, nếu công ty cho thuê tài chính không phải là một công ty con của ngân hàng thì việc vay vốn cũng rất khó khăn, nếu vay được thì cũng phải chịu lãi suất cao vì vậy tiền thuê cũng sẽ bị đẩy lên cao.

Khi mở cửa thị trường tài chính ngân hàng, yêu cầu của Việt Nam đối với các tổ chức tín dụng nước ngoài muốn thành lập công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài hoặc công ty cho thuê tài chính liên doanh là tổng tài sản của tổ chức tín dụng đó vào cuối năm trước khi nộp đơn là 10 tỷ USD. Điều đó có nghĩa là các công ty cho thuê tài chính sẽ gia nhập thị trường trong thời gian tới sẽ có tiềm lực tài chính vững mạnh trong khi các công ty cho thuê tài chính trong nước chủ yếu là thuộc các ngân hàng thương mại quốc doanh, nguồn vốn chủ yếu dựa vào các ngân hàng này, nguồn vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Thêm nữa, theo qui định thì các công ty cho thuê tài chính bị giới hạn về nghiệp vụ nhận tiền gửi và phát hành giấy tờ có giá. Cụ thể là, các công ty cho thuê tài chính chỉ được nhận tiền gửi và phát hành giấy tờ có giá có thời hạn trên một năm. Điều này làm cho năng lực tài chính của các công ty cho thuê tài chính đã yếu lại càng yếu thêm. Chính vì thế khi cạnh tranh với các công ty cho thuê tài chính nước ngoài, các công ty cho thuê tài chính trong nước có nguy cơ thua ngay tại “sân nhà”.

  • Bảng 4: Cơ cấu nguồn vốn của các công ty cho thuê tài chính năm 2025

Theo số liệu thống kê trên, ta thấy nguồn vốn chủ sở hữu của các công ty cho thuê tài chính thuộc ngân hàng quốc doanh chỉ chiếm từ khoảng 6% đến 19%, trong khi đó các công ty cho thuê tài chính ngân hàng nước ngoài chiếm trên 60%. Vốn của các công ty cho thuê tài chính trong nước chủ yếu vốn vay từ các ngân hàng mẹ. Điều đó cho thấy tiềm lực vốn của các công cho thuê tài chính ngân hàng nước ngoài chính là thách thức cạnh tranh về vốn trong điều kiện môi trường luân chuyển vốn tự do hơn khi hội nhập kinh tế quốc tế. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

  • Tiềm lực công nghệ

Xuất phát từ nền công nghệ trình độ thấp, các công ty cho thuê tài chính hiện nay còn yếu kém về trình độ công nghệ thông tin.

Trong nền kinh tế hiện đại ngày nay, khi mà khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, sản phẩm và dịch vụ ra đời ngày càng phong phú đa dạng, tạo thuận lợi cho đối tượng tiêu dung sản phẩm dịch vụ đó. Chính điều đó đặt nhà sản xuất trước các áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt và để chiến thắng trong cạnh tranh thì buộc nhà cung cấp phải nghiên cứu vận dụng nhiều phương thức và công cụ cạnh tranh khác nhau. Một công cụ quan trọng hay được vận dụng hiện nay là nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ cung cấp. Đối với hoạt động cho thuê tài chính, do chất lượng dịch vụ có tính chất định tính hơn là định lượng và được xác định chủ yếu thông qua sự kiểm định đánh giá của chính khách hàng sử dụng dịch vụ thuê tài chính. Vì thế để khách hàng thỏa mãn với chất lượng dịch vụ cho thuê thì cần phải xây dựng thật tốt chiến lược công nghệ. Hơn nữa công nghệ thông tin cho phép các công ty cho thuê nắm bắt cập nhật và đầy đủ các thông tin từ phía khách hàng, cho phép giảm thiểu rủi ro từ sư lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức. Công nghệ hiện đại cũng cho phép các công ty cho thuê giảm chi phí, giảm thời gian trong giao dịch, tăng độ an toàn cho khách hàng. Thế nhưng tại các công ty cho thuê tài chính hiện nay vẫn chưa được trang bị một phần mềm thật sự hiệu quả. Khách hàng chưa thể ký kết hợp đồng hoặc thanh toán tiền thuê trực tuyến qua website của công ty cho thuê. Đây là một thách thức rất lớn đối với các công ty hiện nay.

