Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty

Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Thực trạng cơ sở pháp lý cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này. 

I. Thực trạng giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam.

1. Hình thức tham gia bảo hiểm thân tàu chủ yếu của các công ty hàng hải Việt Nam.

Hiện nay, thị trường bảo hiểm thân tàu tại Việt Nam đang áp dụng hai quy tắc bảo hiểm thân tàu chủ yếu:

  • Nếu tàu hoạt động trên phạm vi quốc tế, số tiền bảo hiểm bằng ngoại tệ: áp dụng điều khoản bảo hiểm thời hạn thân tàu (ITC).
  • Nếu tàu thuyền hoạt động trong vùng lãnh hải Việt Nam, số tiền bảo hiểm bằng đồng Việt Nam: áp dụng quy tắc bảo hiểm tàu thuyền của Việt Nam.

Trên thị trường bảo hiểm thân tàu Việt Nam hầu như không có các hợp đồng bảo hiểm chuyến thân tàu, hình thức bảo hiểm này chỉ áp dụng cho tàu đóng mới trong hành trình giao cho người mua tàu, tàu đóng mới để xuất khẩu. Các công ty hàng hải Việt Nam chủ yếu mua bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình theo hình thức bảo hiểm thời hạn thân tàu, thời hạn của một hợp đồng bảo hiểm thường kéo dài từ 3 tháng đến một năm. Nhìn trên thị trường bảo hiểm thân tàu Việt Nam và số lượng hợp đồng bảo hiểm thân tàu mà các công ty hàng hải Việt Nam tham gia cho đội tàu của mình, thì có tới 99,9% là các hợp đồng bảo hiểm thời hạn thân tàu. Hiện nay, các công ty bảo hiểm của Việt Nam có kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu mà chủ yếu là một số công ty lớn như: Bảo Việt, Bảo Minh, Bảo Long, PVI, PJICO đều áp dụng thống nhất điều khoản bảo hiểm thân tàu theo thời hạn (ITC) do các nhà bảo hiểm Lodon (IUL) ấn hành kết hợp với việc điều chỉnh cho phù hợp với những quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật Hàng hải, các thông tư và nghị định điều chỉnh hoạt động bảo hiểm tại Việt Nam để cung cấp dịch vụ bảo hiểm thân tàu cho các công ty hàng hải có nhu cầu mua bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình.

2. Tình hình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Ở Việt Nam có trên 400 công ty hàng hải lớn nhỏ chuyên kinh doanh dịch vụ vận tải biển (tính đến hết năm 2025), nhưng chỉ có trên 40 công ty vận tải biển có đội tàu hoạt động các tuyến viễn dương với tổng số luợng tàu tính đến tháng 02 năm 2026 là 1080 chiếc lớn nhỏ các loại. Như vậy, nhờ chính sách cơ cấu lai đội tàu biển của Chính phủ, đội tàu biển Việt Nam đã phát triển và lớn mạnh hơn nhiều so với những năm trước, nếu năm 2015 số lượng tàu biển của các công ty hảng hải Việt Nam chỉ là 694 chiếc các loại thì đến năm 2026 số lượng tàu biển đã tăng gần gấp đôi.

  • Bảng 1: Thống kê số lượng tàu biển của Việt Nam qua các năm

Tuy số lượng tàu biển của các công ty hàng hải Việt Nam có sự gia tăng về số lượng nhưng số lượng tàu biển có trọng tải lớn, hoạt động tuyến quốc tế chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ (33%) tổng số lượng tàu biển, tính đến đầu năm 2026 số lượng tàu biển có trọng tải lớn là 357 chiếc các loại với tổng dung tích đăng ký là 1.405.910 tấn đăng ký.

  • Bảng 2: Thống kê các loại tàu hoạt động tuyến quốc tế

Trong đó các tàu có trọng tải lớn này chủ yếu nằm trong đội tàu của các công ty vận tải biển lớn như: VICONSHIP, Công ty vận tải biển Thuỷ Bắc, công ty HAMATCO, DAMATOSCO, GERMANTRANS, SAIGONSHIP- APM, công ty vận tải Biển Đông, công ty vận tải biển Sài Gòn, công ty vận tải Biển Hà Nội, Công ty vận tải biển Đông Long và các doanh nghiệp thành viên thuộc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VOSCO, VITRANSCHART, VINASHIP, NOSCO, VISERTRANS, FALCON, công ty vận tải biển Bắc.

Về tình hình tham gia bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam. Trong những năm gần đây, số lượng các công ty hàng hải tham gia bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình ngày càng tăng. Điều này có thể nhận thấy rõ qua sự tăng trưởng về số lượng các con tàu tham gia bảo hiểm và giá trị tham gia bảo hiểm của các con tàu thuộc các công ty hàng hải Việt Nam. Nếu năm 2016 chỉ có khoảng 185 tàu biển tham gia bảo hiểm thân tàu với 195 triệu US$ giá trị tham gia bảo hiểm thì đến hết năm 2025 đã có khoảng 340 tàu với 751 triệu US$ gía trị tham gia bảo hiểm. Số lượng tàu tham gia bảo hiểm chỉ thực sự phát triển kể từ năm 2020, khi đó có khoảng 230 tàu với 291 triệu US$ giá trị tham gia bảo hiểm. Sau 5 năm, số lượng tàu đã tham gia bảo hiểm đã tăng 1,4 lần với 340 tàu với tổng trị giá tham gia bảo hiểm của các con tàu (kể cả khấu hao) đã tăng thêm khoảng 460 triệu US$ trong năm 5 năm. Trong giai đoạn từ 2020 đến hết quý I/2025 số lượng các con tàu của các công ty hàng hải Việt Nam với giá trị bảo hiểm lớn ngày càng tăng, nếu chỉ tính các con tàu có số tiền tham gia bảo hiểm lớn hơn 2 triệu US$ đã là 65 con tàu với tổng số tiền tham gia bảo hiểm lên tới 481 triệu US$ (xin tham khảo chi tiết ở bảng dưới đây). Tiêu biểu là một số con tàu lớn được đầu tư mua mới từ nước ngoài về có giá trị tham gia bảo hiểm rất cao như tàu Petrolimex 06 của công ty vận tải biển VOSCO với giá trị tham gia bảo hiểm là 20,7 triệu US$, tàu Poseidon M của công ty vận tải biển Đông Long với giá trị tham gia bảo hiểm là 29,5 triệu US$, tàu Vinashin Mariner và tàu Vinashin Navigator của công ty công nghiệp tàu thuỷ VINASHIN với giá trị tham gia bảo hiểm mỗi chiếc là 19,5 triệu US$. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

  • Bảng 3: Thống kê số tiền bảo hiểm của đội tàu Việt Nam từ năm 2020 đến hết quý I năm 2025

Điều này chứng tỏ rằng các công ty hàng hải Việt Nam, đặc biệt là các công ty kinh doanh vận tải biển lớn, hoạt động trên các tuyến viễn dương rộng đã ngày càng nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc mua bảo hiểm thân tàu cũng như bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu cho đội tàu của mình, cho dù việc mua bảo hiểm là hoàn toàn tự nguyện vì rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào mà không lường trước được. Mua bảo hiểm chính là hành động nhằm phòng ngừa rủi ro nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Vì chỉ có bảo hiểm mới giúp cho các công ty hàng hải nói chung và các công ty hàng hải Việt Nam nói riêng chuyên kinh doanh vận tải biển bảo toàn được tài sản, ổn định tài chính, bảo đảm kinh doanh có lãi và phát triển.

