Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong tình hình mới dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
I. Bài học kinh nghiệm từ một số nước trên thế giới
1. Bài học từ phía Trung Quốc
Sau một phần tư thế kỉ tiến hành cải cách mở cửa, kinh tế Trung Quốc đã đạt được những bước phát triển diệu kì, nhiều nhà kinh tế đang dự đoán đến khả năng Trung Quốc giữ vị trí quán quân kinh tế thế giới trong một tương lai không xa. Hết năm 2022, các nhà phân tích kinh tế đều thống nhất rằng: “Trung Quốc là nền kinh tế duy nhất trên thế giới hoạt động gần hết công suất trong những năm qua, Mỹ, Nhật Bản, Đức… đều không thể sánh kịp”. Trên con đường phát triến kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, Việt Nam và Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng; do vậy, những kinh nghiệm của Trung Quốc trong phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế rất cần được nghiên cứu học tập. Tuy nhiên, không có khuôn mẫu nào có thể mô phỏng giản đơn, mỗi quốc gia phải tìm ra con đường riêng cho sự phát triển của mình trên cơ sở tổng kết đánh giá kinh nghiệm thực tiễn.
Sau đây là các kinh nghiệm có thể tham khảo từ việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Trung Quốc trong hơn 20 năm cải cách mở cửa để hội nhập kinh tế quốc tế:
Thu hút đầu tư nước ngoài để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong số hơn 500 công ty xuyên quốc gia lớn nhất hành tinh thì có tới 400 công ty đã đầu tư vào Trung Quốc. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã tận dụng các nhà đầu tư nước ngoài để thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, từng bước tiến tới tự nhập khẩu, tự sản xuất các sản phẩm công nghệ cao.
Doanh nghiệp Trung Quốc chủ động hội nhập, chủ động tham gia mạnh mẽ vào phân công lao động quốc tế để có thể trở thành một mắt xích trong dây chuyền phân công sản xuất của các tập đoàn lớn thông qua các hợp đồng gia công. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã cố gắng thực hiện phương châm: “Hợp tác với các đại gia, học tập các đại gia, cạnh tranh với các đại gia”.
Các doanh nghiệp tự xây dựng cho mình chiến lược phát triển hợp lí: từ chỗ “khoác” nhãn mác nước ngoài đến tự xây dựng thương hiệu riêng; từ chỗ “trau dồi” các kinh nghiệm cạnh tranh với các tập đoàn đa quốc gia tại thị trường trong nước đến chỗ xuất khẩu vào thị trường các nước nhỏ và sau đó mới hướng đến các thị trường lớn như Mỹ và Tây Âu…; từ chỗ yếu kém về năng lực quản lí, họ đã khôn khéo học tập ngay từ chính đối tác hoặc thuê mướn chuyên gia nước ngoài về đào tạo.
- Nhà nước có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có hiệu quả: Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Nhận thức được tính tất yếu và tầm quan trọng của việc hội nhập kinh tế thế giới, Trung Quốc đã chủ trương mạnh dạn mở cửa đối ngoại. Ông Đặng Tiểu Bình khắng định: “Một quốc gia muốn có độc lập chính trị thực sự, thì phải cố gắng thoát khỏi nghèo nàn… Mà muốn thoát khỏi nghèo nàn thì không thể nào cô lập ngoài thế giới…”
Khi xây dựng chính sách kinh tế vĩ mô, Trung Quốc luôn luôn quán triệt “Ba nguyên tắc”: đảm bảo tính ổn định tương đối; tính liên tục, có thể dự báo được và tính khả thi. Chẳng hạn, chính sách thuế nhập khẩu của Trung Quốc rất logic và rõ ràng, nhờ đảm bảo khả năng chuyển đổi giữa đồng nội tệ và các tài khoản vãng lai; hỗ trợ các doanh nghiệp về tín dụng; thông tin và xúc tiến thương mại hiệu quả; vì vậy mà doanh nghiệp Trung Quốc có khả năng cạnh tranh rất cao.
Chính phủ Trung Quốc ngày càng quan tâm đầy đủ hơn đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường thế giới, tối ưu hoá việc phân bổ các nguồn lực xã hội, bảo vệ lợi ích người tiêu dùng và tuân thủ các thông lệ quốc tế…
Từ Trung quốc, chúng ta có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm quí báu có thể áp dụng cho Việt Nam để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu nước ta trong tình hình mới:
Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc thu hút đầu tư để nâng cao năng lực sản xuất, phát triển qui mô…, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế. Các doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ ràng về tình hình mới, chủ động hội nhập, xây dựng các chiến lược phát triển hợp lí, phù hợp với khả năng của doanh nghiệp và các điều kiện cụ thể của đất nước.
Nhà nước xây dựng các chính sách cạnh tranh cho doanh nghiệp gắn kết với chính sách tự do hoá kinh tế và hoàn thiện công cụ quản lí vĩ mô của Nhà nước.
Thực hiện mở cửa đa phương, đa dạng hoá và tuân thủ các cam kết hội nhập quốc tế là điều kiện quan trọng trong chính sách cạnh tranh của đất nước.
Để cạnh tranh thị trường lành mạnh, Nhà nước cần thành lập và vận hành có hiệu quả các cơ quan chống độc quyền có đủ quyền lực và tính độc lập cao.
2. Kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của một số quốc gia khác Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Để đáp ứng với xu thế phát triển mới, các nước đã và đang phát triển rất chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực cả tri thức và chuyên môn cao, các nước đã và đang phát triển hiện nay đã tăng tỷ lệ bình quân đầu tư cho tri thức (bao gồm cả đầu tư cho giáo dục, nghiên cứu và phát triển) lên đến 8% GDP. Do vậy, chất lượng nguồn nhân lực trong các nước đã và đang phát triển này không ngừng được nâng cao đặc biệt là đội ngũ thi hành công vụ.
Anh là một nước công nghiệp phát triển với khoảng 500.000 công chức. Mục tiêu chiến lược đối khu vực công chức của Anh là trách nhiệm công chức phải cao, phải có trình độ chuyên môn và có phương thức đúng, đạt hiệu quả cao, phải làm được công việc nhanh chóng với chi phí thấp. Cách đào tạo công chức ở Anh là huấn luyện công tác thực tế và phân cấp mạnh cho cấp dưới để họ có quyền tự chủ riêng vì đặc thù công việc của mỗi ngành, mỗi cấp cũng khác nhau. Ở Anh, Học viện quan chức dân sự chịu trách nhiệm huấn luyện học viên hành chính, quan chức thực hành cao cấp và quan chức dân sự cao cấp.