  • Trình độ quản lý điều hành và chất lượng nhân viên

Chất lượng quản lý một ngân hàng hiện đại đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với các công ty cho thuê tài chính hiện nay. Xét trên khía cạnh hiệu quả hoạt động và vốn, có thể lý luận rằng: giả sử các công ty cho thuê tài chính đã huy động được số vốn cần thiết từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước nhưng với trình độ quản lý, quản trị không đáp ứng được yêu cầu mới sẽ dẫn đến việc sử dụng các nguồn vốn không hiệu quả, rủi ro hoạt động lớn, hiệu quả hoạt động thấp lại dẫn đến nợ xấu tăng cao, mất vốn… Chính vì vậy, thách thức đặt ra trong quản trị tại các công ty cho thuê tài chính hiện nay là phải xây dựng được một chiến lược kinh doanh và cấu trúc tổ chức hợp lý: Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

  • Chiến lược kinh doanh: trong môi trường cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt, các công ty cho thuê tài chính phải quản trị theo tư duy chiến lược để ban lãnh đạo luôn ở thế chủ động, không lúng túng khi môi trường kinh doanh thay đổi, đồng thời có khả năng sử dụng các nguồn lực của ngân hàng một cách hiệu quả nhất.
  • Cấu trúc tổ chức: cấu trúc tổ chức không hợp lý sẽ dẫn đến việc sử dụng lãng phí các nguồn lực do sự phân công chồng chéo, quá trình vận hành không thông suốt, chức năng giữa các bộ phận không rõ ràng, thời gian cung ứng dịch vụ bị kéo dài do phải qua quá nhiều khâu trung gian không cần thiết… Tất cả sẽ tác động xấu làm yếu đi khả năng hoạt động của công ty.

Hơn nữa trong thời kỳ hội nhập, một thách thức không nhỏ đặt ra là vấn đề nguồn nhân lực trong các tổ chức tín dụng nói chung và trong các công ty cho thuê tài chính nói riêng. Nhìn lại thực trạng nguồn nhân lực của các công ty cho thuê tài chính trong thời gian qua chúng ta không thể phủ nhận rằng kém cạnh tranh. Xét về đội ngũ quản lý, giám đốc và cán bộ nhân viên của các công ty còn nhiều hạn chế về kiến thức và kỹ năng quản lý. Số lượng giám đốc giỏi, trình độ chuyên môn cao và năng lực quản lý tốt chưa nhiều. Đa phần họ chưa được trang bị đầy đủ các kiến thức như: phát triển thương hiệu, quản trị doanh nghiệp, chiến lược cạnh tranh, ứng dụng công nghệ thông tin…, hoạt động quản lý chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thực tiễn vì vậy tính hiệu quả chưa cao và dễ gặp rủi ro trong kinh doanh. Trong thời kỳ hội nhập, vấn đề phát triển đội ngũ nhân viên có trình độ cao là một nhân tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của công ty.

Năng lực của cán bộ công nhân viên ở các công ty cho thuê đóng góp cho sự thành công của công ty trên các khía cạnh: kỹ năng trong công việc cụ thể và khả năng đổi mới, và năng suất làm việc, khả năng thẩm định dự án. Đây là những yếu tố then chốt mang lại sự thành công. Trong thời gian qua, Việt Nam cũng đã có nhiều cải cách về giáo dục và đào tạo. Một bộ phận lớn những người được đào tạo khi ra trường cũng đã làm chủ được khoa học, công nghệ hiện đại, chuyển giao từ nước ngoài và đáp ứng được sự phát triển tăng tốc của các ngành như: công nghệ thông tin, viễn thông, ngân hàng, tài chính, bảo hiểm… Tuy nhiên, so với các nước trên thế giới, qui mô và chất lượng đào tạo của chúng ta vẫn đang đứng trước những thách thức to lớn trong xu thế hội nhập hiện nay. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Các công ty cho thuê muốn tìm kiếm các vị trí như: trưởng phòng kế hoạch, trưởng phòng kinh doanh…cũng không phải là dễ khi mà thị trường lao động đang khan hiếm. Trong cuộc cạnh tranh về nguồn nhân lực có trình độ hiện nay, phần thắng đang nghiêng về các công ty cho thuê nước ngoài với chính sách lương bổng và phúc lợi cao hơn các công ty Việt Nam. Hơn nữa, đa số trong số họ khi làm việc tại các công ty nước ngoài họ cảm thấy họ được giao công việc với trách nhiệm, quyền lợi rõ ràng và được quyết định trong phạm vi tương đối rộng. Vì vậy hiện tượng thiếu đội ngũ chất lượng cao trong các công ty trong nước trở thành một thách thức không nhỏ, khi mà nguồn nhân lực chất lượng cao đã bị thu hút hết bởi các công ty nước ngoài. Đây chính là một thách thức mà các công ty trong nước cần phải có biện pháp giải quyết kịp thời nếu không muốn bị đánh bật khỏi thị trường vì một yếu tố cốt lõi: nguồn nhân lực yếu kém.