Một trong những thực trạng đáng mừng là đa số các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu đều tham gia bảo hiểm thân tàu tại các công ty bảo hiểm Việt Nam mà chủ yếu là 4 công ty bảo hiểm: Bảo Việt, Bảo Minh, PJICO, PVI (chỉ riêng 4 công ty này đã chiếm tới trên 90% thị phần của thị trường bảo hiểm thân tàu biển. Do đó các bên chủ thể có thể dễ dàng tìm hiểu về nhau, việc xung đột pháp luật hầu như không xảy ra và đặc biệt là quá trình đàm phán ký kết hợp đồng diễn ra nhanh chóng.

Song thực tế các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu mà nổi bật là các công ty vận tải biển trực thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam có số lượng hợp đồng bảo hiểm thân tàu được giao kết là rất ít bởi hầu như hợp đồng được ký kết chủ yếu là ở các công ty vận tải biển lớn như SAIGONSHIP, DAMATOSCO, Công ty vận tải Biển Đông, Công ty Vận tải biển Sài Gòn, Công ty Vân tải biển Hà Nội, Công ty vận tải biển Thuỷ Bắc, VICONSHIP, … và một số công ty vận tải thành viên thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam có trọng tải lớn tuyến hoạt động rộng như: VOSCO, VITRANSCHART, VINASHIP, FALCO… Các công ty này chủ yếu là các công ty nhà nước và các công ty liên doanh có điều kiện tài chính đảm bảo, kết quả kinh doanh tốt chứ hầu như chưa có sự đầu tư của các chủ tàu tư nhân nên các chủ tàu tham gia bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình còn hạn chế. Chúng ta có thể nhận thấy rõ điều này ở tỷ lệ số con tàu được tham gia bảo hiểm thân tàu với số tàu biển thực tế mà các công ty hàng hải Việt Nam đang quản lý và khai thác, nếu như các công ty hàng hải có tới trên 1000 tàu biển cho tính cho đến hết năm 2025 thì số con tàu tham gia bảo hiểm chỉ là trên 300 tàu. Hiện nay vẫn còn một số các công ty vận tải biển địa phương chỉ quản lý khai thác một hoặc một vài con tàu với khả năng tài chính yếu kém, thậm chí không còn đủ khả năng tài chính để duy trì hoạt động thường xuyên của các con tàu chứ chưa nói đến việc mua bảo hiểm. Do đó ngoài những công ty vận tải biển có uy tín và khả năng kinh doanh chắc chắn thì còn một bộ phận nhỏ các công ty không hề quan tâm đến vấn đề này.

Một thực trạng nữa là độ tuổi trung bình của đội tàu thuộc quyền khai thác và sử dụng của các công ty hàng hải Việt Nam đa số có độ tuổi trung bình cao (trên 15 tuổi), nên khi các công ty hàng hải tham gia mua bảo hiểm cho đội tàu của mình thường phải chịu mức phí bảo hiểm cao, các công ty bảo hiểm của Việt Nam lại không có khả năng bảo hiểm cho các con tàu có giá trị lớn nên phải tiến hành tái bảo hiểm qua các công ty bảo hiểm của nước ngoài có tiềm lực tài chính, nên mức phí lại còn phải phụ thuộc vào mức phí của các công ty tái bảo hiểm này, khiến cho các công ty hàng hải của Việt Nam rất dè dặt trong việc giao kết các hợp đồng bảo hiểm thân tàu với các công ty bảo hiểm. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Đội tàu biển của các công ty hàng hải Việt Nam vẫn tiếp tục được tăng cường thêm tàu đóng mới và mua tàu đã qua sử dụng từ nước ngoài. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đội tàu biển Việt Nam đã được bổ sung thêm khá nhiều tàu mới, có thể kể đến như Lan Hạ, Sài Gòn Queen, Vinashine Trader, Vinashin Ship 2, Vinashin Ship 4, ASean 02, Asean sea 01, Dong Thap 18… Tuy vậy tổng phí bảo hiểm khai thác mà các công ty bảo hiểm có được từ các hợp đồng bảo hiểm thân tàu giao kết với các công ty hàng hải Việt Nam tăng không đáng kể so với cùng kỳ năm 2025, phần tăng phí chủ yếu do các tàu được đưa vào sử dụng từ giữa và cuối năm 2025 nay chuyển sang tham gia dài hạn chứ không phải có thêm các hợp đồng bảo hiểm thân tàu mới được ký kết. Qua quan sát kết quả tái tục các hợp đồng bảo hiểm thân tàu năm 2026, tỷ lệ phí bảo hiểm thân tàu vẫn chưa có chiều hướng tăng để bù đắp lại những thiệt hại lớn ở những năm trước. Số lượng các tàu tái tục với cùng tỷ lệ phí như năm trước chiếm trên 30% tổng số tàu như đội tàu Vitranchart, Vosco hay Vận tải biển Đông Long…