Australia mỗi năm dành khoảng 350 triệu đô la để đào tạo các công chức Liên bang, chiếm khoảng 5% tổng quĩ lương. ở Australia thành lập Hội đồng Đào tạo Công vụ Liên ngành với sự tham gia của các viên chức cấp cao, gồm các đại diện giíi lao động và các đại diện giới giáo dục nhằm tạo sự gắn kết chặt chẽ và đề xuất có hiệu quả trong quá trình đào tạo công chức. Hơn nữa tại Australia không tiến hành đào tạo công vụ như một hoạt động riêng biệt, nó được gắn kết với chính sách đào tạo quốc gia. Mục tiêu đào tạo các công chức Liên bang của Australia đã phản ánh rất rõ khuynh hướng đào tạo cho toàn hệ thống (tức là nhất thiết phải có cở sở rộng hơn và ít chuyên môn hoá đi) hơn là đào tạo trên cơ sở cơ quan (chuyên môn hoá hơn và có lẽ mang bản chất đào tạo “qua công việc”). Với phương thức đào tạo này, cho phép mức độ chuyển dịch đáng kể giữa các cơ quan, ban ngành căn cứ trên một hệ thống trình độ chuyên môn chính thức chung được Chính phủ ấn định.
Singapore tự đánh giá là một đất nước hẹp, thiếu tài nguyên. Vì vậy, Singapore xác định con người là yếu tố then chốt để phát triển quốc gia. Singapore đã xác định hoạt động của cơ quan, công chức phải theo định hướng đối tượng phục vụ là khách hàng với mục tiêu làm vừa lòng khách. Vì vậy, các công chức Nhà nước Singapore đều được bình đẳng trong đào tạo và mỗi công chức mỗi năm phải được đào tạo tối thiểu 100 giờ. Trọng tâm đào tạo với 60% nội dung đào tạo gắn với công việc trực tiếp của công chức và 40% đào tạo tiếp tục nhằm tạo khả năng bổ trợ cho công chức để giúp cho họ ngày càng nhạy bén, nhanh chóng thích nghi với mọi hoàn cảnh, mọi sự thay đổi. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Chính sách đào tạo cán bộ được Chính phủ Malaysia đặc biệt chú trọng, với phương châm “đối với quốc gia, không gì quan trọng hơn là nguồn nhân lực”. Để nền kinh tế Malaysia ngang tầm quốc tế thì trước hết công tác đào tạo cán bộ phải ngang tầm quốc tế. Hiện nay, công chức trong bộ máy quản lý của Malaysia chiếm 5% tổng dân số. Việc đào tạo bộ máy hành chính nhằm thực hiện các chính sách phát triển của xã hội. Trước đây đội ngũ công chức được đào tạo theo hướng nhanh chóng hoàn thiện bộ máy hành chính đều khắp để thực hiện chính sách chung của Malaysia là thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng thị trường xuất khẩu. Ngày nay thực hiện chính sách “cả nước Malaysia là một doanh nghiệp” nên đội ngũ công chức được đào tạo và đào tạo lại theo hướng chuyên sâu, trình độ cao hơn, chuyên môn hoá hơn để bộ máy hành chính năng động, hoạt động hiệu quả, thiết thực và kinh tế như một doanh nghiệp tư nhân.
II. Những cơ hội và thách thức chủ yếu đối với các doanh nghiệp xuất khẩu khi Việt Nam gia nhập WTO và định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong tình hình mới
1. Cơ hội
Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được đối xử tối huệ quốc vô điều kiện, thuế nhập khẩu vào các nước cũng là thành viên WTO được giảm đáng kể, đồng thời các doanh nghiệp Việt Nam sẽ được hưởng cơ chế tranh chấp thương mại bình đẳng với cá nước thành viên khi xảy ra tranh chấp, được hưởng chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập – GSP vì Việt Nam là nước đang phát triển.
Hàng hoá của các doanh nghiệp sẽ có điều kiện thâm nhập mở rộng ra thị trường nước ngoài, nhất là những thị trường có sức mua lớn như thị trường Mỹ, Canada, Trung Quốc, thị trường Tây Âu … tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có hiệu quả hơn trong phân công lao động quốc tế, giúp sử dụng hợp lý, hiệu quả các nguồn lực (do nguồn lực xã hội chuyển từ những ngành cạnh tranh chủ yếu hiệu quả thấp sang các ngành có hiệu quả cao hơn).
Các doanh nghiệp có điều kiện và cơ hội tiếp cận với công nghệ thông tin, tín dụng và các dịch vụ khác tiên tiến hơn trên thế giới. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Sẽ làm tăng sức hấp dẫn thu hút đầu tư nước ngoài, bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển, góp phần khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong nước, giúp doanh nghiệp có điều kiện phát huy tốt hơn nữa lợi thế nguồn nhân lực có trình độ cao của chính doanh nghiệp và cho cả Việt Nam nói chung, thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá – hiện đại hoá, tạo ra nhiều hàng hoá xuất khẩu và thúc đẩy thị trường phát triển.
Chúng ta sẽ có điều kiện và cơ hội thuận lợi trong việc tiếp nhận chuyển giao và phát triển năng lực công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến của thế giới, tham gia nhiều hơn vào các chương trình hợp tác khoa học công nghệ song phương và đa phương, tăng thêm các nguồn hỗ trợ kỹ thuật, tăng năng lực cạnh tranh khi gia nhập các chế định kinh tế quốc tế với tư cách là nước đang phát triển.
2. Thách thức
Cạnh tranh sẽ gay gắt bởi trên thị trường không chỉ có các đối thủ cạnh tranh là những doanh nghiệp trong nước mà còn có các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế ngoài nước với chủng loại hàng hoá, dịch vụ phong phú, chất lượng cao và giá cả cạnh tranh.
Doanh nghiệp trong nước khi xuất khẩu hàng hoá dịch vụ ra nước ngoài sẽ gặp nhiều hàng rào kỹ thuật cũng như cần phải đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế. Những tiêu chuẩn và hàng rào này khi gia nhập WTO các doanh nghiệp sẽ phải nghiêm túc hơn trong thực hiện thì mới có được sức cạnh tranh với các loại hàng hoá nước ngoài.
Hoạt động của các doanh nghiệp được điều chỉnh theo hệ thống pháp luật của WTO, điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao tính sáng tạo và khả năng thích nghi của mình với những thông lệ quốc tế, với những hoạt động kinh tế mang tính toàn cầu; đội ngũ cán bộ các doanh nghiệp phải thực sự tinh thông về chuyên môn, nghiệp vụ, giỏi về ngoại ngữ và năng lực quản lý, hiểu rõ phong tục tập quán của đối tác.
Các chính sách vĩ mô của chính phủ phải hướng vào mở cửa thị trường nội địa, mở cửa các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, viên thông, tư vấn,… Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đủ sức chạy đua với các công cuộc cạnh tranh gay gắt thị trường trên tất cả các mặt, công nghệ, chất lượng, giá cả, tiếp thị, việc làm Trong quá trình này phải chấp nhận cả sự phá sản của những doanh nghiệp không đủ sức cạnh tranh trên thị trường, kể cả thị trường trong nước.
Khi gia nhập WTO đồng nghĩa các doanh nghiệp trong nước không được hưởng các khoản trợ cấp và ưu đãi nữa, do đó chi phí sản xuất của các doanh nghiệp tăng lên, sức cạnh tranh bằng giá của doanh nghiệp bị giảm xuống.