  • Danh tiếng và uy tín

Danh tiếng, uy tín của công ty cho thuê thuộc nguồn lực vô hình song có giá trị rất lớn trong việc tạo nên sức cạnh tranh cho các công ty cho thuê. Xuất phát từ đặc điểm dịch vụ cho thuê tài chính là vô hình, sự cung cấp dịch vụ của khách hàng được thực hiện song song với nhau, khách hàng không thể “nếm trước thử trước” dịch vụ mình định mua, vì vậy cơ sở dẫn đến giao dịch với ngân hàng của khách hàng hoàn toàn dựa vào danh tiếng và uy tín của công ty cho thuê đó. Các công ty cho thuê tài chính trong nước có ưu thế là đã hoạt động khá lâu năm cũng đã tạo dựng được tên tuổi của mình thế nhưng trong thời kỳ hội nhập, sự đổ bộ của các công ty danh tiếng và uy tín trên thế giới vào Việt Nam cũng tạo ra một sức ép không nhỏ cho các công ty trong nước.

  • Giá cả dịch vụ cho thuê

Giá cả dịch vụ cho thuê tài chính hiện nay bị coi là khá cao so với lãi suất tín dụng của ngân hàng. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của các công cho thuê so với các tổ chức tín dụng trung gian khác trong việc cấp tín dụng trung và dài hạn. Hơn nữa trong thời kỳ hội nhập, khi mà các tổ chức tín dụng trung gian khác có thể gia nhập thị trường một cách tự do và sẵn sàng chịu lỗ trong thời kỳ đầu mới gia nhập thì áp lực cạnh tranh đối với các công ty cho thuê trong nước sẽ càng lớn hơn. Trong việc xác định mức lãi suất và phí, các công ty cho thuê tài chính luôn phải đối mặt với mâu thuẫn: nếu như công ty quan tâm tới khả năng cạnh tranh để mở rộng thị phần thì cần đưa ra các mức lãi suất và phí ưu đãi cho các khách hàng của mình. Tuy nhiên, điều này làm giảm thu nhập của công ty, thậm chí có thể khiến các công ty bị lỗ. Nhưng nếu công ty chỉ chú trọng đến thu nhập thì phải đưa ra mức lãi suất và phí sao cho đáp ứng được mục tiêu tăng thu nhập, tuy nhiên điều này có thể dẫn đến khả năng công ty mất dần khách hàng, giảm thị phần trong kinh doanh, bởi suy cho cùng khách hàng luôn quan tâm tới mục tiêu tối thượng trong kinh doanh trên thương trường làm tối đa lợi nhuận, mà để đạt được điều đó thì cần cắt giảm các chi phí đầu vào. Tất nhiên cạnh tranh bằng giá là biện pháp nghèo nàn nhất, nó làm giảm bớt lợi nhuận mục tiêu thu được của các công ty cho thuê.

Như vậy, vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao các công ty cho thuê phải có phương thức xác định giá cả hợp lý, tương đương với giá thị trường để có thể giữ được khách hàng, duy trì và phát triển thi trường. Việc theo dõi và xác định lãi suất trên thị trường và việc nắm bắt được thông tin về khả năng thanh toán của khách hàng là rất cần thiết để đưa ra mức lãi suất và phí có tính cạnh tranh. Các công ty cho thuê hiện nay còn chưa có chính sách và sự quan tâm đúng mức đến yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh này vì thế năng lực cạnh tranh so với ngành tài chính tín dụng trung gian còn kém.

  • Hệ thống phân phối và marketing Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Tổ chức hoạt động tiêu thụ sản phẩm là khâu cuối cùng của quá trình kinh doanh. Tổ chức tiêu thụ sản phẩm chính là hình thức cạnh tranh phi giá cả gây ra sự chú ý và thu hút khách hàng. Việc xây dựng các kênh phân phối (mạng lưới bán hàng) trở thành một vấn đề hết sức trọng yếu trong kinh doanh ở các công ty cho thuê tài chính. Kênh phân phối là phương tiện trực tiếp đưa sản phẩm dịch vụ của công ty cho thuê đến khách hàng, đồng thời giúp công ty cho thuê nắm bắt chính xác và kịp thời nhu cầu của khách hàng, qua đó công ty có thể chủ động trong việc cải tiến, hoàn thiện sản phẩm dịch vụ, tạo điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp sản phẩm dịch vụ cho khách hàng. Hiện nay các công ty cho thuê có mạng lưới một số các tỉnh thành phố lớn, trong tương lai khi mà sức ép cạnh tranh tăng đòi hỏi công ty phải mở rộng mạng lưới. Công ty hoàn toàn có thể làm được điều này thông qua các chi nhánh của ngân hàng mẹ. Thế nhưng cho đến nay các công ty cho thuê tài chính vẫn chưa tận dụng được lợi thế này, mạng lưới phân phối cho thuê tài chính vẫn chỉ tập trung ở một số thành phố lớn như Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Hải Phòng…

Một thách thức không nhỏ nữa phải kể đến ở đây là năng lực và sự quan tâm đầu tư vào Marketing của các công ty cho thuê tài chính còn rất yếu kém.