Tình trạng các công ty hàng hải Việt Nam chia nhỏ đội tàu của mình để tham gia bảo hiểm thân tàu tại các Công ty bảo hiểm khác nhau vẫn là phổ biến, các công ty hàng hải thường chia đội tàu của mình theo giá trị và độ tuổi của tàu để tham gia bảo hiểm thân tàu cho con tàu của mình ở các công ty bảo hiểm khác nhau, Ví dụ như Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam tham gia bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình ở cả Bảo Việt và Bảo Minh,… Với cách làm này, các công ty hàng hải Việt Nam là chủ của đội tàu tham gia bảo hiểm thân tàu có thể tận dụng được tối đa cạnh tranh giữa các công ty bảo hiểm, có thể tận dụng sự cạnh tranh giữa các công ty bảo hiểm trong việc giành giật khách hàng bằng cách giảm tỷ lệ phí bảo hiểm. Ngược lại, đối với một số công ty bảo hiểm, do sức ép doanh thu, tăng thị phần… vẫn sẵn sàng chấp nhận mức phí thấp hơn năm trước ngay cả tái tục bảo hiểm cho một số tàu vừa gặp sự cố tổn thất. Có nhiều tàu bị sự cố liên tục trong một thời gian ngắn nên giảm phí có thể coi là chấp nhận kết quả xấu. Một trong số những tàu gặp nhiều sự cố nhất có thể kể đến là tàu Hải Thịnh 27: năm 2025, Hải Thịnh 27 đã bị đắm tại cảng Chinfon. Sau khi được trục vớt, sửa chữa và chuyển cho công ty bảo hiểm khác bảo hiểm, công ty bảo hiểm thứ 2 đã phải gánh chịu liên tiếp hai sự cố của tàu này: một sự cố hỏng máy chính ước phải bồi thường 1, 7 tỷ VND, một sự cố vỡ máy phải bồi thường hơn 900 triệu VND. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Tình trạng nợ đọng phí bảo hiểm của các công ty hàng hải tham gia bảo hiểm thân tàu- các chủ tàu còn cao, một số chủ tàu do nợ đọng phí bảo hiểm gốc hay lạm dụng sự cạnh tranh của thị trường bảo hiểm thân tàu, bất chấp thời gian sẵn sàng di chuyển bảo hiểm cho một con tàu hoặc một số con tàu đang được bảo hiểm tại công ty bảo hiểm này sang bảo hiểm ở công ty bảo hiểm khác, kỳ vọng có thể nhận được tỷ lệ phí bảo hiểm thân tàu thấp hơn, gây ảnh hưởng xấu đến tính ổn định của đội tàu tham gia bảo hiểm và sự hợp tác của các chủ tàu với các công ty bảo hiểm, không phù hợp với thông lệ quốc tế, ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường bảo hiểm thân tàu tại Việt Nam và đặc biệt gây khó khăn cho hoạt động của các công ty bảo hiểm vì hợp đồng bảo hiểm là loại hợp đồng kinh tế ngược, các công ty bảo hiểm thường biết doanh thu trước- chính là phí bảo hiểm thu được từ người tham gia bảo hiểm, và biết chi phí kinh doanh sau- số tiền mà các công ty bảo hiểm phải bỏ ra chi trả cho người tham gia bảo hiểm khi xảy ra tổn thất.

Tuy đã được đầu tư nhiều trong việc đóng mới tàu biển trong nước và mua tàu đã qua sử dụng từ nước ngoài nhưng các đội tàu của các công ty hàng hải Việt Nam hiện nay vẫn đang ở độ tuổi trung bình tương đối cao (hơn 15 tuổi) và vẫn tồn tại một số tàu trên 30 tuổi. Tình trạng kỹ thuật và trang thiết bị an toàn của đội tàu vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của các Công ước quốc tế, nên thời gian vừa qua có khá nhiều tàu biển treo cờ Việt Nam bị chính quyền cảng nước ngoài do tình trạng kỹ thuật yếu kém của tàu. Chính vì vậy, với sự gia tăng về số lượng tàu cùng với tình hình khí hậu ngày càng khắc nghiệt, thiên tai trên thế giới và trong khu vực xảy ra ngày càng nhiều, các chủ tàu lại chưa có những biện pháp phòng ngừa và hạn chế tổn thất thích hợp nên số vụ tai nạn đường biển xảy ra ngày càng có chiều hướng tăng lên. Nếu năm 2020 chúng ta chỉ có 48 vụ tai nạn hàng hải xảy ra thì đến năm 2025 là 68 vụ và chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2026 con số đó đã là 36 vụ. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc xảy ra tai nạn như: sự cố đâm va, sự cố chìm tàu, sự cố do lỗi của thuyền viên, sự cố cháy nổ, sự cố mắc cạn…trong đó sự cố do lỗi của thuyền viên và sự cố đâm va chiếm tỷ lệ rất cao.

  • Bảng 4: Tổng hợp các nguyên nhân dẫn đến sự cố hàng hải từ năm 2024 đến nửa đầu năm 2026.

Những nguyên nhân khác có thể kể đến ở đây như: yếu tố thiên nhiên, tình trạng bất khả kháng, tàu thuyền mắc cạn hoặc bị trấn cướp các phụ tùng thiết bị. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Do ngày càng có nhiều tai nạn hàng hải xảy ra, số vụ tổn thất với mức độ tổn thất nghiêm trọng ngày càng lớn dẫn đến số tiền khiếu nại và bồi thường bảo hiểm rất lớn khiến tỷ lệ bồi thường bảo hiểm thân tàu và bảo hiểm trách nhiệm và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu rất cao.

  • Bảng 5: Bồi thường bảo hiểm thân tàu và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu của một số doanh nghiệp bảo hiểm năm 2025.

Tỷ lệ bồi thường của nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu biển khá tốt, trung bình khoảng 55%. Tuy nhiên, tình hình tổn thất 5 năm trở lại đây là khá xấu, đặc biệt xấu ở các năm 2022 (177%) và năm 2024 (212%). Tỷ lệ bồi thường trung bình từ năm 2020 đến nay là 130%. Các vụ tổn thất lớn liên tục xảy ra do mắc cạn, chìm, đắm, đâm va. Điển hình như vụ tàu “Tràng An” bị chìm năm 2020, bồi thường 1,2 triệu $, Tàu “Lục Nam” bị chìm năm 2021, bồi thường hơn 1 triệu $. Cháy máy tàu “Phú Xuân” năm 2022, bồi thường 3,32 triệu $. Tàu “Vi Han 05” bị mắc cạn tại Nhật Bản ngày 30/8/2024, bồi thường toàn bộ ước tính 2,6 triệu $. Và gần đây, vụ tàu “Sea Bee” bị đắm tại Trung Quốc ngày 1/5/2025 và “Mimosa” bị đấm tại Vũng Tàu ngày 12/05/2025. Số tiền bảo hiểm của 2 tàu tương ứng 2 triệu $ mỗi chiếc.Trong tháng 06/2026 cũng đã xảy ra 3 vụ đắm tàu của tàu Hoàng Chiến 08 ngày 06/06/2026, Hải Phòng 07 ngày 16/06/2026 và tàu Hoàng Sơn 16 ngày 29/06/2026. Giá trị bảo hiểm thân tàu của các tàu này tương ứng là 3 tỷ VND, 13 tỷ VND, 4 tỷ VND.

Vụ tàu Bạch Đằng thuộc tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam, trong tải 14.891 GRT do Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Nam Triệu hoán cải từ tàu Rayna. Ngày 21/05/2022 Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam có quyết định số: 258CNT/KDDN cho phép Công ty Vận tải và dịch vụ hàng hải (là đơn vị thành viên,hạch toán phụ thuộc Tổng Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam) được quyền quản lý và khai thác tàu Bạch Đằng Giang. Công ty Vận tải và Dịch vụ hàng hải sau đó được đổi tên thành Công ty Vận tải viễn dương VINASHIN.Tàu Bạch Đằng được công ty Vân tải viễn dương VINASHIN mua bảo hiểm tại Công ty bảo hiểm Dầu khí theo giấy chứng nhận bảo hiểm thân tàu số: 00463/Hull. Vào hồi 23h30’ ngày 31/01/2023 tàu Bạch Đằng gặp sự cố và bị chìm tại khu vực cảng Hòn Gai. Số tiền khiếu nại được bồi thường là 10 tỷ VND.