Hiện nay, nguồn nhân lực của các doanh nghiệp được đánh giá là dồi dào nhưng lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao thật sự không nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
3. Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Tích cực thu hút vốn đầu tư cả ở trong nước và ngoài nước để phát triển qui mô doanh nghiệp, thực hiện các biện pháp liên minh liên kết, sát nhập các doanh nghiệp nhỏ lại với nhau để phát triển qui mô doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh xét về mặt qui mô doanh nghiệp của doanh nghiệp xuất khẩu nước ta trên trường quốc tế.
Đầu tư phát triển nguồn nhân lực ở các doanh nghiệp xuất khẩu, nâng cao chất lượng lao động ở cả lĩnh vực quản lí lẫn sản xuất…;kết hợp với thế mạnh vốn có của lao động nước ta là có số lượng dồi dào, cần cù, dễ đào tạo… để từng bước đưa nhân lực lên làm một trong các công cụ cạnh tranh hiệu quả của các doanh nghiệp nước ta.
Tích cực tham gia các dự án, các chương trình khoa học đa phương và song phương, thực hiện chuyển giao công nghệ tiên tiến với các quốc gia phát triển trên thế giới nhằm từng bước nâng cao trình độ công nghệ của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất cho xuất khẩu. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần có kế hoạch đưa các yếu tố công nghệ thông tin vào doanh nghiệp, xây dựng các chiến lược marketing gắn liền với các ứng dụng thương mại điện tử.
Tập trung xây dựng các chiến lược sản phẩm hợp lí, đầu tư cho các công tác quản lí chất lượng sản phẩm xuất khẩu để hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam có thể đáp ứng được các yêu cầu của thị trường thế giới.
Từng bước xây dựng thương hiệu của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, coi thương hiệu như một công cụ cạnh tranh chủ yếu trong tương lai.
III. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn hội nhập Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
1. Nhóm các giải pháp ở tầm vĩ mô
1.1 Hoàn thiện chính sách
Hoàn thiện chính sách kinh tế vĩ mô là đòi hỏi khách quan của nền kinh tế nước ta trong quá trình hội nhập, Đảng và Chính phủ đã nhận thức được vấn đề này và trong thời gian qua đã nỗ lực thực hiện các cam kết cải cách. Để chuẩn bị cho giai đoạn hội nhập thực sự và mạnh mẽ sắp tới, các chủ trương, chính sách lớn đã được thể hiện trong các văn kiện quan trọng như: Nghị quyết đại hội IX, chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2021-2030, trên cơ sở các định hướng quan trọng này, các nhà hoạch định chính sách có thể triển khai chính sách, các quy định nhằm xây dựng một chiền lược tổng thể về hội nhập kinh tế với một lộ trình cụ thể để các ngành, các địa phương, các doanh nghiệp khẩn trương sắp xếp lại và nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh, đảm bảo hội nhập có hiệu quả.
Để các chủ trương, chính sách minh bạch, dễ thực hiện, và có hiệu quả tích cực đối với nền kinh tế, chúng ta cần thay đổi tư duy, cách nghĩ, cách làm trong việc hoạch định chính sách, tránh hiện tượng chủ quan duy ý chí như đã từng xảy ra trong thời gian qua. Nhà nước phải chuyển từ kiểm soát, cấp phép trước đây sang tạo khung pháp luật, tạo điều kiện, hướng dẫn giúp đỡ công dân, doanh nghiệp lao động, sản xuất, đóng thuế để xây dựng Tổ quốc.
Cụ thể là trong quá trình xây dựng chiến lược tổng thể để hội nhập kinh tế, cần tiến hành điều tra, khảo sát, đánh giá sức cạnh tranh của các doanh nghiệp, của các loại sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, từng địa phương để có biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả và tăng cường khả năng cạnh tranh của toàn nền kinh tế cũng như các địa phương và các doanh nghiệp. Trong chiến lược tổng thể của hội nhập kinh tế, cần đặc biệt bảo đảm sự phát triển của các ngành quan trọng mà nước ta còn yếu kém như tài chính, ngân hàng, viễn thông…
Xuất phát điểm của Việt Nam là một nước nông nghiệp, cơ cấu nền kinh tế vẫn còn mang nặng cơ cấu của nền kinh tế nông nghiệp. Vì vậy, để hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới, Việt Nam phải phát huy lợi thế của một nền kinh tế nông nghiệp. Song nếu chỉ trông chờ vào một nền nông nghiệp năng suất thấp, lao động thủ công, xuất khẩu nông sản ở dạng thô như hiện nay, thì tính cạnh tranh và khả năng thâm nhập thị trường thế giới sẽ khó khăn và kém hiệu quả. Nhà nước cần chú ý đầu tư cho phát triển những ngành có lợi thế, nhất là ngành công nghiệp chế biến nông, lâm hải sản xuất khẩu nhằm khai thác được tiềm năng, cải thiện đời sống nông dân, đảm bảo kinh tế tăng trưởng bền vững.
Đảm bảo các nguyên tắc: “Minh bạch, nhất quán và dự báo được” khi xây dựng cơ chế chính sách, nhằm đáp ứng với đòi hỏi của sân chơi WTO mà chúng ta vừa chính thức trở thành thành viên. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đảm bảo tính hiệu quả ngay trong những bước đi đầu tiên khi thực hiện các cam kết AFTA và WTO. Xuất phát từ thực trạng phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, cũng như từ vấn đề năng lực cạnh tranh của ngành kinh tế và của doanh nghiệp trong khuôn khổ tự do hóa thương mại khu vực ASEAN và ở phạm vi rộng hơn, cần xây dựng mô hình phát triển kinh tế theo hướng hội nhập khu vực và hướng tới hội nhập ở phạm vi toàn cầu. Đồng thời, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ hoặc hạn chế và xác định các hướng phát triển tầm trung hạn và dài hạn để các doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.
Tiếp tục cải thiện chính sách thương mại và đầu tư, đặc biệt là thay đổi chế độ nhập khẩu theo hướng hiện đại hóa và làm tăng tính minh bạch của hệ thống thuế quan và các hàng rào phi thuế quan. Theo đánh giá chung hiện nay, tuy thuế nhập khẩu bình quân gia quyền ở mức thấp, nhưng hệ thống thuế nhập khẩu của Việt Nam vẫn còn phức tạp, độ phân tán cao, các biện pháp phi thuế chưa hoàn chỉnh, chưa đồng bộ… Vì vậy, chính phủ cần thiết lập hệ thống các biện pháp phi quan thuế hoàn chỉnh và đồng bộ cho phép sử dụng linh hoạt và hài hòa với mục tiêu bảo hộ nhưng có kỳ hạn giúp các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, không ngừng tăng sức cạnh tranh ở những lĩnh vực sản xuất, kinh doanh quan trọng trong nền kinh tế. Trong đó có cần nghiên cứu áp dụng các biện pháp phi quan thuế phổ dụng trên thế giới như quy định về kiểm tra hàng hóa xuất, nhập khẩu thuế quan hạn ngạch…
Cần xây dựng các chế độ đãi ngộ tối huệ quốc, chế độ đãi ngộ quốc gia, chế độ tự vệ và xây dựng qui chế xuất xứ hàng hóa làm cơ sở cho việc phát triển quan hệ thương mại với các quốc gia trong và ngoài khu vực ASEAN. Tiếp tục tính toán và phân bố lại các mức thuế suất theo các nhóm hàng hóa nhập khẩu để giảm độ phân tán của các mức thuế suất; chuyển dần các biện pháp phi quan thuế thành thuế suất tương đương để có thể duy trì mức độ bảo hộ hợp lý cho các lĩnh vực sản xuất quan trong trong nền kinh tế.