  • Marketing là nhân tố quan trọng kiến tạo nên năng lực cạnh tranh bởi:

Marketing là công cụ kết nối hoạt động của các công ty cho thuê với thị trường. Các hoạt động gắn kết ngân hàng với thị trường của Marketing như hoạt động nghiên cứu thị trường để phát hiện các cơ hội kinh doanh mới cũng như để biết trước các hiểm họa đối với hoạt động cho thuê; hoạt động nghiên cứu nội lực để tìm ra những điểm mạnh điểm yếu… đã trở thành những hoạt động cốt lõi quyết định thành bại của các công ty trên thị trường.

Marketing là công cụ hữu hiệu thu hút khách hàng. Mục tiêu cuối cùng của Marketing là thỏa mãn tối đa nhu cầu của khách hàng. Vì vậy tìm mọi cách để khách hàng vừa lòng và duy trì quan hệ lâu dài với ngân hàng trở thành mục tiêu cạnh tranh đầu tiên của các công ty cho thuê.

Marketing là công cụ chiến thắng đối thủ cạnh tranh. Đối với Marketing định hướng các hoạt động kinh doanh ngân hàng vì mục tiêu thỏa mãn tối đa nhu cầu của khách hàng. Trong khi đó, thực tế cho thấy rằng, những nỗ lực nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng của chúng ta chỉ có giá trị khi mà đối thủ cạnh tranh của chúng ta chưa có được những nỗ lực đó hoặc có nhưng ở mức độ thấp hơn. Nói cách khác, các hoạt động nhằm chống lại đối thủ cạnh tranh của các công ty cho thuê tài chính cũng mang ý nghĩa tương đương với các hoạt động hướng đến khách hàng.

Marketing hữu ích và có vai trò quan trọng thế nhưng các công ty cho thuê tài chính dường như không quan tâm đến điều này và chưa thực sự chú trọng. Hoạt động Marketing tại các công ty cho thuê tài chính hiện nay còn rất yếu kém và chưa được đầu tư một cách hợp lý. Một minh chứng rõ ràng nhất cho điều này thể hiện là mặc dù các công ty cho thuê tài chính xuất hiện đã trên 10 năm tại Việt Nam thế nhưng trong một cuộc khảo sát gần đây có đến 70% doanh nghiệp gần như không có thông tin về dịch vụ này, 20% cho biết có nghe nói nhưng chưa được công ty cho thuê tài chính nào giới thiệu một cách cụ thể, chỉ có 10% biết và đã sử dụng dịch vụ hữu hiệu và đầy ưu thế này.

4. Thị phần của các công ty cho thuê tài chính trong nước sẽ bị thu hẹp dần Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Theo nguyên tắc đối xử quốc gia (NT) trong khi gia nhập WTO và cam kết mở cửa ngành ngân hàng, chính phủ Việt Nam sẽ không thực hiện những biện pháp phân biệt đối xử đối với các doanh nghiệp bảo hiểm có vốn đầu tư nước ngoài theo một lộ trình mở cửa nhất định. Điều đó đồng nghĩa với việc không được áp dụng biện pháp đặc biệt dành riêng cho bất cứ nhóm công ty nào. Như vậy thị trường của các công ty cho thuê tài chính trong nước chắc chắn sẽ bị thu hẹp lại. Đây là vấn đề được đề cập tới nhiều nhất trong bối cảnh tự do hóa. Mặc dù, các công ty trong nước cũng nhận thấy lợi ích của việc tham gia của các công ty nước ngoài vào thị trường tài chính tín dụng Việt Nam nhưng một thách thức đặt ra là thị phần của các công ty trong nước sẽ bị thu hẹp dần. Toàn thị trường đang tăng trưởng mạnh và các công ty đều đang phát triển. Tuy nhiên, các công ty đều mong muốn phát triển cả về qui mô lẫn thị phần. Điều đáng lo ngại hiện nay là thị phần đang dịch chuyển dần từ các công ty trong nước sang các công ty nước ngoài. Rõ ràng khi tiến hành mở cửa, việc các công ty trong nước phải chia sẻ “chiếc bánh” thị trường với các đối thủ nước ngoài là không thể tránh khỏi. Theo số liệu thống kê cho thấy thị phần của các công ty cho thuê tài chính trong nước đã giảm từ 84% năm 2025 xuống còn 75% năm 2026. Đồng thời với quá trình này là sự gia tăng thị phần của các công ty cho thuê tài chính nước ngoài.

5. Mức độ rủi ro của hoạt động cho thuê tăng cao

Hoạt động cho thuê tài chính là hình thức tài trợ có độ an toàn cao so với các hình thức cho vay trung và dài hạn khác của ngân hàng tuy nhiên bất kể lĩnh vực nào cũng có rủi ro. Các rủi ro chính trong hoạt động cho thuê tài chính có thể kể đến là rủi ro từ phía khách hàng; rủi ro từ phía người cho thuê; rủi ro khách quan; rủi ro về tài sản cho thuê. Khi nền kinh tế Việt Nam hội nhập với nền kinh tế thế giới cũng đồng nghĩa với việc nền kinh tế bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các biến động của nền kinh tế thế giới và hoạt động cho thuê tài chính sẽ gặp nhiều rủi ro hơn.

5.1. Rủi ro do những biến động của nền kinh tế

Nền kinh tế mới hội nhập còn nhiều bất ổn chưa đủ sức chống đỡ với những biến động của nền kinh tế thế giới dễ dẫn đến những biến động thất thường của thị trường. Cụ thể: lãi suất tăng, lạm phát cao, giá các yếu tố đầu vào tăng gây nhiều tổn thất cho người đi vay, có tác động xấu tới tình hình sản xuất kinh doanh của người đi vay làm mất khả trả nợ từ đó người cho vay không thu hồi được vốn hoặc có nguy cơ không thu hồi được vốn. Bên cạnh đó, do hầu hết tài sản cho thuê được nhập từ thị trường nước ngoài nên các công ty cho thuê tài chính phải trực tiếp tham gia vào thị trường hối đoái đầy rủi ro và có nhiều biến động. Cùng với đó sự thay đổi lãi suất bình quân trên thị trường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức lãi suất công ty đang áp dụng trong các giao dịch cho thuê bởi vì lãi suất cho thuê được xác định dựa trên mức lãi suất bình quân trên thị trường và mức lãi các ngân hàng cho vay. Chính vì thế, rủi ro trong hoạt động cho thuê sẽ gia tăng. Vì vậy, trong nền kinh tế hội nhập, việc xây dựng một hệ thống phân tích và phòng ngừa rủi ro để xử lý và có những biện pháp khắc phục, giảm thiểu những rủi ro mà thị trường mang lại là hết sức cần thiết. Việc phân tích rủi ro phải bám sát với thực tế của giao dịch và phải được tiến hành thường xuyên vì rủi ro đối với hợp đồng cho thuê tài chính sẽ có những biến đổi trải qua từng thời kỳ do sự thay đổi từ môi trường vĩ mô.

5.2. Rủi ro đến từ phía khách hàng và quá trình thẩm định dự án Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Sự gia tăng không ngừng của số lượng các doanh nghiệp tạo ra một môi trường hấp dẫn cho hoạt động cho thuê tài chính nhưng cũng đồng nghĩa với đó là sự gia tăng mức độ rủi ro. Với một số lượng lớn các doanh nghiệp thì quá trình xét duyệt, thẩm định dự án, thu thập và xử lý thông tin nhiều khi kém hiệu quả nên khi dự án đi vào hoạt động khó tránh khỏi việc không thu hồi được vốn đúng kế hoạch, thua lỗ, dẫn đến tình trạng nợ quá hạn và rủi ro không thu hồi được vốn gốc và lãi đối với các công ty cho thuê tài chính là rất lớn. Chính vì thế việc phân loại khách hàng đóng một vai trò hết sức quan trong đối với hoạt động cho thuê tài chính. Việc phân loại này phải dựa trên việc phân tích tài chính với các chỉ tiêu phản ánh trung thực và đầy đủ hoạt động của doanh nghiệp như khả năng sinh lợi, khả năng thanh toán nợ… chứ không phải chỉ là con số lợi nhuận cuối cùng. Việc phân tích này sẽ giúp các công ty cho thuê tài chính có được hiểu biết sâu sắc về khách hàng, từ đó có thể hạn chế được các rủi ro mất lợi nhuận do việc cho thuê đối với những công ty không đủ năng lực tài chính.

III: THỰC TRẠNG PHÁT HUY CƠ HỘI VÀ VƯỢT QUA THÁCH THỨC CỦA HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM THỜI GIAN QUA

1. Chủ thể cung cấp dịch vụ cho thuê tài chính tại Việt Nam

Theo luật pháp hiện hành chủ thể cung cấp dịch vụ cho thuê tài chính trên thị trường cho thuê tài chính Việt Nam là các công ty cho thuê tài chính. Các tổ chức tín dụng trung gian khác như ngân hàng thương mại, công ty tài chính không được cung cấp hoạt động cho thuê tài chính trong hoạt động kinh doanh của mình nhưng có thể làm đại lý cho các công ty cho thuê tài chính trong quá trình triển khai dịch vụ. Sau khi Nghị định 64/CP của chính phủ ban hành ngày 09/10/2013 đến nay đã có 12 công ty cho thuê tài chính lần lượt ra đời và hoạt động ở Việt Nam. Trong đó có 6 công ty cho thuê tài chính thuộc các Ngân hàng thương mại quốc doanh, 4 công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài và 2 công ty trực thuộc Ngân hàng thương mại cổ phần.

  • Bảng 5. Các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam

2. Tình hình hoạt động của các công ty cho thuê tài chính hiện nay

2.1. Cơ cấu cho thuê tài chính Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Dịch vụ cho thuê tài chính cũng được cung cấp giống như bất kỳ một loại hàng hóa khác trên thị trường. Theo đó, để hoạt động có hiệu quả cao và đạt được mục tiêu đề ra thì công ty cho thuê tài chính phải xác định được rõ đối tượng mà mình hướng tới. Qua nghiên cứu cầu thị trường cho thuê tài chính theo thành phần khách hàng thuê và theo tài sản thuê các công ty cho thuê tài chính sẽ có được chiến lược khách hàng và sản phẩm đúng đắn để nâng cao hiệu quả kinh doanh của mình.

Cơ cấu khách hàng theo thành phần kinh tế của các công ty cho thuê tài chính được thể hiện qua bảng sau:

  • Bảng 6. Cơ cấu khách hàng theo thành phần kinh tế của các công ty cho thuê tài chính

Từ số liệu trên ta thấy rằng đối tượng khách hàng sử dụng dịch vụ cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính ngày càng mở rộng tới mọi thành phần kinh tế không chỉ có các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ mà còn có cả hợp tác xã, hộ gia đình sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên tỷ trọng dư nợ của nhóm khách hàng hợp tác xã và hộ gia đình còn rất khiêm tốn. Trong những năm đầu hoạt động các công ty cho thuê tài chính thường chú trọng khai thác và thỏa mãn nhu cầu khách hàng lớn là các doanh nghiệp nhà nước và là khách hàng truyền thống của các ngân hàng mẹ. Với bản chất của nghiệp vụ cho thuê tài chính là tài trợ vốn trung dài hạn cho việc đổi mới máy móc thiết bị mà nhu cầu này lại rất lớn ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh. Cho nên theo thời gian hoạt động cơ cấu đối tượng khách hàng của các công ty cho thuê tài chính cũng đã thay đổi. Điều này cũng phù hợp với tình hình thực tế khi mà nhà nước đang có chính sách cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, cho nên số lượng các doanh nghiệp nhà nước giảm dần. Cùng với nó là sự tăng lên không ngừng các công ty cổ phần và công ty TNHH với qui mô vừa và nhỏ. Tính đến năm 2025 dư nợ của khách hàng là các công ty cổ phần, TNHH và công ty tư nhân chiếm 81% tổng dư nợ của toàn thị trường. Diễn biến này cho thấy thị trường cho thuê tài chính Việt Nam đã vận động đúng định hướng đáp ứng được một phần không nhỏ nhu cầu vốn trung và dài hạn của các doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời kỳ hội nhập. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Cơ cấu khách hàng theo ngành nghề sản xuất được thể hiện thông qua bảng sau:

  • Bảng 7. Cơ cấu khách hàng theo ngành nghề sản xuất
  • Biểu đồ 1. Cơ cấu khách hàng theo ngành nghề sản xuất

Thực tế cho thấy nhu cầu trang bị các máy móc thiết bị hiện đại bằng cho thuê tài chính có ở trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân. Theo số liệu mới nhất về cơ cấu khách hàng phân theo ngành nghề sản xuất năm 2025, tài sản cho thuê chủ yếu tập trung vào các ngành giao thông vận tải và thông tin (46%), ngành công nghiệp (30%), sau đó là các loại máy móc thi công trong ngành xây dựng, còn các loại máy móc thiết bị phục vụ trong các ngành khác chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ (10%). Như vậy ta thấy so với năm 2024 tỷ lệ cho thuê máy móc thiết bị trong ngành sản xuất công nghiệp và ngành giao thông vận tải, thông tin đã tăng lên đáng kể, chiếm tỷ trọng lớn. Tỷ trọng hai ngành này trong năm 2024 là 63.3% thì đến năm 2025 đã lên tới 74%. Tỷ trọng dư nợ trong ngành nông lâm ngư nghiệp còn thấp đòi hỏi các công ty cho thuê tài chính cần có những chiến lược mới để khai thác cầu trong phân ngành này, điều đó sẽ thể hiện được sự phát triển đúng hướng của thị trường cho thuê tài chính là một kênh dẫn vốn phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn.

2.2. Tổng dư nợ và tốc độ tăng trưởng

Bảng phụ lục tăng trưởng tổng dư nợ qua các năm cho thấy qui mô thị trường trong vòng 5 năm qua không ngừng tăng lên với tốc độ tăng rất mạnh. Tổng dư nợ cho thuê tài chính năm 2021 đạt 4.321 tỷ VND thì đến năm 2025 đã đạt 13.054 tỷ VND, mức tăng trưởng năm 2025 so với năm 2024 đạt gần 50% cho thấy thị trường đã có những bước phát triển vượt bậc qui mô ngày càng mở rộng.

  • Bảng 8: Tổng dư nợ cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính

Đi sâu vào phân tích thị phần của các công ty cho thuê tài chính qua các năm ta thấy khối các công ty tài chính thuộc ngân hàng quốc doanh thì công ty cho thuê tài chính NH NN & PTNN II có số dư nợ cao nhất so với khối cũng như toàn ngành đạt 2593 tỷ đồng năm 2023, 31865 tỷ đồng năm 2024 với tỷ lệ tăng trưởng là 23% và đến năm 2025 là 4754 tỷ đồng, tỷ lệ tăng trưởng so với năm 2024 là 49%. Tiếp đến là công ty cho thuê tài chính NH NN & PTNN I đạt trên 1415 tỷ đồng năm 2023, 1206 tỷ đồng năm 2024 (tỷ lệ tăng trưởng là -15%), và đến năm 2025 là hơn 1939 tỷ đồng đạt mức tăng trưởng 61%. Trong khối các công ty tài chính vốn đầu tư nước ngoài thì công ty cho thuê tài chính Kenxim là công ty có số dư nợ lớn nhất đạt hơn 708 tỷ đồng năm 2023, hơn 769 tỷ đồng năm 2024 với mức tăng trưởng 9%, và đến năm 2025 số dư nợ đạt trên 1460 tỷ với mức tăng trưởng cao nhất toàn ngành đạt 90%. Cho đến năm 2025 thì 2 công ty cho thuê tài chính NH NN & PTNN I và II chiếm tỷ trọng lớn nhất toàn ngành lần lượt là 40% và 19%. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Xét toàn ngành thì mức tăng trưởng năm 2025 so với 2024 đã đạt 45%, với mức tăng tuyệt đối đạt 4257 tỷ đồng. Trong khi đó mức tăng trưởng năm 2024 so với năm 2023 chỉ đạt gần 10% với mức tăng tuyệt đối là 708 tỷ đồng. Có thể thấy năm 2025 mức tăng là đột biến cao nhất từ trước đến nay.

Từ kết quả này cho thấy thị trường dịch vụ cho thuê tài chính đang ngày càng phát triển được doanh nghiệp biết đến và sử dụng để đáp ứng nhu cầu nguồn vốn trong sản xuất kinh doanh và qua đó qui mô hoạt động của các công ty không ngừng mở rộng. Tuy nhiên theo đánh giá của các nhà phân tích kinh tế thì mức dư nợ chưa cân xứng với tiềm năng của thị trường cho thuê tài chính. Qua khảo sát tại một số doanh nghiệp đi thuê cho thấy việc cân nhắc và đi đến quyết định lựa chọn phương thức thuê tài chính không hoàn toàn dưa trên sự hiểu biết về những tiện ích và ưu thế mà phương thức tài trợ này đem lại cho họ. Nhiều doanh nghiệp còn đồng nhất phương thức tài trợ này với đi vay ngân hàng và căn cứ đánh giá của họ để lựa chọn nguồn tài trợ là lãi suất cho vay của ngân hàng và lãi suất cho thuê tài chính. Họ chỉ thấy lãi suất cho thuê tài chính cao hơn lãi suất cho vay của ngân hàng thương mại mà không thấy được những lợi thế khác mà dịch vụ này đem lại. Với nhận thức như vậy, nhiều doanh nghiệp chỉ thuê tài chính sau khi bị từ chối cho vay ở ngân hàng thương mại do không có tài sản đảm bảo tiền vay và nhu cầu vay vốn lớn hơn giá trị của tài sản đảm bảo tiền vay. Thực tế cho thấy trong một số trường hợp do những phức tạp trong thủ tục xét duyệt tài trợ của ngân hàng thương mại như quá trình thẩm định hồ sơ xin vay vốn mất thời gian hoặc do giấy tờ chứng minh tính pháp lý của tài sản đảm bảo tiền vay không rõ ràng mà ngân hàng đã chậm trễ trong việc phán quyết cho vay từ đó làm cho các doanh nghiệp đi vay bị bỏ lỡ cơ hội trong sản xuất kinh doanh. Trong trường hợp đó kênh tài trợ cho thuê tài chính tỏ ra ưu việt hơn có thể đáp ứng kịp thời cơ hội kinh doanh của các doanh nghiệp cho dù chi phí sử dụng vốn cao hơn. Một số doanh nghiệp khác hiểu rõ hơn về dịch vụ cho thuê tài chính thường chọn phương thức tài trợ bằng cho thuê tài chính để trang bị tài sản cố định và vay ngân hàng để thỏa mãn nhu cầu vốn lưu động. Một số doanh nghiệp còn bán tài sản cố định của mình cho công ty tài chính rồi thuê lại qua phương thức bán & tái thuê trong trường hợp cần bổ sung vốn lưu động cho sản xuất kinh doanh.

  • Bảng 9. Tăng trưởng dư nợ
  • Biểu đồ 2. Tăng trưởng dư nợ tài chính

2.3. Chất lượng cho thuê tài chính Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Chỉ tiêu nợ quá hạn phản ánh chất lượng cho thuê tài chính. Chỉ tiêu này được sử dụng để đánh giá cùng với chỉ tiêu dư nợ để thấy rõ hơn tình hoạt động cho thuê. Dư nợ phản ánh qui mô, còn nợ quá hạn thể hiện mặt chất lượng. Nếu dư nợ tăng đều và tăng nhanh qua các năm nhưng tỉ lệ nợ quá hạn cũng tăng không ngừng, thậm chí còn tăng cao hơn tốc độ tăng của dư nợ thì không thể cho rằng sự tăng trưởng đó là bền vững.

  • Bảng 10. Tình hình nợ quá hạn của các công ty cho thuê tài chính

Trong thời gian qua dư nợ của các công ty tăng trưởng liên tục, còn nợ quá hạn thay đổi rất ít và vẫn ở mức cho phép. Năm 2024 là 2,1% có giảm một chút so với năm 2023 (2,3%) và đến năm 2025 là 2,5%. So với mức tăng dư nợ của năm 2025 so với năm 2024 thì mức tăng tỷ lệ dư nợ quá hạn này là chấp nhận được.

Trong khối công ty cho thuê tài chính thuộc ngân hàng thương mại quốc doanh, đáng chú ý là công ty cho thuê tài chính ngân hàng Ngoại Thương và Nông Nghiệp I có tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng cao, riêng công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Ngoại Thương năm 2025 có tỷ lệ nợ quá hạn khá cao (6,1%) cho thấy tình hình kinh doanh của công ty không được tốt.

Trong khối công ty có vốn đầu tư nước ngoài công ty cho thuê tài chính ANZ – VTRAC có tỷ lệ nợ quá hạn thấp thậm chí là bằng 0 vào năm 2024 và 2025. Tuy nhiên, xét về dư nợ thì dư nợ của công ty chỉ đạt ở mức thấp, thấp nhất trong các công ty cho thuê tài chính. Vì vậy cũng chưa thể khẳng định là hoạt động của công ty là thật sự hiệu quả.Trong khối này, công ty cho thuê tài chính Kenxim đã thể hiện được sự hoạt động ngày càng đi lên của mình với mức giảm tỷ lệ nợ quá hạn là 8.3% năm 2023 xuống còn 2.3% năm 2025.

  • Biểu đồ 3. Dư nợ quá hạn so với tổng dư nợ Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

Xét về mặt tổng thể, chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh của toàn ngành vẫn tương đối ổn định và an toàn, tỷ lệ nợ quá hạn chưa nghiêm trọng tới mức dẫn đến nguy cơ đổ vỡ. Tuy nhiên tỷ lệ nợ quá hạn năm 2025 (2,5%) đã tăng so với năm 2024 (2,1%). Điều này có thể được lý giải bởi các nguyên nhân sau: một số qui định của cơ quan chức năng còn thiếu đồng bộ và chưa nhất quán nên việc thu hồi tài sản thuê phức tạp, lợi dụng tình trạng này người đi thuê không trả nợ; hoạt động kinh doanh của người đi thuê không hiệu quả nên một số khách hàng chậm thanh toán tiền thuê. Điều này làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả tài chính của các công ty cho thuê vì phải tăng trích quĩ dự phòng phải thu khó đòi làm chi phí hoạt động kinh doanh tăng, giảm lợi nhuận trước thuế kéo theo một số chỉ tiêu chất lượng khác cũng giảm xuống.

2.4. Lợi nhuận của các công ty cho thuê tài chính

Lợi nhuận trước thuế của các công ty tăng liên tục qua các năm và mức tăng trưởng là rất cao. Năm 2024 tổng lợi nhuận trước thuế đạt 125,833 tỷ đồng, tăng 137% so với năm 2023. Đây là con số rất cao phản ánh hiệu quả hoạt động của các công ty cho thuê tài chính rất rõ nét. Năm 2025 mức tăng trưởng lợi nhuận bình quân toàn ngành đạt 83% so với năm 2024 với tổng lợi nhuận là 230,369 tỷ đồng (Nguồn: Ngân hàng nhà nước). Do đặc thù của dịch vụ cho thuê tài chính dễ gặp rủi ro trong việc thu hồi tài sản nên lợi nhuận phụ thuộc rất nhiều vào việc phân tích rủi ro đối với khách hàng thuê và rủi ro của máy móc thiết bị cho thuê. Thực hiện tốt được hệ thống thông tin đánh giá rủi ro, các công ty cho thuê tài chính hoạt động chắc chắn sẽ hiệu quả.

  • Biểu đồ 4. Lợi nhuận trước thuế

Với kết quả trên, có thể thấy hoạt động của các công ty cho thuê tài chính hiện nay đang hoạt động khá tốt, đang từng bước khẳng định vai trò của cho thuê tài chính trong thị trường tài chính tiền tệ. Thông qua loại hình tín dụng cho thuê tài chính, công ty đã tạo ra kênh tài trợ hữu hiệu cho các tổ chức và cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc tận dụng cơ hội kinh doanh, đẩy mạnh sản xuất, phát triển doanh nghiệp từ đó nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong thời kỳ hội nhập. Khóa luận: Hoạt động cho thuê tài chính vào thời kỳ hội nhập WTO.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Giải pháp cho thuê tài chính trong thời gian tới

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x