Ngoài những tổn thất toàn bộ thực tế hay toàn bộ ước tính trên, các tổn thất bộ phận cũng xảy ra khá nhiều do hỏng máy, chân vịt, vv… Chi phí sửa chữa của các tổn thất bộ phận cũng ngày càng cao do giá nguyên vật liệu thay thế cao. Mặt khác, do tàu của chúng ta đã được đóng từ những năm 1980s thậm trí 1970s nên đôi khi phải đặt hàng từ các nhà sản xuất trước đây và yêu cầu giám sát kỹ thuật từ nhà sản xuất nên chi phí sửa chữa thường tăng cao.

Tuy là tổn thất bộ phận nhưng số tiền được bồi thường cũng khá nhiều. Điển hình là vụ tàu Long Xuyên trong khi neo đậu chờ vào cầu xếp hàng bị cơn bão Nabi đánh giạt vào cạn tại cảng Pohang (Hàn Quốc) ngày 06/09/2025, chi phí cứu hộ tàu 440.000 USD, chi phí sửa chữa các tổn thất đáy tàu khoảng 200.000 USD, tổng số tiền khiếu nại đòi bồi thường bảo hiểm thân tàu ước tính 640.000 USD. Trong khi chờ đợi chủ tàu thu thập chứng từ, tài liệu liên quan lập hồ sơ khiếu nại, Công ty Bảo hiểm Dầu khí đã tạm ứng cho chủ tàu 650.000 USD để trả tiền cứu hộ và chi phí sửa chữa các tổn thất của tàu. Vụ tàu Bình Minh 01 thuộc công ty liên doanh vận tải biển Thái Bình Dương đâm vào mạn phải của tàu Atora ngày 17/02/2025 trên sông Sài Gòn. Qua kiểm tra đã xác định tàu Bình Minh 01 mũi tàu bị thụt vào bên trong, toàn bộ bên trong, toàn bộ be chắn sóng vòng cung chính mũi bị bẹp, gãy, chiều dài vòng cung gãy đổ khoảng 6m, phần boong dâng mũi chính diện bị móp vào 10cm được bồi thường 670.000 USD. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

  • Bảng 6 Một số thiệt hại về thân tàu đã được bảo hiểm bồi thường đáng chú ý từ năm 2018 đến hết tháng 06 năm 2026

Do tỷ lệ bồi thường các tổn thất xảy ra đối với con tàu tham gia bảo hiểm của các công ty bảo hiểm khá tốt nên các công ty hàng hải Việt Nam các chủ tàu ngày càng chú trọng vào việc tiếp tục tham gia các hợp đồng bảo hiểm thân tàu đang còn hạn và đẩy mạnh việc đàm phán, ký kết các hợp đồng bảo hiểm mới để hạn chế các tai nạn, sự cố tiếp tục xảy ra.

Tuy tình hình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm giữa các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu và các công ty bảo hiểm thực hiện nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu diễn ra theo chiều hướng ngày càng có nhiều triển vọng, đẩy mạnh sự phát triển của nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu tại Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh của đội tàu Việt Nam so với đội tàu của các quốc gia trong khu vực và trên thế giới, tạo đà cho ngành hàng hải phát triển mạnh mẽ, ngày càng trở thành ngành kinh tế quan trọng, có đóng góp lớn cho nền kinh tế nước nhà. Nhưng trên thực tế, do nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu là một loại hình nghiệp vụ tương đối phức tạp, yêu cầu trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, vốn kinh nghiệm lớn và tiềm lực tài chính mạnh nên trong quá trình giao kết và thực hiện các hợp đồng bảo hiểm thân tàu giữa các công ty hàng hải Việt Nam và các công ty bảo hiểm còn nảy sinh rất nhiều tranh chấp. Có thể kể ra đây một số tranh chấp thường phát sinh như: người được bảo hiểm (chủ tàu) không thanh toán phí bảo hiểm đầy đủ đúng thời hạn, người bảo hiểm không trả tiền bồi thường tổn thất, người ký kết hợp đồng với tư cách là người bảo hiểm không phải là đại diện hợp pháp của công ty bảo hiểm, người được bảo hiểm với tư cách là chủ tàu không phải là đại diện hợp pháp của doanh nghiệp vận tải biển,…

Khi có tranh chấp phát sinh từ việc thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu xảy ra thì quá trình giải quyết tranh chấp được thực hiện theo các thủ tục chủ yếu sau: hoà giải, trọng tài, toà án do các bên tự thoả thuận trong hợp đồng hoặc sau khi xảy ra tranh chấp. Thông thường biện pháp hoà giải và trọng tài được sử dụng nhiều hơn vì đỡ tốn kém về lợi ích kinh tế, nhanh chóng về thời gian đồng thời giữ được bí mật kinh doanh. Biện pháp giải quyết tại toà án là biện pháp giải quyết cuối cùng, được áp dụng khi các bên tranh chấp không thể có sự nhất trí với nhau mặc dù đã qua hoà giải, trọng tài bởi lẽ kết quả của hai phương pháp trên không mang tính cưỡng chế nên không bảo đảm tính thi hành của các bên tranh chấp.

Toà án được lựa chọn để giải quyết tranh chấp giữa các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu tham gia bảo hiểm thân tàu với bên bảo hiểm là các công ty bảo hiểm nước ngoài thường là toà án nước ngoài như: Toà án ở Hồng Kông hoặc Anh. Còn các tranh chấp với các doanh nghiệp, tổ chức trong nước thì toà án được chọn là toà án kinh tế các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (toà án nơi ký kết hợp đồng). Ví dụ: Toà án kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Toà án Nhân dân TP Hà Nội.

Một thực trạng nữa là, do các công ty hàng hải Việt Nam tham gia bảo hiểm thân tàu chưa nắm vững các nguyên tắc bảo hiểm, không nghiên cứu kỹ các điều khoản của hợp đồng nên thường gặp phải khó khăn trong việc thu thập hồ sơ khiếu nại đòi bồi thường từ công ty bảo hiểm.

II. Đánh giá về thực trạng cơ sở pháp lý cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

1. Thuận lợi

Nhìn chung các nguồn luật có liên quan trực tiếp hay gián tiếp tới bảo hiểm thân tàu đều thống nhất với nhau. Hơn nữa do trình độ hiểu biết về pháp luật của đội ngũ cán bộ quản lý của các công ty hàng hải Việt Nam nên các quy định của pháp luật liên quan được vận dụng triệt để và khéo léo vào việc ký kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm nhằm bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu.