Các giải pháp về chính sách vĩ mô nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh về quy mô, chúng ta thấy có một số vấn đề đáng quan tâm như sau: Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN): cần đẩy nhanh việc thực hiện chương trình chi tiết cải cách DNNN để thúc đẩy các doanh nghiệp này sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, có quy mô và năng lực sản xuất đúng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Chương trình chi tiết cải cách DNNN đã được xây dựng từ năm 2018, trong đó tập trung vào giảm vấn đề giảm thua lỗ, giảm tồn đọng nợ không có khả năng hoàn trả và nâng cao tính cạnh tranh.. Trong đó, các biện pháp cần được chú trọng, như đa dạng hóa sở hữu thông qua cổ phần hóa và chuyển đổi sở hữu các DNNN; Cải thiện khung pháp lý cho phép thực hiện nhanh việc giải thể các DNNN không có khả năng tồn tại; Cơ cấu lại các doanh nghiệp được nhà nước giữ lại bằng các biện pháp, như định mức trần với mức tăng tín dụng của tất cả các DNNN, tăng thêm quyền và trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của ban giám đốc; Xây dựng hệ thống an ninh xã hội đầy đủ và có hiệu quả để hỗ trợ giải quyết số lao động dôi dư trong các DNNN.
Tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp tư nhân (DNTN). Trong giai đoạn tới, để phát triển mạnh hơn khu vực DNTN cần có sự nhìn nhận về vị trí, vai trò của khu vực tư nhân đúng với thực tế và khả năng của nó đối với nền kinh tế nhằm khuyến khích cho khu vực này phát triển mạnh hơn trong những năm tới, góp phần phát huy mạnh mẽ nội lực từ nền kinh tế Việt Nam. Các giải pháp cụ thể là:
- Tạo môi trường tâm lý xã hội ủng hộ khu vực kinh tế này phát triển.
Hoàn thiện các cơ chế chính sách theo hướng đảm bảo sự bình đẳng cho sự phát triển kinh tế tư nhân như chính sách thuế, đầu tư, điều kiện và cơ hội tiết kiệm nguồn vốn ngân hàng, chính sách thu nhập và tham gia đóng bảo hiểm xã hội, chính sách đào tạo và khoa học công nghệ.
Sớm hoàn thiện và ban hành Luật cạnh tranh nhằm tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh góp phần nâng cao hiệu quả lao động cả các doanh nghiệp. Như đã phân tích trong chương I, cạnh tranh là quy luật tất yếu trong nền kinh tế thị trường, vì vậy việc tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh là nhằm phát huy những ưu điểm và hạn chế những nhược điểm của họat động cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính, của người tiêu dùng và của cả nền kinh tế.
Theo nghiên cứu của Viện kinh tế Thế giới, để có thể trở thành thành viên của WTO, Việt Nam cần phải sửa đổi khoảng 200 luật “cho phù hợp với thông lệ quốc tế”, nhưng theo tiến độ làm luật của Quốc hội hiện nay thì chúng ta còn cần 20 năm nữa mới hoàn tất được. Vì vậy hoàn thiện cơ chế chính sách là nhóm giải pháp rất quan trọng và phải thực hiện với tốc độ nhanh hơn nữa. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
1.2 Hỗ trợ doanh nghiệp về tài chính
Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay, việc hỗ trợ các doanh nghiệp về tài chính là điều hết sức cần thiết bởi chúng ta có điểm xuất phát quá thấp. Tuy nhiên, chúng ta cần phải thống nhất rằng, với chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường, có nhiều thành phần thì phải đảm bảo sự công bằng giữa các doanh nghiệp và chấm dứt ngay cơ chế “xin, cho” với việc cấp phát vốn từ ngân sách. Để làm được điều này các chính sách vĩ mô cần tạo ra những điều kiện để các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế dễ dàng tiếp cận với các loại nguồn vốn khác nhau theo đúng cơ chế thị trường. Vì vậy, giải pháp cụ thể ở đây là:
Tiếp tục cải cách hệ thống ngân hàng để tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Để có thể thu được lợi nhuận từ quá trình tự do hóa thương mại thì cần phải tăng tính linh hoạt của các nguồn lực quan trọng, đặc biệt là vốn giữa các ngành để hỗ trợ tài chính cho các ngành các doanh nghiệp và những sản phẩm có lợi thế so sánh, lợi thế cạnh tranh dưới chế độ thương mại tự do. Do đó, hệ thống ngân hàng của Việt Nam cần phải có những cải cách mới trong giai đoạn hội nhập hiện nay, với các nhiệm vụ sau:
- Cải cách thủ tục thẩm định tín dụng, áp dụng các tiêu chuẩn kế toán được quốc tế thừa nhận, đưa ra các khuyến khích nhằm tăng khả năng sinh lời của vốn tín dụng.
- Đảm bảo hoạt động ngân hàng thận trọng và an toàn trong khuôn khổ pháp luật quy định, và giám sát.
- Ban hành các quy chế tạo lòng tin cho khách hàng, cải tiến các dịch vụ của Ngân hàng Thương mại.
- Nới lỏng việc quản lý ngoại hối; đơn giản hóa hơn nữa các thủ tục thế chấp và chuyển nhượng đất đai.
Tiếp tục cải cách chính sách tài chính theo hướng phù hợp với các cam kết quốc tế, minh bạnh dễ dự đoán. Đó là việc tiếp tục hoàn thiện các luật thuế và việc triển khai thực hiện các sắc thuế cùng lúc có thể đạt được các mục tiêu tăng thu cho ngân sách, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư mới; Và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có thể tích lũy để mở rộng sản xuất.
Nhà nuớc thành lập các quĩ bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp. Quĩ này đóng vai trò như một tổ chức trung gian giữa ngân hàng với các doanh nghiệp, hỗ trợ cho doanh nghiệp vay vốn để đầu tư cho sản xuất kinh doanh.
Thành lập các công ty cho thuê tài chính. Các doanh nghiệp có thể đề nghị các công ty này cho thuê tài sản hoặc bất động sản mà họ dự kiến, kí hợp đồng với các công ty cho thuê tài chính và có sự hứa hẹn sẽ bán tài sản tuỳ theo tình hình.
1.3. Hỗ trợ doanh nghiệp về công nghệ và thông tin Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Nhà nước cần tăng cường công tác đào tạo, bổ sung, tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên viên ở các bộ, ngành làm công tác hội nhập. Đồng thời có cơ chế tạo ra sự phối hợp giữa các bộ phận này một cách chặt chẽ hơn.
Các phương tiện thông tin đại chúng cần mở rộng chương trình giúp cho các doanh nghiệp tiếp cận với những nguyên tắc của nền kinh tế hội nhập, những cơ hội và thách thức đối với họ, những kinh nghiệm các doanh nghiệp trong khu vực thế giới đã thành công trong hội nhập, những điển hình trong nước chuẩn bị tốt cho hội nhập… để tao ra tâm lý tích cực chuẩn bị hội nhập kinh tế quốc tế trong toàn nền kinh tế.
Nhà nước cần có chính sách và tạo điều kiện để hình thành nên “chợ công nghệ“ để các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và mua bán công nghệ và để các ứng dụng của nghiên cứu khoa học nhanh chóng đi vào sản xuất. Việc xây dựng “chợ công nghệ“ của chúng ta có thể tham khảo mô hình của Trung Quốc hiện nay với một loạt các chính sách đồng bộ như: các quy định pháp lý về hoạt động của chợ, hình thức và địa điểm của chợ, những đối tượng tham gia chợ, các sản phẩm được cho là hàng hóa tại chợ, các chế tài khuyến khích và đảm bảo quyền lợi của các bên mua và bán…
Các quy định về xuất nhập khẩu công nghệ cũng cần có những cải tiến để sự di chuyển của nguồn lực sản xuất này thực sự dễ dàng đúng với yêu cầu của tự do hóa thương mại và hội nhập quốc tế.
1.4. Phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp
Cho đến nay, lao động có trình độ giáo dục cao và giá rẻ vẫn được xem là lợi thế so sánh lớn của Việt Nam so vơi nhiều nước đang phát triển khác trên thế giới nói chung và so với một số nước trong khu vực ASEAN nói riêng. Tuy nhiên, việc khai thác triệt để lợi thế này để trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế vẫn còn rất hạn chế. Không những vậy, ưu thế này của Việt Nam đang dần bị mất đi như đã được phân tích trong chương trước của luận văn.
Suy cho cùng, một nền kinh tế tri thức không chỉ được xây dựng trên nền tảng công nghệ thông tin tiên tiến mà nó còn là sự phát huy trình độ dân trí để tiếp nhận tri thức. Vì vậy để tiếp tục phát huy ưu thế so sánh về lao động, các giải pháp cần phải thực hiện ngay là: Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
- Cần có những cải cách mạnh mẽ trong toàn bộ hệ thống giáo dục đào tạo, cùng lúc chú trọng xây dựng mặt bằng dân trí chung kết hợp với xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng và đào tạo nhân tài.
- Đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với trình độ khoa học công nghệ hiện đại của thế giới trong đó đặt biệt coi trọng đào tạo kỹ sư thực hành và công nhân lành nghề.
- Gắn chặt đào tạo với yêu cầu sử dụng của các doanh nghiệp. Các trường, trung tâm đào tạo ngoài việc căn cứ vào nhu cầu chung của xã hội để xác định chỉ tiêu tuyển sinh còn có thể nhận đào tạo theo đặt hàng của các doanh nghiệp
- Coi trọng đào tạo nghề, nhằm khắc phục tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”, tăng dần chất lượng của đội ngũ lao động, tiết kiệm chi phí xã hội và giảm dần sức ép đối với các trường đại học.
- Các doanh nghiệp cũng tự xác định cho mình nhiệm vụ đào tạo thông qua đào tạo tại chỗ, không dừng lại ở chỗ chỉ nâng cao tay nghề, mà còn phải dành kinh phí để đào tạo lực lượng lao động kế cận cho chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp.
1.5. Hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu
Để xây dựng, phát triển và tránh các tranh chấp về thương hiệu của các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường thế giới, Nhà nước có thể có những tác động sau:
- Cần có các chiến lược cũng như các biện pháp cụ thể để tuyên truyền, giác ngộ cho các doanh nghiệp hiểu rõ tầm quan trọng cũng như lợi ích của việc đăng lí thương hiệu.
- Phổ biến âcsc vấn đề chung về sở hữu công nghiệp cho các doanh nghiệp như cách thức, thủ tục để đăng kí bảo hộ sở hữu công nghiệp, vấn đề quản trị sở hữu công nghiệp…
- Phát động các chương trình xây dựng, quảng bá và bảo vệ thương hiệu trên mạng, phối hợp các ngành, các địa phương cũng như các cơ quan có liên quan để xây dựng danh mục sản phẩm cần có chỉ dẫn và xuất xứ địa lí.
- Hỗ trợ doanh nghiệp đăng kí, quản lí và bảo vệ thương hiệu ở thị trường trong và ngoài nước, ưu tiên cho các sản phẩm đã có vị trí nhất định trên thị trường. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
- Bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu công nghiệp nói chung và thương hiệu nói riêng, cần xử phạt nghiêm minh đối với trường hợp ăn cắp, sử dụng trái phép thương hiệu, tiến tới thành lập các lực lượng “cảnh sát thương hiệu‟, ‟công an thương hiệu”… chuyên xử lí các hành vi vi phạm quyền sở hữu thương hiệu hàng hoá.
- Nhà nước cần điều chỉnh chính sách hợp lí mức chi phi cho hoạt động quảng cáo, tiếp thị với phương châm: để doanh nghiệp tự quyết định mức chi phí quảng bá hình ảnh và sản phẩm của họ.
- Giảm khó khăn về thủ tục đăng ký thương hiệu và có những chế tài có đủ hiệu lực trong việc bảo vệ thương hiệu cho doanh nghiệp.
2. Nhóm giải pháp vi mô nhằm nâng cao nội lực của doanh nghiệp
2.1. Phát triển qui mô doanh nghiệp
Các phân tích chương II đã chỉ rõ, các doanh nghiệp xuất khẩu của nước ta có qui mô còn quá khiêm tốn. Để làm tăng sức cạnh tranh về qui mô doanh nghiệp, có thể thực hiện một số giải pháp sau:
Các doanh nghiệp cần phát huy nội lực trên cơ sở xác định rõ ưu thế cạnh tranh của mình là gì (xét theo tiêu chí đánh giá khả năng cạnh tranh) để tập trung đầu tư duy trì và phát triển các thế mạnh vốn có, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển cho riêng mình.
Xây dựng các mối liên hệ liên kết giữa các doanh nghiệp xuất khẩu cùng ngành, cùng mặt hàng; giữa các đơn vị nghiên cứu và sản xuất nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh. Chúng ta đều biết rằng, song song với quá trình cạnh tranh là quá trình liên kết – đây là qui luật của nền kinh tế thị trường; vì vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam phải nhận thức được vấn đề này để phối hợp sức mạnh trên cơ sở hài hòa các lợi ích. Một doanh nghiệp để có được qui mô lớn thì đầu tư trong một thời gian dài, nhưng nếu có sự liên kết thì sức mạnh về qui mô sẽ tăng lên nhanh chóng.