Bộ luật hàng hải Việt Nam ra đời năm 2010 qua nhiều lần sửa đổi và lần sửa đổi gần đây nhất là Bộ Luật hàng hải năm 2025 có nhiều điểm mới tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham gia bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam khi giành hẳn chương XVI để qui định về hợp đồng bảo hiểm hàng hải với nhiều điều khoản cụ thể như: Điều khoản về trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm thân tàu, trách nhiệm của người bảo hiểm, thời hạn hiệu lực của hợp đồng, các rủi ro hàng hải….Điều này khiến cho quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu diễn ra nhanh chóng hơn, và khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra thì quá trình khiếu nại đòi bồi thường từ hợp đồng bảo hiểm thân tàu mà các công ty hàng hải đã ký kết đơn giản và hiệu quả hơn. Chúng ta có thể nhận thấy rõ điều này ở tỷ lệ bồi thường tổn thất từ bảo hiểm thân tàu đều rất cao và liên tục tăng trong các năm gần đây. Tỷ lệ bồi thường giai đoạn trước năm 2020 đạt trung bình khoảng 55%, nhưng từ năm 2020 trở lại đây con số này là 130%

Việc nhà nước ban hành rất nhiều văn bản pháp luật tạo cơ chế pháp lý thông thoáng cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm như Nghị định 100/CP và gần đây nhất là luật kinh doanh bảo hiểm năm 2020, đã đánh dấu cho sự ra đời một thị trường bảo hiểm hoạt động theo cơ chế thị trường, thay cho sự độc quyền của Bảo Việt là sự cạnh tranh gay gắt giữa nhiều chủ thể. Nếu cho đến năm 2013 Bảo Việt vẫn là doanh nghiệp bảo hiểm duy nhất tại Việt Nam có kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu thì đến hết năm 2025 đã có trên 10 doanh nghiệp có kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu. Điều này đã tạo ra nhiều thuận lợi cho các công ty hàng hải Việt Nam trong việc tham giao bảo hiểm thân tàu vì có nhiều doanh nghiệp kinh doanh nghiệp vụ này cũng đồng nghĩa với việc là các công ty hàng hải Việt Nam có nhiều cơ hội lựa chọn doanh nghiệp bảo hiểm để tham gia hơn, đồng thời phí bảo hiểm cũng giảm xuống do các công ty bảo hiểm cạnh tranh với nhau để thu hút khách hàng tham gia.

Trên cơ sở thừa kế các quy định của Luật bảo hiểm hàng hải Anh năm 1906 (MIA 1906), Pháp luật hàng hải của một số nước và Luật kinh doanh bảo hiểm của Việt Nam năm 2021, Luật hàng hải năm 2025 đã có những qui định mới về hợp đồng bảo hiểm hàng hải, tạo điều kiện và bảo vệ quyền lợi cho các công ty hàng hải- các chủ tàu trong việc tham gia bảo hiểm thân tàu.

Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2025 đã bổ sung khái niệm “rủi ro hàng hải”, là một trong những khái niệm đặc biệt quan trọng, nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải là các chủ tàu tham gia bảo hiểm. Tại Điều 2 khoản 224 Bộ Luật hàng hải năm 2025 qui định: “Rủi ro hàng hải là những rủi ro xảy ra liên quan đến hành trình đường biển, bao gồm các rủi ro của biển, cháy, nổ, chiến tranh, cướp biển, trộm cắp, kê biên, quản thúc, giam giữ, ném hàng xuống biển, trưng thu, trưng dụng, trưng mua, hành vi bất hợp pháp và các rủi ro tương tự hoặc những rủi ro khác được thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm”. Đây là cơ sở để xác định xem nguyên nhân của tai nạn hàng hải đối với con tàu được bảo hiểm có phải là nguyên nhân khách quan và rủi ro có phải là rủi ro được bảo hiểm không nói cách khác đây chính là một căn cứ pháp luật để bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm thân tàu.

Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2025 đã mở rộng khái niệm về hợp đồng bảo hiểm hàng hải cho phù hợp với thông lệ và thực tế hoạt động bảo hiểm hàng hải nói chung và bảo hiểm thân tàu nói riêng tại Việt Điều 224, khoản 2 Bộ luật Hàng hải Việt Nam qui định: “Hợp đồng bảo hiểm hàng hải cũng có thể mở rộng theo những điều kiện cụ thể hoặc tập quán thương mại để bảo vệ quyền lợi của người được bảo hiểm đối với những tổn thất xảy ra trên đường thuỷ nội địa, đường bộ hoặc đường sắt thuộc cùng một hành trình đường biển”. Do đó, quyền lợi của các chủ tàu tham gia bảo hiểm được mở rộng và phù hợp với điều kiện thực tế của ngành hàng hải. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Pháp luật về bảo hiểm của Việt Nam đã có những khái niệm rõ ràng và cụ thể về quyền lợi được bảo hiểm và điều kiện để một người có quyền được hưởng lợi bảo hiểm khi có tổn thất xảy Điều 226, khoản 1 Bộ Luật hàng hải Việt Nam năm 2025 qui định: “ Người có quyền lợi có thể được bảo hiểm là người có quyền lợi đối với đối tượng bảo hiểm trong một hành trình đường biển” hay Điều 3, khoản 9 Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2020 cũng qui định: “ Quyền có thể được bảo hiểm là quyền sở hữu, quyền chiếm hữu, quyến sử dụng, quyền nuôi dưỡng, cấp dưỡng đối với đối tượng bảo hiểm”. Những qui định này đã góp phần hạn chế hành vi trục lợi bảo hiểm, tránh tình trạng người tham gia bảo hiểm không có quyền lợi đối với đối tượng bảo hiểm hoặc cố ý gây tổn thất cho đối tượng bảo hiểm để đòi tiền bồi thường gây khó khăn và thất thoát cho cả người tham gia bảo hiểm và công ty bảo hiểm.

Bên cạnh những qui định chung về hợp đồng bảo hiểm tài sản của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2020, Bộ Luật hàng hải Việt Nam năm 2025 đã có những bổ sung và giải thích rõ ràng về các loại đơn bảo hiểm cho phù hợp với đặc thù của nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu và các nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải khác tại Việt Nam cũng như pháp luật và thông lệ bảo hiểm hàng hải quốc tế như: đơn bảo hiểm chuyến (Khoản 2, điểm a, Điều 228), đơn bảo hiểm thời hạn ( Khoản 2, điểm b, Điều 228), đơn bảo hiểm định giá (Khoản 2, điểm c, Điều 228), đơn bảo hiểm không định giá (Khoản 2, điểm d, Điều 224).

2. Khó khăn Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

  • Hệ thống luật pháp và các qui định có liên quan đến bảo hiểm thân tàu của nước ta còn chưa đồng bộ.