Các doanh nghiệp có thể lựa chọn và có những bước đi thích hợp trong quá trình liên kết với các cấp độ từ nhỏ đến lớn như: nhóm công ty, hiệp hội trong nước, hiệp hội khu vực và quốc tế… Theo khảo sát của Chương trình phát triển dự án Mêkông (MPDF) năm 2022, cả nước hiện có 200 hiệp hội doanh nghiệp nhưng chỉ có rất ít tên tuổi là quen thuộc như Hiệp hội chế biến và xuất khâu thủy sản Việt Nam (VASEP), còn lại đa số hoạt động cầm chừng. Có lẽ cũng không thừa khi phải nhắc lại một số yêu cầu khi đầu tư để tăng qui mô và năng lực sản xuất của một doanh nghiệp:
- Tập trung đầu tư cho đổi mới công nghệ, đồng bộ hóa dây chuyền sản xuất nhằm sử dụng có hiệu quả các trang bị.
- Có định hướng rõ ràng vào những mục tiêu ưu tiên với bước đi thích hợp nhằm tới mục tiêu tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Như đã phân tích ở phần lí luận chương I, qui mô doanh nghiệp là một tiêu chí tổng hợp quan trọng để đánh giá khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp; vì vậy các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải luôn ý thức được rằng cần liên tục cố gắng mở rộng qui mô để nó thực sự trở thành ưu thế trong cuộc cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt. Đây là vấn đề mang tính khách quan bởi chỉ có thế doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam mới có khả năng tồn tại được trong cạnh tranh quốc tế, nhưng đồng thời cũng mang tính chủ quan chủ quan bởi nó phụ thuộc rất lớn vào nỗ lực của doanh nghiệp.
2.2. Tiết kiệm chi phí
Đối với các các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam hiện nay, chi phí sản xuất cao dẫn đến giá thành sản phẩm cao là những vấn đề hết sức bức xúc.
Về chi phí kinh doanh: Theo thống kê của Bộ Thương mại, 51% sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam hiện nay vẫn là các sản phẩm thô và sản phẩm có hàm lượng lao động cao, nhưng chi phí chuyên môn thấp, chi phí lao động rẻ, phần lớn được sản xuất theo công thức gia công. Gia công và lắp ráp là 2 khâu có giá trị tăng thấp nhất, nhưng lại là hình thức phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay, bởi chúng ta chưa đảm đương được các khâu khác và bị nước ngoài khống chế. Vì vậy, giải pháp cấp bách nhất và tốt nhất để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là giảm các loại chi phí.
Các giải pháp giảm chi phí cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam:
- Rà soát lại nhằm giảm định mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu, nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
- Nghiên cứu, tìm địa chỉ liên kết, hợp tác sản xuất và sử dụng các loại nguyên liệu, vật liệu, bán thành phẩm trong nước có lợi thế và có hiệu quả để thay thế dần các loại nguyên liệu, vật liệu, bán thành phẩm nhập khẩu.
- Sử dụng các giải pháp về tiết kiệm năng lượng. Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng cho người lao động. Đẩy mạnh thực hành tiết kiệm về nguyên liệu, điện, nước.
- Thực hiện các biện pháp quản lý tài chính, đầu tư xây dựng, mua sắm vật tư, định mức vật tư tiêu Thực hiện giao khoán chi phí sản xuất và giá thành trên cơ sở có sự kiểm tra, kiểm soát thường xuyên và chặt chẽ nhằm khống chế giá thành ở mức hợp lý. Có quy chế về thưởng phạt trong sử dụng nguyên, nhiên liệu.
- Rà soát kế hoạch sản xuất, bám sát nhu cầu thị trường để chủ động cân đối lượng vật tư, quản lý hàng tồn kho nhằm giảm vốn lưu động.
- Tổ chức sản xuất một cách hợp lý trên cơ sở cơ cấu lại lao động trực tiếp, giảm lao động gián tiếp đến mức có thể, nâng cao năng suất lao động nhằm giảm chi phí nhân công trong kết cấu giá thành sản phẩm.
- Từng bước đổi mới phương pháp quản lý sản xuất, kinh doanh để giảm chi phí quản lý.
- Cần tăng cường hiệu quả của các công ty quản lý, cố gắng tiết kiệm chi phí đối với những khâu sản xuất kinh doanh do mình kiểm soát được như định mức hao phí nguyên liệu, chi phí quản lý,…
2.3. Nâng cao chất lượng của đội ngũ lao động và tăng năng suất lao động
Như chúng ta đã biết lao động là một trong những yếu tố quan trọng nhất tạo ra sức mạnh của doanh nghiệp trên thương trường, chính vì vậy việc xây dựng đội ngũ lao động có chất lượng cao là việc làm đầu tiên mà doanh nghiệp cần làm để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Các phân tích của chương 2 đã cho thấy thực trạng đáng lo ngại về lực lượng lao động trong các doanh nghiệp của chúng ta hiện nay. Chẳng hạn: trong các doanh nghiệp xuất khẩu hàng dệt may chất lượng lao động thấp, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu chè chủ yếu là sử dụng lao động đơn giản theo mùa vụ…
Vì vậy, ở cấp độ doanh nghiệp, các biện pháp để có đội ngũ lao động giỏi đáp ứng yêu cầu hội nhập, xin được liệt kê dưới đây như sau:
Tạo sự gắn bó về quyền lợi và trách nhiệm của người lao động với doanh nghiệp bằng các chính sách như: sẵn sàng đầu tư cho các hoạt động đào tạo đội ngũ lao động của doanh nghiệp; đảm bảo công ăn việc làm ổn định, lâu dài cho người lao động kể cả khi có những biến động làm giảm nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp; xây dựng chế độ tiền lương và thưởng theo hướng khuyến khích người lao động có những đóng góp tích cực cho sự phát triển của doanh nghiệp.
Giải quyết tốt mối quan hệ giữa người sử dụng và người lao động, nhất là phân phối thu nhập, chính sách tiền lương, chế độ bảo hiểm… làm cho người lao động gắn bó với doanh nghiệp, cho dù đó là doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế nào.
Đa dạng hóa các kỹ năng cho người lao động và đảm bảo khả năng thích ứng của người lao động với các khâu hoạt động của doanh nghiệp khi cần có sự điều chỉnh lao động trong nội bộ doanh nghiệp, giảm được chi phí phát sinh do tuyển dụng hay thuyên chuyển lao động ngoài doanh nghiệp, nâng cao đuợc tinh thần tập thể của người lao động nhờ sự hiểu biết của họ.
Bằng nguồn tài chính của doanh nghiệp, chủ động tổ chức đào tạo lao động tại chỗ, qua đó nâng cao khả năng thích ứng của lao động với tính chuyên biệt về công nghệ của doanh nghiệp, đồng thời làm giảm được khâu tuyển dụng và thử tay nghề của lao động từ nơi khác đến; lựa chọn và gửi đi đào tạo trong và ngoài nước những tài năng trẻ.
Rà soát và tổ chức sắp xếp, hợp lý hóa tổ chức theo hướng quản trị hiện đại. Có các phương án đào tạo lại, trước mắt là đào tạo ngắn hạn để đáp ứng ngay các công tác đang triển khai, đồng thời có kế hoạch giải quyết lao động dôi dư một cách hợp lý, đúng chính sách của nhà nước. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Tổ chức thi tuyển và ký hợp đồng trách nhiệm có thời hạn, có điều kiện đối với cán bộ chủ chốt của doanh nghiệp.
2.4. Nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp
Cho đến thời điểm này, chắc rằng không có người lãnh đạo doanh nghiệp nào lại không biết đến vai trò của công nghệ, thậm chí đối với một số chủ doanh nghiệp thì công nghệ là “chìa khóa để mở cửa tương lai”.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, do không hiểu biêt đầy đủ hoặc do thiếu thông tin nên trong quá trình đầu tư đổi mới công nghệ, một số doanh nghiệp đã mắc phải 1 hoặc cả 2 sai lầm sau đây:
Một là: không phân biệt được các khái niệm về công nghệ và thiết bị, nhiều người đã đánh đồng thiết bị là công nghệ, họ tưởng rằng cứ mua thiết bị hiện đại tức là có công nghệ tiên tiến.
Hai là: Đầu tư công nghệ hiện đại nhưng không khai thác và ứng dụng hết công nghệ nên không thu được hiệu quả cao. Hoặc là mua sắm công nghệ đã lỗi thời; hoặc là mua công nghệ mà không chú ý đến các vấn đề có liên quan như “licence”, thương hiệu… cũng là việc làm lãng phí vốn đầu tư.
Để khắc phục những sai lầm trên và để việc đầu tư, đổi mới công nghệ có hiệu quả thực sự làm tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu của nước ta, chúng ta có những giải pháp sau:
Đối với các doanh nghiệp có khả năng về tài chính, có quy mô đủ lớn thì cần thành lập bộ phận ” Nghiên cứu- Phát triển”.
Cần chú ý nhập các thiết bị nước ngoài, học tập nguyên tắc thiết kế, tự thiết kế lại, cải tiến cho phù hợp với điều kiện sản xuất và chế tạo tại Việt Nam. Những chi tiết Việt Nam chưa đủ sức chế tạo thì nhập khẩu của nước ngoài.
Mua thiết bị có công nghệ tương đối hiện đại, nhưng mức tự động hóa còn thấp, sau đó tự nâng cấp trình độ tự động hóa bằng thiết kế của người Việt Nam, sử dụng linh kiện cả ở trong nước và nước ngoài sản xuất.
Đối với các công nghệ hoặc thiết bị khó nhập khẩu hoặc nhật khẩu quá đắt, các doanh nghiệp cần hợp tác với các cơ quan nghiên cứu khoa học kỹ thuật của Nhà nước cùng đầu tư nghiên cứu để thiết kế và chế tạo.
Các doanh nghiệp cần thu thập đầy đủ thông tin về thị trường công nghệ và tiến bộ của khoa học kỹ thuật, chẳng hạn khai thác các thông tin qua mạng Internet để tham gia các hướng công nghệ mới và tìm kiếm sự trợ giúp kỹ thuật từ bên ngoài doanh nghiệp. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Cần đầu tư nghiên cứu, đổi mới công nghệ và thiết bị theo hướng tập trung ở một vài khâu then chốt có ảnh hưởng quyết định nhất; Tận dụng khả năng đóng góp của các chuyên gia kỹ thuật, công nghệ người Việt Nam ở nước ngoài; Tìm kiếm cơ hội liên doanh với các công ty nước ngoài có khả năng công nghệ hiện đại.
Cần coi việc hiện đại hóa là một quá trình tích tụ phát triển từ thấp đến cao, trong đó xác định được mức công nghệ mà doanh nghiệp cần có để tạo ra được sản phẩm có ưu thế cạnh tranh tổng hợp. Từ đó, lựa chọn công nghệ hiện đại hóa dần dần từng bước.
Trong một số trường hợp có thể tranh thủ đi thẳng vào công nghệ hiện đại bằng cách tận dụng lợi thế của người đi sau. Theo Tiến sỹ Nguyễn Chánh Khê, Giám đốc trung tâm R&D – Ban quản lý khu công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, thì chúng ta hoàn toàn có thể “đi tắt đón đầu công nghệ cao” bằng cách sử dụng các công nghệ đã dùng hết bản quyền. Theo ông, bằng cách này, các doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được chi phí mua bản quyền, tiết kiệm thời gian nghiên cứu cơ bản – bởi đối với công nghệ cao thì 17 năm không phải là nhiều và thực tế là ở, nhiều hãng lớn như ICI, Zenceca rất thành công nhờ sử dụng các công nghệ hết hạn của Mỹ. Song song với cách làm trên mà Nguyễn Chánh Khuê gọi là “bước đi ngắn” còn cần có “bước đi dài” đó là nghiên cứu cải tiến công nghệ nước ngoài để chủ động tạo ra công nghệ cao nội sinh của Việt Nam.
Tiếp tục tranh thủ đầu tư nước ngoài, đặc biệt của các tập đoàn mạnh về khoa học công nghệ và tài chính ở các lĩnh vực công nghệ cao.
2.5. Xây dựng chiến lược cạnh tranh cho doanh nghiệp để đạt được những mục tiêu dài hạn
Doanh nghiệp cần lựa chọn hướng và mặt hàng cụ thể để xây dựng chiến lược. Doanh nghiệp cần đặt ra mục tiêu cạnh tranh bằng cách chuyển lợi thế về lao động rẻ hoặc tài nguyên dồi dào sang cung cấp những sản phẩm có ưu thế cơ bản về chi phí và giá trị cho khách háng, tạo ưu thế về giá trị sử dụng của sản phẩm, ưu thế về tiếp thị, tổ chức tiêu thụ…
Doanh nghiệp cũng đồng thời cần chú ý phân tích lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp mình trong mối tương quan với các doanh nghiệp cùng ngành, các đối thủ cạnh tranh quốc tế trên cơ sở xác định đặc điểm kinh tế chủ chốt của thị trường như thị phần, khách hàng, công nghệ, đặc điểm của sản phẩm, qui mô tối ưu sản lượng, điều kiện cạnh tranh, điều kiện thay đổi công nghệ, xu hướng tiêu dùng của thị trường… để từ đó xây dựng các chiến lược cạnh tranh hợp lí.
Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cũng nên thường xuyên tổ chức nghiên cứu dự báo tình hình và và đặc điểm cạnh tranh trên thị trường thế giới; trên cơ sở đó đưa ra những định hướng và các biện pháp cạnh tranh phù hợp.
2.5. Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu
Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ lâu dài trên cơ sở xác định và xây dựng ưu thế cạnh tranh của riêng mình. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần phải biết tạo dựng cho mình những lợi thế so sánh đặc trưng; xây dựng chiến lược xuất khẩu phù hợp với định hướng xuất khẩu của Nhà nước trong tình hình mới.