Hệ thống luật pháp và các qui định có liên quan đến bảo hiểm thân tàu của nước ta còn chưa đồng bộ. Bảo hiểm tàu biển là một loại hình nghiệp vụ tương đối phức tạp và có liên quan đến rất nhiều nguồn luật khác nhau. Nó vừa phải tuân theo những qui định chung của luật pháp quốc tế và quốc gia, tuân theo Luật kinh doanh bảo hiểm như các loại hình bảo hiểm khác; nhưng đồng thời do tính chất đặc thù của nghiệp vụ, bảo hiểm tàu biển còn bị chi phối bởi các nguồn luật khác như Bộ Luật hàng hải, những quy định về vận tải đường biển, các công ước quốc tế mà Việt Nam có tham gia và các thoả thuận hợp tác giữa Việt Nam và một số quốc gia… Vì vậy, để có đủ điều kiện tham gia bảo hiểm thân tàu, các công ty hàng hải phải đáp ứng được rất nhiều các qui định và các tiêu chuẩn khác nhau. Trong khi đó, nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu ở Việt Nam tuy đã hình thành từ khá lâu nhưng chưa thực sự phát triển, các công ty hàng hải Việt Nam còn chưa thực sự nắm vững các qui tắc bảo hiểm, các Luật và qui định có liên quan đến bảo hiểm hàng hải nên không mặn mà lắm với việc tham gia bảo hiểm thân tàu.

  • Qui định pháp luật về trách nhiệm giải quyết bồi thường của người bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm thân tàu còn có nhiều điểm bất cập.

Qui định pháp luật về trách nhiệm giải quyết bồi thường của người bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm thân tàu còn có nhiều điểm bất cập, dẫn đến thực trạng là người được bảo hiểm thường gặp phải rất nhiều khó khăn trong việc khiếu nại đòi bồi thường tổn thất. Tại Điều 256 Bộ Luật hàng hải 2025 có qui định: “Khi thanh toán tiền bồi thường tổn thất của đối tượng bảo hiểm, người bảo hiểm có quyền yêu cầu người được bảo hiểm trình bày về sự kiện liên quan, xuất trình các tài liệu, bằng chứng cần thiết cho việc đánh giá sự kiện và mức độ tổn thất”, như vậy việc trình bày về sự kiện liên quan và các tài liệu cũng như chứng từ chỉ được qui định một cách chung chung mà không được liệt kê một cách cụ thể. Điều này đã gây trở ngại cho các công ty hàng hải trong việc thu thập tài liệu và bằng chứng về sự kiện bảo hiểm để đòi bồi thường tổn thất từ phía các công ty bảo hiểm. Các công ty bảo hiểm thường đưa ra lý do từ chối trách nhiệm bồi thường là các chứng từ của chủ tàu không hợp lệ hoặc không đúng yêu cầu, hoặc tổn thất không thuộc trách nhiệm bồi thường của công ty bảo hiểm. Đồng thời pháp luật Việt Nam về bảo hiểm thân tàu cũng chưa có định nghĩa cụ thể về lỗi do sơ xuất của thuyền trưởng, nên người được bảo hiểm không có căn cứ để chứng minh lỗi của thuyền trưởng là do so xuất nhằm đòi bồi thường từ phía công ty bảo hiểm.

  • Pháp luật Việt Nam chưa có qui định rõ ràng về khả năng an toàn đi biển của tàu biển.

Pháp luật Việt Nam nói chung và Bộ luật hàng hải Việt Nam nói riêng chưa có qui định rõ ràng về khả năng an toàn đi biển của con tàu tham gia bảo hiểm. Trong phần qui định về hợp đồng hàng hải, Bộ Luật hàng hải Việt Nam năm 2025 có qui định: “trừ trường hợp có thoả thuận khác trong hợp đồng bảo hiểm, khi bảo hiểm tàu biển và tiền cước vận chuyển, người bảo hiểm không chịu trách nhiệm về các tổn thất phát sinh trong trường hợp tàu biển không đủ khả năng an toàn đi biển, vào lúc bắt đầu chuyến đi, trừ trường hợp tàu biển có khuyết tật ẩn tỳ hoặc khi xảy ra các tình huống không thể tránh khỏi mặc dù người được bảo hiểm đã có sự quan tâm thích đáng”. Như vậy, người tham gia bảo hiểm thân tàu mà ở đây chính là các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu có nhu cầu tham gia bảo hiểm thân tàu không có cơ sở để có thể xác định rõ xem trách nhiệm cung cấp con tàu có khả năng an toàn đi biển là như thế nào. Điều này khiến cho các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu tham gia bảo hiểm thân tàu gặp bất lợi trong việc khiếu nại đòi bồi thường từ phía các công ty bảo hiểm, họ không có căn cứ pháp luật để chứng minh rằng họ đã cung cấp con tàu có khả năng an toàn đi biển khi bắt đầu hành trình. Vì vậy các công ty bảo hiểm thường dựa vào kẽ hở này đổ lỗi cho chủ tàu đã không cung cấp con tàu có khả năng an toàn đi biển theo những tiêu chuẩn mà họ lấy làm cơ sở để từ chối trách nhiệm bồi thường tổn thất cho chủ tàu. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

  • Pháp luật nước ta chưa có qui định cụ thể và thống nhất về khả năng đi biển của tàu biển Việt Nam.

Pháp luật nước ta chưa có qui định cụ thể và thống nhất về khả năng đi biển của tàu biển Việt Nam. Thực trạng này có thể dẫn đến tình trạng tuỳ tiện và áp đặt của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan khi giải quyết bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm thân tàu hoặc giải quyết tranh chấp hàng hải…Các cơ quan toà án hoặc trọng tài kinh tế sẽ gặp khó khăn khi giải quyết các vụ tranh chấp về khiếu nại đòi bồi thường tổn thất từ hợp đồng bảo hiểm thân tàu hoặc các tranh chấp về hàng hải có liên quan đến khả năng đi biển của tàu biển Việt Nam. Vì vậy rất cần có một hành lang pháp lý đầy đủ, thuận tiện, phục vụ tốt cho nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu ở nước ta nói riêng và phục vụ tốt cho hoạt động hàng hải nói chung.

  • Qui định của pháp luật Việt Nam về nghĩa vụ của người tham gia bảo hiểm còn khá dườm dà.

Qui định của pháp luật Việt Nam về nghĩa vụ của người tham gia bảo hiểm còn khá dườm dà và chồng chéo. Thực trạng này thường gây nhiều trở ngại cho người tham gia bảo hiểm trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm nói chung và hợp đồng bảo hiểm thân tàu nói riêng. Trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm thân tàu được qui định ở nhiều giai đoạn khác nhau trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm. Trách nhiệm của người tham gia bảo hiểm thân tàu được qui định từ thời điểm giao kết hợp đồng. Bộ Luật hàng hải việt Nam năm 2025 qui định, “người tham gia bảo hiểm có nghĩa vụ cung cấp cho người bảo hiểm biết tất cả các thông tin mà mình biết hoặc phải biết liên quan đến việc giao kết hợp đồng bảo hiểm có ảnh hưởng đến việc xác định khả năng xảy ra rủi ro hoặc quyết định của người bảo hiểm về việc nhận bảo hiểm và các điều kiện bảo hiểm”, Luật kinh doanh bảo hiểm 2020 cũng qui định, “Khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, bên mua bảo hiểm có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm”. Sau khi hợp đồng bảo hiểm được ký kết thì người tham gia bảo hiểm lại phải tiếp tục thực hiện trách nhiệm cung cấp thông tin về bất kỳ sự thay đổi nào về rủi ro được bảo hiểm làm tăng mức độ rủi ro. Khi xảy ra tổn thất hoặc giải quyết bồi thường người tham gia bảo hiểm lại phải có nghĩa vụ thông báo ngay lập tức cho người bảo hiểm về tình trạng tổn thất và có biện pháp khắc phục. Điều này có thể khiến cho các công ty hàng hải Việt Nam- các chủ tàu tham gia bảo hiểm thân tàu thường gặp phải bất lợi trong việc khiếu nại đòi bồi thường từ các công ty bảo hiểm, vì các công ty bảo hiểm luôn tìm mọi kẽ hở để chứng minh rằng người tham gia bảo hiểm đã vi phạm trách nhiệm theo qui định của pháp luật để từ chối bồi thường, ngay cả khi lỗi của người tham gia bảo hiểm là khách quan và không ảnh hưởng đến các điều khoản đã thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm trước đó.

  • Pháp luật về bảo hiểm của Việt Nam chưa có những qui định xử lý nghiêm ngặt và cụ thể đối với hành vị trục lợi bảo hiểm

Pháp luật về bảo hiểm của Việt Nam chưa có những qui định xử lý nghiêm ngặt và cụ thể đối với hành vị trục lợi bảo hiểm. Hiện nay, trục lợi bảo hiểm thực sự là một vấn đề nhức nhối, một cản trở lớn cho quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm nói chung và việc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu giữa các công ty hàng hải Việt Nam – các chủ tàu tham gia bảo hiểm thân tàu với các công ty bảo hiểm nói riêng. Bọn tội phạm kinh tế thường lợi dụng những sơ hở của pháp luật và những qui định không chặt chẽ trong các qui trình, điều khoản, qui tắc và những yếu kém trong quá trình thực hiện hợp đồng bảo hiểm, nhất là công tác bồi thường để trục lợi. Trục lợi bảo hiểm có rất nhiều hình thức, có thể xuất phát từ phía chủ tàu với các hành vi như: Khai báo tai nạn khống, tạo hiện trường giả và lập hồ sơ khiếu nại không có thật để đòi bồi thường bảo hiểm hoặc mua bảo hiểm cho những con tàu cũ nát với giá trị bảo hiểm cao hơn giá trị thực tế, sau đó tìm cách tạo ra tai nạn với tổn thất toàn bộ để lấy tiền bồi thường, trục lợi cũng có thể xuất phát từ phía cán bộ bảo hiểm với các hành vi như: lợi dụng sự kiểm tra, giám sát không thường xuyên của đơn vị để thông đồng bày vẽ cho chủ tàu hợp lý hoá hồ sơ khiếu nại rút tiền bồi thường, cho thay chi tiết hư hỏng và kết luận nguyên nhân tai nạn thuộc mọi rủi ro được bảo hiểm. Do đó, các công ty bảo hiểm thường đưa ra các điều khoản nghiêm ngặt đối với khác hàng tham gia bảo hiểm, đôi khi còn cứng nhắc để tránh hành vi gian lận. Chính điều này đã khiến cho việc đàm phán để đi đến giao kết một hợp đồng bảo hiểm giữa các công ty hàng hải- các chủ tàu và các công ty bảo hiểm thường kéo dài và khó đi đến một thoả thuận chung, kết quả là hợp đồng bảo hiểm giữa hai bên không hình thành. Cũng do hành vi trục lợi bảo hiểm mà khâu giải quyết khiếu nại và bồi thường tổn thất thường diễn ra trong thời gian rất dài, ảnh hưởng đến công việc kinh doanh và tình hình tài chính của các chủ tàu, có khi còn dẫn đến việc kiện ra toà gây tốn kém cho cả hai bên. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

  • Việt Nam chưa có luật dành riêng cho bảo hiểm hàng hải.

Hiện nay, Việt Nam chưa có luật trực tiếp điều chỉnh bảo hiểm hàng hải nói chung và bảo hiểm thân tàu nói riêng, Việc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải Việt Nam và các công ty bảo hiểm chủ yếu vào các luật có liên quan đến bảo hiểm hàng hải như Bộ Luật hàng hải năm 2025, Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2020 hay Bộ Luật Dân sự năm 2025 và các Nghị định chi phối hoạt động bảo hiểm, những qui định này còn có nhiều điểm chưa thống nhất thậm chí mâu thuẫn với nhau. Vì vậy, việc áp dụng linh hoạt các Luật và các qui định có liên quan đến bảo hiểm thân tàu vào việc giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty hàng hải và các công ty bảo hiểm gặp phải rất nhiều khó khăn.

  • Việt Nam chưa có Luật tố tụng hàng hải .

Chúng ta chưa có Luật tố tụng hàng hải và pháp lệnh về tố tụng hàng hải. Ở Việt Nam, Bộ luật hàng hải Việt Nam bao gồm các chế định cơ bản có liên quan đến hoạt động hàng hải, được ban hành ngày 30/06/2010 qua nhiều lần sửa đổi và lần sửa đổi gần đây nhất là năm 2025 và luật này có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, sau đó nhiều văn bản dưới luật đã được ban hành tiếp theo tạo điều kiện cho việc áp dụng Bộ Luật. Tuy nhiên, pháp lệnh về tố tụng hàng hải, một văn bản pháp luật quy định về trình tự thủ tục tố tụng hàng hải tại Việt Nam đến nay vẫn chưa được ban hành. Vì vậy, hiện nay việc xét các tranh chấp hàng hải được áp dụng theo pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự và pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế. Nhưng do những đặc thù của hoạt động hàng hải mà việc xét xử các tranh chấp hàng hải theo tố tụng kinh tế hoặc tố tụng dân sự là bất cập vì những đặc thù của hoạt động hàng hải là mang tính quốc tế, con tàu không chỉ hoạt động giữa các cảng của một quốc gia mà có thể đến tất cả các cảng trên thế giới. Vì vậy, việc xét xử tranh chấp hàng hải có thể được tiến hành tại tòa án trong nước hoặc toà án nước ngoài phù hợp với điều khoản đã quy định trong hợp đồng hàng hải dựa trên sự thỏa thuận giữa các bên tham gia ký kết hoặc phù hợp với các quy định về tố tụng hàng hải cho phép thụ lý vụ án.

  • Tàu biển Việt Nam chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về vận tải biển.

Những luật lệ, những quy định đối với vận tải đường biển rất chặt chẽ, tàu biển của các công ty hàng hải Việt Nam muốn có đủ điều kiện để tham gia bảo hiểm thân tàu phải đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về kỹ thuật, về an toàn hàng hải , về đội ngũ thuyền viên theo qui định của các công ước quốc tế mà Việt Nam tham gia như những qui định về ISM Code, STCW, SOLAS, PSC… vừa phải đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo qui định của luật pháp Việt Nam. Đây vừa là thuận lợi nhưng cũng đồng thời là khó khăn đối với việc tham gia bảo hiểm tàu biển của các công ty hàng hải bởi vì một mặt nó buộc các chủ tàu phải tuân thủ các điều kiện về an toàn đường biển, an toàn đối với con tàu nên phần nào hạn chế được tổn thất xảy ra, nhưng mặt khác cũng do quá trình chặt chẽ hoá nên không phải chủ tàu nào cũng đáp ứng được để kinh doanh vận tải viễn dương- vì vậy mà họ không sẵn sàng mua bảo hiểm. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

Luật kinh doanh bảo hiểm ra đời năm 2020 đã có nhiều bổ sung và sửa đổi về hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhưng vẫn còn nhiều kẽ hở mà các công ty bảo hiểm có thể vận dụng “lách luật” để cạnh tranh, giành giật khách hàng, họ có thể bỏ qua một số qui định của pháp luật về việc kinh doanh bảo hiểm để chấp nhận bảo hiểm cho những khách hàng không có đủ điều kiện và tư cách tham gia bảo hiểm dẫn đến tình trạng người tham gia bảo hiểm sẽ không được bảo vệ quyền lợi khi có tổn thất xảy ra đối với đối tượng bảo hiểm hoặc khi xảy ra tranh chấp giữa hai bên.

  • Qui định về mức phí tham gia bảo hiểm thâu tàu chưa hợp lý

Qui định của Nhà nước về mức phí đối với việc tham gia bảo hiểm thân tàu còn nhiều bất cập, thông tư số 27/2018/TT- BTC ngày 04/03/2018 về hoạt động khai thác bảo hiểm và quản lý phí bảo hiểm chưa linh hoạt và phù hợp với điều kiện kinh tế của các chủ tàu Việt Nam. Biểu phí bảo hiểm thân tàu thường rất cao, trong khi đó đội tàu của các công ty hàng hải Việt Nam đa số là tàu già, độ tuổi trung bình tương đối cao (hơn 15 tuổi) và vẫn tồn tại một số tàu trên 30 tuổi khiến cho các công ty hàng hải gặp rất nhiều khó khăn trong khi tham gia các hợp đồng bảo hiểm thân tàu do không đủ điều kiện kinh tế để thanh toán đầy đủ và đúng hạn phí bảo hiểm như đã quy định trong hợp đồng, thậm chí một số công ty hàng hải Việt Nam không dám nghĩ đến việc tham gia mua bảo hiểm cho các con tàu của họ.

  • Nhà nước chưa có những qui định cụ thể cho việc phối hợp giữa các bên liên quan tron việc giải quyết và khắc phục hạn chế tổn thất.

Nhà nước chưa có những qui định cụ thể cho việc phối hợp giữa các bên có liên quan trong việc giải quyết và hạn chế tổn thất khi tai nạn xảy ra đối với đối tượng bảo hiểm. Do vậy, việc phối hợp giữa các công ty hàng hải Việt Nam tham gia bảo hiểm thân tàu, công ty bảo hiểm với các cơ quan chức năng liên quan trong quá trình giải quyết các sự cố còn hạn chế, đôi khi chưa kịp thời và thiếu đồng bộ. Lực lượng ứng cứu ngoài hiện trường nghèo nàn, thô sơ, lạc hậu về nguồn lực, phương tiện trang thiết bị phục vụ cứu hộ. Các đội cứu hộ không có hoặc có rất ít kinh nghiệm thực tế dẫn đến chậm khắc phục hậu quả của các sự cố xảy ra đối với các con tàu tham gia bảo hiểm, các công ty hàng hải Việt Nam là chủ của con tàu tham gia bảo hiểm thường gặp rắc rối trong việc khiếu nại đòi bồi thường, thậm chí phải dẫn đến kiện cáo, chi phí tốn kém mà tiền bồi thường thu lại chẳng được bao nhiêu. Bên cạnh đó là những bất cập từ phía công ty bảo hiểm, những vụ tổn thất lớn có số tiền khiếu nại đòi bồi thường vượt mức phân cấp của các công ty (chi nhánh) bảo hiểm địa phương phải báo cáo về Tổng công ty (công ty) để xin ý kiến chỉ đạo giải quyết, do đó dẫn đến việc mất thêm thời gian, khiến việc thực hiện công tác bồi thường theo hợp đồng bảo hiểm thân tàu đã giao kết cho khách hàng đôi khi bị chậm trễ.

Chính vì vậy các công ty hàng hải Việt Nam không thực sụ thiết tha trong việc tham gia bảo hiểm thân tàu.

  • Nhà nước chưa có những qui định cụ thể cho việc liên doanh, liên kết trong hoạt động kinh doanh dịch vụ bảo hiểm.

Nhà nước chưa có những qui định cụ thể cho việc liên doanh, liên kết trong hoạt động kinh doanh dịch vụ bảo hiểm. Vì vậy, các công ty hàng hải Việt Nam không có nhiều sự lựa chọn cho việc tham gia bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình, trên thị trường bảo hiểm thân tàu Việt Nam chỉ có một số lượng rất ít các doanh nghiệp có kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm thân tàu mà chủ yếu là các công ty bảo hiểm lớn và hoạt động lâu năm như: Bảo Việt, Bảo Minh, PJICO, PVI… nên các công ty hàng hải thường phải chịu sức ép từ phía các công ty bảo hiểm, phải chịu mức phí cao. Đây là một bất lợi lớn cho các chủ tàu có nhu cầu tham gia bảo hiểm thân tàu cho đội tàu của mình.

  • Qui định về thời hiệu khởi kiện liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hải chưa rõ ràng.

Bộ Luật Hàng hải Việt Nam năm 2025 tuy đã qui định về thời hiệu khởi kiện liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hải. Điều 257 Bộ Luật hàng hải qui định: “Thời hiệu khởi kiện liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hải là hai năm, kể từ ngày phát sinh tranh chấp”. Nhưng để xác định đúng thời hiệu khởi kiện đòi hỏi phải xác định thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong giao dịch hợp đồng bảo hiểm hàng hải bị vi phạm. Do đó, trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm hàng hải. Tuy nhiên qua thực tiễn giải quyết tranh chấp tại các cơ quan tài phán của Việt Nam cho thấy, việc xác định đúng các mốc thời gian để tính thời hiệu khởi kiện không phải là lúc nào cũng thuận lợi, không biết chính xác được thời điểm nào được coi là ngày phát sinh tranh chấp, ngày chấm dứt hợp đồng. Vì thế các chủ tàu thường gặp bất lợi trong việc khiếu kiện các công ty bảo hiểm và việc xét xử các tranh chấp giữa các bên liên quan cũng gặp phải rất nhiều lúng túng. Dẫn đến quyền lợi của bên bị vi phạm lợi ích không được bảo vệ một cách thích đáng. Khóa luận: Thực trạng hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ: 

===>>> Khóa luận: Cải thiện hợp đồng bảo hiểm thân tàu của các công ty

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x