Thực hiện công tác xúc tiến thương mại theo hướng củng cố các thị trường truyền thống và tìm kiếm thị trường mới; xác định rõ nhu cầu của thị trường từng nước, phân khúc thị trường để có kế hoạch chủ động thâm nhập vào các thị trường theo khả năng, điều kiện của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trong tỉnh.
Tổ chức các cuộc hội thảo, hội chợ, triển lãm … tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu được gặp gỡ, tiếp xúc với các doanh nghiệp trong và ngoài nước để liên kết, cung ứng hàng hóa, mở rộng thị trường.
Khuyến khích đầu tư công nghệ mới vào sản xuất chế biến hàng hóa (tại các khu công nghiệp), công nghệ bảo quản sau thu hoạch, tạo các sản phẩm có chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, phù hợp với thị hiếu khách hàng và tính cạnh tranh trên thị trường. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Đào tạo, đào tạo lại nhằm nâng cao năng lực quản lý và kỹ năng tiếp cận hội nhập kinh tế quốc tế cho đội ngũ kinh doanh xuất nhập khẩu và hoạt động xúc tiến thương mại bằng nguồn kinh phí của doanh nghiệp, trợ giúp của nhà nước và nguồn tài trợ tài trợ của tổ chức quốc tế, trong đó đặc biệt chủ ý đến việc phổ biến, bồi dưỡng kiến thức về luật lệ, thông lệ quốc tế, các điều ước, cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết thỏa thuận với các nước liên quan đến hoạt động thương mại cho các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu.
Đẩy mạnh công tác thông tin thị trường. Công tác thông tin thị trường hiện là nhu cầu thiết yếu của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành cũng như đối với các doanh nghiệp, do đó phải đẩy mạnh thực hiện công tác thông tin thị trường bằng nhiều hình thức như qua các phương tiện thông tin đại chúng, mạng internet (xây dựng các chương mục thông tin thị trường, trang web thị trường
2.6. Xây dựng thương hiệu và uy tín của doanh nghiệp
Về xây dựng uy tín và thương hiệu: kết quả điều tra 500 doanh nghiệp xuất khẩu trên cả nước của dự án “Hỗ trợ doanh nghiệp về năng lực xây dựng và quảng bá thương hiệu” của chương trình hàng Việt Nam chất lượng cao trong năm 2022 vừa qua cho thấy: hầu như tất cả các doanh nghiệp đã nhận thức được rằng xây dựng thương hiệu là công việc quan trọng thứ hai sau phát triển sản phẩm mới; 63.4% cho rằng uy tín và chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định giá trị thương hiệu. Tuy nhiên, về tổ chức xây dựng thương hiệu thì chỉ có 16% số doanh nghiệp được hỏi có bộ phận chuyên trách về tiếp thị và thương hiệu; 80% không có chức danh cho người chịu trách nhiệm quản lý thương hiệu; 20% không hề đầu tư cho xây dựng thương hiệu và 70% chỉ đầu tư dưới 5% doanh thu cho công việc này. Theo Bộ kế hoạch và đầu tư, tính đến đầu năm 2025 cả nước chỉ có gần 2020 doanh nghiệp trên tổng số 11.000 doanh nghiệp xuất khẩu đã đăng kí nhãn hiệu hàng hóa. Nguyên nhân của tình trạng này được các tác giả của dự án trên giải thích là do:” cái khó, bó cái khôn”. Trong khi các doanh nghiệp của chính ta có năng lực tài chính hạn chế, năng lực quản lý điều hành kém, cán bộ có năng lực không có – thì lại chịu sự chèn ép của các đối thủ nước ngoài mạnh về tiềm lực tài chính và trình độ; giá thuê ngoài về dịch vụ quảng cáo, tư vấn xây dựng thương hiệu quá cao; Nhà nước lại không có sự hỗ trợ khi khống chế mức chi phí quảng cáo; và cuối cùng là thủ tục đăng ký thương hiệu khó khăn và kéo dài mà hàng giả hàng nhái tràn ngập lại chưa bị xử lý nghiêm khắc.
- Như vậy, giải pháp cho việc xây dựng uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trong thời gian tới là:
Mỗi doanh nghiệp cần xác định rõ tầm quan trọng của việc xây dựng uy tín và thương hiệu của mình, qua đó xây dựng chiến lược rõ ràng, bài bản và có sự đầu tư thích đáng về vật chất và con người cho hoạt động này. Việc xây dựng thương hiệu phải xuất phát từ việc nghiên cứu thị trường, chiến lược thương hiệu phải được đặt ra trong chiến lược kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp.
Không ngừng đầu tư nâng cấp đổi mới công nghệ, tạo ra những sản phẩm đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và giá cả trên phân khúc thị trường nhằm tạo ra hình ảnh đẹp về thương hiệu sản phẩm. Khi đã tạo được thương hiệu rồi thì ngay lập tức phải đăng kí ngay thương hiệu ở thị trường trong nước và quốc tế để đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp sau này.
Đào tạo đội ngũ chuyên gia về xây dựng thương hiệu, có kiến thức về thương hiệu, về sở hữu công nghiệp, có óc thẩm mĩ trong thiết kế nhãn hiệu…
Tích cực quảng bá thương hiệu của mình đến người tiêu dùng bằng các biện pháp marketing hiệu quả, ứng dụng triệt để thương mại điện tử vào việc quảng cáo, đưa sản phẩm cũng như thương hiệu của mình ra thị trường thế giới.
KẾT LUẬN Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
Sức mạnh của một quốc gia được tạo thành bởi sức mạnh của các doanh nghiệp, sự phồn thịnh của đất nước xuất phát từ các hoạt động đa dạng và hữu hiệu của các doanh nghiệp, vì vậy trong công cuộc hôi nhập kinh tế quốc tế, doanh nghiệp chính là lực lượng xung kích quan trọng nhất. Đất nước đang trong giai đoạn hội nhập mạnh mẽ, đặt các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trước nhiều thách thức nhưng cũng không ít cơ hội, vì vậy các doanh nghiệp phải nhanh chóng khẳng định sức cạnh tranh của mình và phải nắm bắt lấy cơ hội để vươn lên. Những phân tích, đánh giá của luận văn đã cho thấy khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam còn thấp, nhưng điều quan trọng hơn cả là chúng ta phải nhận thức đúng vấn đề, hiểu rõ được mình để có chiến lược phát triển tốt hơn. Trong khuôn khổ của khoá luận tốt nghiệp này, tôi đã kiến nghị một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam về một số mặt chính; hi vọng các doanh nghiệp Việt Nam, trong giai đoạn hội nhập này, sẽ có những nỗ lực mạnh mẽ, kết hợp với sự hỗ trợ từ phía Nhà nước để có thể từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nói riêng và của đất nước nói chung trên phạm vi thế giới, từng bước đưa Việt Nam trở thành một cường quốc kinh tế đúng như lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khóa luận: Giải pháp năng lực cạnh tranh của các DN xuất khẩu.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Khóa luận: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu
