Chia sẻ chuyên mục Đề tài Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm Khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài Khóa luận tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm Khóa Luận thì với đề tài Khóa luận: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long dưới đây chắc hẳn sẽ cho các bạn cái nhìn tổng quát hơn về đề tài này.
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, đời sống nhân dân được nâng cao, thị trường hàng hoá ngày càng đa dạng, phong phú và hấp dẫn người tiêu dùng. Tuy nhiên, không phải lúc nào người tiêu dùng cũng có đủ khả năng tài chính để có thể chi trả cho tất cả các nhu cầu mua sắm của mình, bởi thế, hoạt động cho vay tiêu dùng đã được các ngân hàng thương mại triển khai và phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua và đã nhanh chóng trở thành một trong những hoạt động quan trọng bậc nhất của ngân hàng thương mại.
Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu có truyền thống là ngân hàng bán lẻ hàng đầu trong hệ thống các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Nắm bắt được nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của người dân cũng như làm tăng tính cạnh tranh với các Ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng khác, ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long đã triển khai nhiều loại hình tín dụng tiêu dùng với khách hàng cá nhân. Tuy nhiên, hoạt động cho vay tiêu dùng của ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long vẫn còn tồn tại những vướng mắc khách quan cũng như chủ quan làm ảnh hưởng đến chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng.
Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của vấn đề trên, với những kiến thức đã được học tập, nghiên cứu tại trường và sau một thời gian thực tập tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long, em quyết định chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long” làm khóa luận tốt nghiệp bậc đại học của mình.
2. Mục đích nghiên cứu Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Mục đích nghiên cứu của đề tài tập trung vào ba nội dung chính sau:
- Làm rõ cơ sở lý luận về chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại.
- Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng TMCP Á Châu- Chi nhánh Thăng Long giai đoạn từ năm 2024-2026.
- Từ đó đưa ra các giải pháp kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Cho vay tiêu dùng và chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long giai đoạn năm 2024 – 2026.
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài nghiên cứu, khóa luận sử dụng phương pháp thống kê, miêu tả, tổng hợp số liệu và so sánh số liệu giữa các năm, các chỉ tiêu để thấy được những kết quả đạt được và hạn chế trong cho vay tiêu dùng. Bên cạnh đó, khóa luận còn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, đánh giá thực trạng, tìm ra nguyên nhân và đưa ra phương hướng giải quyết.
5. Kết cấu đề tài
Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục từ viết tắt, danh mục sơ đồ, bảng biểu, kết cấu của khóa luận gồm 3 chương
- Chương 1: Những vấn đề cơ bản về chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
- Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long
- Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Thăng Long.
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ tín dụng có vị trí quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường ở các nước. Trong cuốn giáo trình “Nghiệp vụ ngân hàng thương mại” của trường Đại học Thăng Long, có nhiều cách định nghĩa về ngân hàng thương mại, dựa trên các cách tiếp cận khác nhau.
Ở Mỹ, Ngân hàng thương mại là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Ở Pháp, Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp và cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính.
Ở Ấn Độ, Ngân hàng thương mại là cơ sở nhận các khoản ký thác để cho vay hay tài trợ đầu tư.
Ở Việt Nam, theo điều 4 luật các tổ chức tín dụng ( luật số 47/2023/QH12) quy định “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khách theo quy định của Luật này quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận”
Điều 6 Luật ngân hàng Nhà nước Việt Nam (luật số 46/2023/QH12) quy định: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số nghiệp vụ sau: nhận tiền gửi; cấp tín dụng; cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”.
Tuy các định nghĩa về Ngân hàng thương mại có khác nhau về ngôn từ, cách diễn đạt, song vẫn có một số nội dung về cơ bản cùng phản ánh hoạt động của Ngân hàng thương mại là kinh doanh tiền tệ – tín dụng, dịch vụ NH khác. Từ đó có thể định nghĩa “Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ – tín dụng, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho nền kinh tế”.
1.1.2. Các nghiệp vụ kinh doanh cơ bản của ngân hàng thương mại
1.1.2.1 Hoạt động huy động vốn
Hoạt động huy động vốn là hoạt động tiền đề có ý nghĩa đối với bản thân NH cũng như đối với xã hội. Để đảm bảo cho hoạt động cho vay, NH buộc phải tìm mọi cách để huy động nguồn vốn cho vay, đảm bảo cho “đầu vào” của NH. Đây còn là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng đối với KH. Nó cung cấp cho KH một kênh tiết kiệm, một nơi cất trữ và tích lũy vốn tạm thời nhàn rỗi một cách an toàn.
- Ngân hàng thương mại được huy động vốn dưới các hình thức:
Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác: tiền gửi của KH là nguồn tài nguyên quan trọng nhất của các Ngân hàng thương mại, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của NH. Để gia tăng tiền gửi trong môi trường cạnh tranh và để có được nguồn tiền có chất lượng ngày càng cao, các Ngân hàng thương mại đã đưa ra và thực hiện nhiều hình thức huy động tiền gửi khác nhau như tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kì hạn của doanh nghiệp, tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi của các NH khác.
Phát hành giấy tờ có giá giống như các doanh nghiệp khác, ngân hàng phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.
- Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của tổ chức tín dụng nước ngoài.
- Vay vốn ngắn hạn của Ngân hàng Nhà nước: dưới hình thức tái chiết khấu (hoặc tái cấp vốn).
- Các hình thức huy động vốn khác như: nguồn ủy thác, nguồn trong thanh toán, nguồn khác ( như các khoản thuế chưa nộp, lương chưa trả…) Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
1.1.2.2. Hoạt động cho vay
Trong các hoạt động tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng nhất, quyết định sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng thương mại. Đây cũng là hoạt động chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Cho vay là việc chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ Ngân hàng thương mại (người sở hữu) sang khách hàng vay (người sử dụng) sau một thời gian nhất định quay trở lại Ngân hàng thương mại với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu. Ngân hàng thương mại được cho các tổ chức, cá nhân vay vốn dưới các hình thức:
- Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống.
- Cho vay trung hạn, dài hạn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống.
Căn cứ vào các cách phân loại khác nhau sẽ có các hình thức tín dụng khác nhau. Các cách phân loại khác nhau cho phép các ngân hàng theo dõi rủi ro và sinh lời gắn liền với những lĩnh vực tài trợ để có chính sách lãi suất, bảo đảm, hạn mức và chính sách mở rộng phù hợp.
1.1.2.3. Hoạt động thanh toán và ngân quỹ
Để thực hiện các dịch vụ thanh toán giữa các khách hàng thông qua ngân hàng, Ngân hàng thương mại mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nước. Ngân hàng thương mại làm trung gian thanh toán khi thực hiện thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi thanh toán của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của KH tiền thu bán hàng và các khoản thu khác. Ngân hàng thương mại đóng vai trò là người “thủ quỹ” cho các doanh nghiệp và cá nhân bởi NH là người giữ tài khoản của họ và thực hiện các lệnh thu chi của khách hàng. Ngân hàng thương mại cung ứng cho KH nhiều phương tiện thanh toán thuận lợi như séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thẻ thanh toán, thẻ tín dụng… Các ngân hàng thực hiện thanh toán với nhau thông qua Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng thương mại phải mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước nơi Ngân hàng thương mại đặt trụ sở chính ( Sở giao dịch hoặc chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố) và duy trì tại đó số dư tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định. Ngoài ra, chi nhánh của Ngân hàng thương mại được mở tài khoản tiền gửi tại chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính của chi nhánh.
Hoạt động ngân quỹ là hoạt động nhằm thúc đẩy khả năng thanh toán thường xuyên của NH cho KH. Khả năng thanh toán thường xuyên của một NH được đảm bảo bằng những tài sản có tính thanh khoản cao như : tiền mặt tại quỹ, tiền gửi tại các ngân hàng trung ương và các Ngân hàng thương mại khác, tiền đang trong quá trình thu.
Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ của Ngân hàng thương mại gồm các dịch vụ:
- Cung ứng các phương tiện thanh toán.
- Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho
- Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ
- Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
- Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi được Ngân hàng Nhà nước cho phép.
- Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho
- Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên NH trong nước. Việc tham gia các hệ thống thanh toán quốc tế phải được Ngân hàng Nhà nước cho phép.
1.1.2.4. Các hoạt động khác
Để cạnh tranh với các tổ chức tài chính phi NH, mang lại nguồn thu nhập lớn cho NH, ngoài các hoạt động chính như: hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng, hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ…các Ngân hàng thương mại còn đa dạng hóa các hoạt động dịch vụ như: kinh doanh ngoại tệ, kinh doanh chứng khoán, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính, góp vốn mua cổ phần,… Bên cạnh các hoạt động đã đề cập đến ở trên, ngân hàng còn kiếm được nguồn thu nhập từ việc thực hiện một số hoạt động khác: ủy thác và nhận ủy thác, cung ứng dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính, bảo quản vật quý giá…
1.2. Tổng quan về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
1.2.1. Khái niệm về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về cho vay tiêu dùng với những cách nhìn nhận, diễn giải khác nhau. Trong giáo trình “Nghiệp vụ ngân hàng thương mại” của trường Đại học Thăng Long định nghĩa “Cho vay tiêu dùng là loại cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các cá nhân và hộ gia đình”. Còn trong giáo trình “Tín dụng ngân hàng” của Học viện Ngân hàng đã nêu “Cho vay tiêu dùng là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình. Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp những người này trang trải nhu cầu nhà ở, đồ dùng gia đình và xe cộ… Bên cạnh đó, những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch… cũng có thể được tài trợ bởi cho vay tiêu dùng”.
Từ những định nghĩa nêu trên có thể thấy rằng: Cho vay tiêu dùng là nghiệp vụ trong đó ngân hàng cho khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình vay vốn đáp ứng nhu cầu chi tiêu cho cuộc sống trên nguyên tắc người đi vay cam kết hoàn trả cả gốc và lãi trong khoảng thời gian xác định đã được thỏa thuận trong hợp đồng cho vay nhằm giúp người vay sử dụng hàng hóa, dịch vụ trước khi họ có khả năng chi trả, tạo điều kiện cho họ nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Có thể nhìn nhận cho vay tiêu dùng dưới các góc độ khác nhau:
Xét theo mục đích sử dụng vốn, Cho vay tiêu dùng được hiểu là một sản phẩm tín dụng hữu ích nhằm tài trợ của ngân hàng cho mục đích chi tiêu cho cuộc sống của các cá nhân, hộ gia đình. Các nguồn vốn Cho vay tiêu dùng là nguồn tài chính quan trọng giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như nhà ở, phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt, học tập, du lịch, y tế… Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Xét trên cơ sở hoạt động cho vay, có thể hiểu Cho vay tiêu dùng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay và bên đi vay, trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng vào mục đích tiêu dùng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.
Như vậy, cho vay tiêu dùng là một sản phẩm tín dụng rất cần thiết trong cuộc sống, nó cho phép cá nhân, hộ gia đình được thụ hưởng cuộc sống có chất lượng cao hơn trước khi họ có khả năng chi trả. Do đó, ngoài việc nâng cao mức sống về mặt vật chất thì Cho vay tiêu dùng còn gián tiếp kích thích sản xuất phát triển.
1.2.2. Nguyên tắc cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
Để đảm bảo an toàn vốn, trong quá trình cho vay các Ngân hàng thương mại luôn phải tuân thủ các nguyên tắc:
- Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng
Theo nguyên tắc này thì mọi khoản vay nói chung hay vay tiêu dùng nói riêng đều phải được xác định trước về mục đích sử dụng vốn. Vì khi KH sử dụng vốn vay sai mục đích, những KH là các cá nhân và hộ gia đình xin vay để tiêu dùng phục vụ cho nhu cầu của cuộc sống nhưng họ lại dùng món tiền đó để kinh doanh thu lời hoặc sử dụng vào mục đích bất hợp pháp. Việc này sẽ gây khó khăn cho NH trong việc kiểm soát việc sử dụng vốn vay, đôn đốc thu nợ và làm ảnh hưởng đến khả năng thu nợ của NH. Bởi vậy các cá nhân, hộ gia đình có nhu cầu vay vốn, trước khi vay phải trình bày với ngân hàng mục đích vay vốn, gửi cho ngân hàng các giấy tờ cần thiết liên quan, chứng minh cho việc sử dụng vốn vay một cách hợp pháp. Khi cho vay NH cùng KH lập hợp đồng tín dụng vay vốn và KH phải cam kết sử dụng tiền vay đúng mục đích và điều này được ghi trong hợp đồng vay vốn. Sau khi đã nhận được tiền vay KH phải sử dụng đúng mục đích như đã cam kết. NH có trách nhiệm kiểm soát việc sử dụng vốn của KH.
- Vốn vay phải hoàn trả đầy đủ cả vốn gốc và lãi vay theo đúng thời hạn đã cam kết trong hợp đồng
Nguyên tắc này đề ra nhằm đảm bảo cho các Ngân hàng thương mại tồn tại và hoạt động bình thường. Bởi nguồn vốn kinh doanh của NH chủ yếu là nguồn vốn NH huy động từ bên ngoài và sau một khoảng thời gian nhất định ngân hàng sẽ phải hoàn trả. Vì vậy, ngân hàng cần phải thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng thời hạn để có nguồn trả nợ cho người gửi tiền nếu không NH sẽ gặp phải rủi ro thanh khoản. Bên cạnh đó, NH còn phải trang trải các chi phí cần thiết, hơn nữa còn phải đảm bảo gia tăng lợi nhuận cho chủ ngân hàng nên ngân hàng cần phải thu lãi để đảm bảo mục tiêu kinh doanh.
1.2.3. Điều kiện cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Cho vay tiêu dùng là một trong các hình thức cấp tín dụng của NH, do đó muốn được NH cho vay tiêu dùng thì KH trước hết phải thỏa mãn tất cả các điều kiện vay vốn mà luật pháp Việt Nam yêu cầu, bao gồm:
- Thứ nhất, khách hàng phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự.
Quan hệ tín dụng giữa NH với KH là quan hệ được pháp luật bảo vệ. Vì vậy, nó phải được lập trên cơ sở quy định của luật pháp. Do đó, các chủ thể tham gia quan hệ phải có đủ tư cách pháp lý. Hơn thế nữa trong quan hệ tín dụng sẽ phát sinh sự chuyển giao và giao dịch về tài sản do đó cần có sự xác nhận của các bên ham gia theo đúng quy định của luật pháp. Như vậy, khách hàng phải có đủ tư cách pháp lý để thực hiện các giao dịch.
- Thứ hai, mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp.
Vốn vay phải được sử dụng hợp pháp tức là không vi phạm pháp luật. Vì khi KH sử dụng vốn bất hợp pháp bị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện thì các tài sản đó sẽ bị phong tỏa hoặc tịch thu từ đó ảnh hưởng đến khả năng hoàn trả gốc và lãi cho ngân hàng. Ngoài ra, khi vốn vay sử dụng bất hợp pháp thì tư cách pháp lý của KH có thể bị mất đi, ảnh hưởng quan hệ tín dụng hợp pháp giữa NH với KH.
- Thứ ba, khách hàng phải có nhu cầu sử dụng vốn khả thi.
KH có nhu cầu sử dụng vốn khả thi tức là có phương án tiêu dùng khả thi, hợp lý để có thể đảm bảo khả năng trả nợ cho ngân hàng và nâng cao đời sống của mình. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
- Thứ tư, khách hàng phải có năng lực tài chính lành mạnh đủ để đảm bảo hoàn trả tiền vay đúng hạn đã cam kết.
Cá nhân, hộ gia đình có tình hình tài chính lành mạnh tức là cá nhân, hộ gia đình có công việc và nguồn thu nhập ổn định và hợp pháp, đảm bảo cho KH có cơ sở vững chắc về tài chính để đảm bảo cho cam kết hoàn trả tiền vay đúng hạn. Từ đó đảm bảo việc cho vay của NH là an toàn, lành mạnh và sinh lời.
- Thứ năm, khách hàng phải thực hiện đảm bảo tiền vay theo quy định.
NHTM quan tâm đến đảm bảo tiền vay vì: Đảm bảo tiền vay là công cụ bảo đảm trong việc thực hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của KH trong quan hệ vay vốn. Điều này có nghĩa là, khi cá nhân, hộ gia đình đến NH xin vay vốn thường có tài sản đảm bảo, hoặc đảm bảo bằng thu nhập từ công việc mà họ nhận được để tăng tính trách nhiệm trong việc trả nợ cho NH. Hoạt đông cho vay của NH luôn chứa đựng rủi ro đặc biệt là hoạt động Cho vay tiêu dùng. Như vậy, để đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh của mình được an toàn và ổn định, NH luôn đưa ra các biện pháp chặt chẽ để tạo cơ sở pháp lý và kinh tế giúp ngân hàng có khả năng thu hồi đầy đủ nợ gốc và lãi đúng hạn. Vì vậy, tài sản đảm bảo chính là nguồn thu nợ thứ hai cho Ngân hàng thương mại (trong trường hợp khách hàng không trả được khoản vay) có nghĩa là khi KH không trả được nợ thì NH sẽ đem tài sản đảm bảo của khách hàng phát mại để thu hồi nợ gốc và lãi trong cho vay KH.
1.2.4. Đặc điểm cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
1.2.4.1 Đối tượng vay vốn tiêu dùng
Đối tượng KH của các khoản cho vay tiêu dùng là các cá nhân, hộ gia đình và quy mô khoản vay chủ yếu phụ thuộc vào mục đích tiêu dùng và thu nhập của họ.
1.2.4.2. Nhu cầu vay vốn tiêu dùng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Vay tiêu dùng là để nhằm mục đích tiêu dùng, không phải xuất phát từ mục đích kinh doanh, do vậy, không tạo ra nguồn thu. KH đến ngân hàng vay vốn tiêu dùng để phục vụ cho các nhu cầu sinh hoạt đời sống như mua sắm, xây dựng nhà ở hay trang trải chi phí mua sắm hình thành các động sản như xe cộ, đồ dùng gia đình… và các chi phí sinh hoạt khác như chi phí du học, giải trí, du lịch…
1.2.4.3. Thời hạn cho vay tiêu dùng
Thời hạn trong Cho vay tiêu dùng khá đa dạng, cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Cho vay tiêu dùng ngắn hạn là các khoản cho vay có thời hạn tới 12 tháng nhằm cung ứng vốn cho khách hàng chủ yếu để phục vụ nhu cầu mua sắm, hình thành nên những tài sản hoặc nhu cầu sử dụng dịch vụ có giá trị tương đối thấp.
Cho vay tiêu dùng trung và dài hạn là các khoản cho vay có thời hạn trên 12 tháng, nhằm cung ứng vốn cho khách hàng để mua sắm những tài sản có giá trị lớn như vay mua nhà, sửa chữa nhà, mua quyền sử dụng đất và các tài sản có thời gian sử dụng lâu bền khác…
1.2.4.4. Lãi suất cho vay tiêu dùng
Lãi suất của các khoản Cho vay tiêu dùng cao hơn cho vay kinh doanh. Điều này xuất phát từ các khoản cho vay tiêu dùng có rủi ro (về nguồn trả nợ khi KH có nguồn thu nhập không ổn định, rủi ro trong cuộc sống của KH, công việc của KH) và chi phí thực hiện cho vay tiêu dùng cao hơn, cụ thể do quy mô của các món vay tiêu dùng nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lại lớn, số lượng khách hàng đông nên NH phải mất nhiều thời gian và sử dụng một đội ngũ nhân viên khá đông cho công việc cho vay, từ khâu tiếp KH, nhận hồ sơ, thẩm định KH, giải ngân, theo dõi KH cho đến việc thu hồi nợ. Vì thế, chi phí của NH gồm cả chi phí về thời gian và nhân lực cho việc phục vụ cho vay tiêu dùng là không nhỏ.
1.2.4.5. Nguồn trả nợ của các khoản vay tiêu dùng
Nguồn trả nợ chủ yếu của khoản vay tiêu dùng chính là thu nhập của người đi vay bởi vì mục đích của khách hàng là vay phục vụ tiêu dùng, phục vụ nhu cầu cuộc sống không trực tiếp tạo ra nguồn thu nên họ chỉ có thể trả nợ bằng nguồn thu nhập nhận được hàng tháng như: tiền lương, thưởng. Do vậy, NH thường xem xét mức thu nhập thường xuyên của KH để ra quyết định cho vay.
1.2.4.6. Đảm bảo tiền vay trong cho vay tiêu dùng
Bảo đảm tiền vay trong Cho vay tiêu dùng rất đa dạng, có thể là cầm cố thế chấp bằng tài sản của KH vay, bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba hay bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay. Ngoài ra, đối với KH là cán bộ công nhân viên có thể cho vay tín chấp – là hình thức cho vay dựa trên uy tín KH mà không cần tài sản đảm bảo.
1.2.5. Vai trò của cho vay tiêu dùng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
1.2.5.1 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với ngân hàng
- Thứ nhất cho vay tiêu dùng giúp ngân hàng gia tăng sức cạnh tranh so với các trung gian tài chính khác.
Trong nền kinh tế thị trường, các NH cạnh tranh ngày càng gay gắt với nhau. Nhiều NH mới ra đời cùng với cơn bão hội nhập đưa các ngân hàng nước ngoài vào trong nước nên mức độ cạnh tranh giữa các NH càng trở nên gay gắt hơn. Hơn nữa, hiện nay hầu hết các sản phẩm NH được tung ra đều có tính chất tương tự như nhau, do vậy, nếu không tạo ra được sự độc đáo khác biệt, mở rộng nhiều sản phẩm đáp ứng cho nhu cầu đa dạng của KH, thì NH sẽ khó đứng vững trên thị trường. Vì vậy, nếu chỉ chú trọng vào khách hàng doanh nghiệp thì khả năng cạnh tranh của NH sẽ rất hạn chế. Thị trường khách hàng cá nhân xét theo lượng khách hàng tiềm năng và sự đa dạng của nhu cầu tiêu dùng là rất lớn. Vì vậy hình thức cho vay tiêu dùng giúp ngân hàng mở rộng danh mục KH, giúp tăng thị phần của NH.
- Thứ hai cho vay tiêu dùng góp phần gia tăng thu nhập cho ngân hàng.
Do các khoản cho vay tiêu dùng được định giá cao, mức lãi suất cao nên tỷ lệ lợi nhuận từ cho vay tiêu dùng là khá lớn trong tổng lợi nhuận từ hoạt động cho vay, từ đó góp phần gia tăng thu nhập cho NH.
- Thứ ba cho vay tiêu dùng tăng cường mối quan hệ giữa NH và KH.
KH vay tiêu dùng là các cá nhân, hộ gia đình – đây cũng chính là KH tiềm năng của NH. Cho vay tiêu dùng giúp ngân hàng mở rộng quan hệ với KH, đồng thời làm tăng khả năng huy động các loại tiền gửi từ dân cư cho ngân hàng. Ngoài ra, ngân hàng có thể thông qua các khoản Cho vay tiêu dùng, quảng cáo và thu hút các KH đến với những sản phẩm dịch vụ khác, từ đó gia tăng mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
- Thứ tư cho vay tiêu dùng giúp đa dạng hóa hoạt động kinh doanh và phân tán rủi ro cho ngân hàng.
Đa dạng hóa sản phẩm NH đã và đang trở thành xu thế tất yếu trong chiến lược phát triển của các ngân hàng. Trong đó, Cho vay tiêu dùng là một sản phẩm tiềm năng mang lại nguồn thu nhập lớn cho ngân hàng, giúp ngân hàng đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, từ đó giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động của ngân hàng.
1.2.5.2 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với người tiêu dùng
- Thứ nhất cho vay tiêu dùng là phương thức hữu hiệu để giải quyết những nhu cầu cấp bách về vốn của các cá nhân và hộ gia đình.
Trên thực tế, ta thấy rằng có nhiều nhu cầu mang tính tự nhiên, thiết yếu, có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống đối với các cá nhân và hộ gia đình như nhu cầu về mua sắm, sửa chữa nhà cửa, mua các đồ dùng tiện nghi sinh hoạt, mua sắm các phương tiện đi lại, nhu cầu giáo dục và y tế. Những nhu cầu thiết yếu nhưng của cải thì được tích lũy theo thời gian, do vậy khả năng tài chính thường bị hạn chế. Trong những trường hợp cần gấp như vậy thì lãi suất vay NH hợp lý hơn nhiều so với việc KH phải vay nóng từ tư nhân bên ngoài. Chính vì vậy, Cho vay tiêu dùng ra đời đã trở thành phương thức hữu hiệu để giải quyết những nhu cầu này của khách hàng.
- Thứ hai cho vay tiêu dùng là phương thức góp phần cải thiện mức sống của người tiêu dùng khi chưa có đầy đủ khả năng thanh toán ở hiện tại.
Trước đây, khi hình thức Cho vay tiêu dùng chưa được biết đến, nếu người dân muốn mua hàng hóa thỏa mãn nhu cầu cuộc sống thì họ phải tiết kiệm đủ tiền hoặc vay nóng từ bên ngoài mới mua được. Tuy nhiên với sự kém ổn định và kém an toàn, cộng với lãi suất cao hơn nhiều so với lãi suất NH của những nguồn vay nóng, thì Cho vay tiêu dùng trở thành phương án tốt hơn và hiệu quả hơn cho khách hàng. Như vậy, cho dù khả năng tài chính không cho phép nhưng người tiêu dùng vẫn có thể sử dụng các sản phẩm dịch vụ trước khi họ trả đủ số tiền cần phải trả nhờ hình thức Cho vay tiêu dùng. Vì vậy, Cho vay tiêu dùng góp phần cải thiện mức sống của người tiêu dùng khi họ chưa có đầy đủ khả năng thanh toán ở hiện tại.
1.2.5.3 Vai trò của cho vay tiêu dùng đối với nền kinh tế Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
- Thứ nhất cho vay tiêu dùng có vai trò quan trọng trong việc kích cầu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Cho vay tiêu dùng được xem là đòn bẩy để kích cầu. Đối với một nền sản xuất hàng hóa thì sự phát triển Cho vay tiêu dùng đồng nghĩa với việc tăng mức cầu hay sức mua của dân cư, tạo thêm sự sôi động cho thị trường tiêu thụ hàng hóa, từ đó kích thích sản xuất phát triển, tạo điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế.
- Thứ hai cho vay tiêu dùng góp phần đảm bảo an sinh xã hội.
Cho vay tiêu dùng làm tăng tổng cầu của nền kinh tế, tạo thêm thị trường đầu ra cho khu vực sản xuất, từ đó góp phần giải quyết công ăn việc làm, giảm thất nghiệp cho xã hội, đồng thời nâng cao mức sống của dân cư. Hơn nữa, Cho vay tiêu dùng với thủ tục tương đối đơn giản, nhanh gọn nên góp phần quan trọng đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi, từ đó giải quyết tốt các mối quan hệ khác trong xã hội.
1.2.6. Phân loại cho vay tiêu dùng
1.2.6.1 Phân loại theo mục đích
Căn cứ vào mục đích vay, cho vay tiêu dùng được chia thành 2 loại: cho vay tiêu dùng cư trú và cho vay tiêu dùng không cư trú.
Cho vay tiêu dùng cư trú là các khoản cho vay nhằm tài trợ nhu cầu xây dựng, mua sắm hoặc cải tạo nhà ở của cá nhân, hộ gia đình. Khoản vay này có đặc điểm là thời gian dài và quy mô khoản vay thường lớn.
Cho vay tiêu dùng không cư trú là các khoản cho vay tài trợ nhu cầu cải thiện đời sống như mua sắm phương tiện, đồ dùng, du lịch, học hành hoặc giải trí… Đặc điểm của hình thức vay này là quy mô nhỏ, thời gian ngắn và do đó rủi ro sẽ thấp hơn cho vay tiêu dùng cư trú.
1.2.6.2. Phân loại theo phương thức hoàn trả
Căn cứ vào phương thức hoàn trả, cho vay tiêu dùng được chia làm 3 loại: cho vay tiêu dùng trả góp, cho vay tiêu dùng phi trả góp và cho vay tiêu dùng tuần hoàn.
Cho vay tiêu dùng trả góp là hình thức Cho vay tiêu dùng trong đó người đi vay phải trả cho NH (bao gồm cả gốc và lãi) làm nhiều lần, theo những kỳ hạn nhất định trong thời hạn cho vay. Phương thức này thường được áp dụng cho các khoản vay có giá trị lớn và thời hạn vay dài, hoặc thu nhập từng định kỳ của người đi vay không đủ khả năng thanh toán hết một lần số nợ vay, ví dụ vay để mua nhà, mua ô tô,…
Cho vay tiêu dùng phi trả góp là hình thức Cho vay tiêu dùng trong đó người đi vay chỉ thanh toán cho NH một lần khi đến hạn. Thông thường các khoản Cho vay tiêu dùng phi trả góp chỉ được cấp cho các khoản vay có giá trị nhỏ với thời hạn không dài. Theo đó, việc thanh toán tiền gốc và lãi được thực hiện bằng các phương pháp:
- Tiền gốc và lãi được thanh toán một lần vào cuối hạn cho
- Tiền gốc được thanh toán vào kỳ cuối cùng của thời hạn trả, còn tiền lãi mỗi kỳ được thanh toán đều đặn theo từng kỳ hạn.
Cho vay tiêu dùng tuần hoàn là hình thức Cho vay tiêu dùng trong đó NH cho phép KH sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành loại séc được phép thấu chi dựa trên tài khoản vãng lai. Theo phương thức này, trong thời hạn tín dụng được thỏa thuận trước, căn cứ theo nhu cầu chi tiêu và thu nhập kiếm được từng kỳ, KH được NH cho phép thực hiện việc vay và trả nợ nhiều kỳ một cách tuần hoàn, theo một hạn mức tín dụng. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Lãi phải trả mỗi kỳ có thể tính dựa trên một trong ba cách:
- Lãi tính dựa trên số dư nợ đã được điều chỉnh: Theo phương pháp này, số dư nợ được dùng để tính lãi là số dư nợ cuối cùng của mỗi kỳ hạn sau khi KH đã thanh toán nợ cho NH.
- Lãi được tính dựa trên số dư nợ trước khi được điều chỉnh: Theo đó, số dư nợ dùng để tính lãi là số dư nợ mỗi kỳ có trước khi khoản nợ được thanh toán.
- Lãi được tính trên cơ sở dư nợ bình quân.
1.2.6.3. Phân loại theo nguồn gốc của khoản vay
Căn cứ vào nguồn gốc khoản nợ, cho vay tiêu dùng được chia làm 2 loại: cho vay tiêu dùng trực tiếp và cho vay tiêu dùng gián tiếp.
Cho vay tiêu dùng trực tiếp là hình thức mà NH và KH trực tiếp gặp nhau để tiến hành cho vay và thu nợ. Cho vay tiêu dùng trực tiếp được thực hiện theo các phương thức:
Cho vay trả theo định kỳ là phương thức được sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Theo phương thức này, NH cấp cho KH toàn bộ số tiền vay và KH trả nợ cho NH theo từng kỳ hạn cụ thể. Kỳ hạn hoàn trả có thể khác nhau tuỳ thuộc vào quy định trong hoạt động cho vay.
Thấu chi là hình thức cấp tín dụng ứng trước đặc biệt trên cơ sở hạn mức tín dụng. Nó là nghiệp vụ cho phép một KH rút tiền từ tài khoản vãng lai của họ vượt quá số dư Có, tới một hạn mức đã được thỏa thuận. Để có thể cho vay, thông thường giữa NH và KH phải thỏa thuận về: hạn mức, lãi suất, yêu cầu đảm bảo phí các loại, bảo đảm tín dụng (nếu cần), thời điểm tái xét thời hạn có hiệu lực của hạn mức… Trong nghiệp vụ này KH phải trả lãi số tiền mà họ sử dụng theo mức lãi suất đã thỏa thuận, trên cơ sở số dư Nợ thực tế của tài khoản vãng lai. KH có thể trả gốc tùy thuộc vào khoản thu nhập và thời điểm phát sinh thu nhập của khách hàng.
Thẻ tín dụng là hình thức cấp tín dụng trong đó NH phát hành thẻ tín dụng cho những người có tài khoản ở NH đủ điều kiện cấp thẻ và ấn định mức giới hạn tín dụng tối đa mà người có thẻ được phép sử dụng. Phương thức thẻ tín dụng bao gồm sự thỏa thuận giữa ba bên: người giữ thẻ, NH và người bán hàng. Ở đây, thẻ đã bảo đảm cho người bán hàng một điều là người giữ thẻ đã được NH bảo lãnh một số tiền nhất định. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Cho vay tiêu dùng gián tiếp là hình thức cho vay trong đó NH mua các khoản nợ phát sinh của các doanh nghiệp bán lẻ đã bán chịu hàng hóa hoặc đã cung cấp các dịch vụ cho người tiêu dùng, nhưng vẫn còn trong hạn thanh toán. Với hình thức này, NH cho vay thông qua các doanh nghiệp bán lẻ hoặc làm các dịch vụ mà không trực tiếp tiếp xúc với KH. Nó chính là hình thức tài trợ bán lẻ trả góp của các Ngân hàng thương mại.
- Cho vay tiêu dùng gián tiếp được thực hiện thông qua các phương thức:
Tài trợ truy đòi toàn bộ là khi bán cho NH các khoản nợ mà người tiêu dùng đã mua chịu hàng hoá, doanh nghiệp bán lẻ cam kết sẽ thanh toán cho NH toàn bộ các khoản nợ nếu khi đến hạn người tiêu dùng không thanh toán cho ngân hàng.
Tài trợ truy đòi hạn chế là trách nhiệm của doanh nghiệp bán lẻ đối với khoản nợ người tiêu dùng mua chịu không thanh toán chỉ giới hạn trong một chừng mực nhất định, phụ thuộc vào các điều khoản đã thoả thuận giữa NH và doanh nghiệp bán lẻ.
Tài trợ miễn truy đòi là sau khi bán các khoản nợ cho NH, doanh nghiệp bán lẻ không còn chịu trách nhiệm cho việc các khoản nợ có được hoàn trả hay không. Phương thức này chứa đựng rủi ro cao nên chi phí tài trợ thường được NH tính cao hơn so với các phương thức nói trên và các khoản nợ được mua cũng được lựa chọn rất kỹ. Ngoài ra, chỉ có những doanh nghiệp bán lẻ có uy tín mới được áp dụng phương thức này.
Tài trợ có mua lại là khi thực hiện Cho vay tiêu dùng gián tiếp theo phương thức miễn truy đòi hoặc truy đòi một phần, nếu rủi ro xảy ra, người tiêu dùng không trả nợ thì Ngân hàng thương mại phải thanh lý tài sản để thu hồi nợ. Trong trường hợp này, nếu có thoả thuận trước thì ngân hàng có thể bán lại cho doanh nghiệp bán lẻ phần nợ của mình chưa được thanh toán, kèm với tài sản đã được sử dụng trong một thời hạn nhất định.
1.2.6.4. Phân loại theo tính chất đảm bảo
Căn cứ vào tính chất đảm bảo của khoản vay, cho vay tiêu dùng được chia làm 3 loại: cho vay có tài sản đảm bảo, cho vay không có tài sản đảm bảo và cho vay có đảm bảo bằng hình thức khác.
Cho vay có tài sản đảm bảo là hình thức cho vay mà NH cho KH vay vốn và NH giữ tài sản của KH. Tài sản đó là động sản, có giá trị mua bán thuộc sở hữu hợp pháp của người vay hoặc người được ủy quyền theo quy định của pháp luật. Tài sản đó phải theo quy định của pháp luật và điều kiện vay vốn của NH. Đối với các giấy tờ có giá thời hạn cầm cố thế chấp ngắn hơn thời hạn lưu hành còn lại của giấy tờ có giá nhưng tối đa không quá 12 tháng. Mức cho vay được tính trên giá trị đến hạn của giấy tờ có giá.
Cho vay không có tài sản đảm bảo là hình thức NH cho KH vay để trang trải chi tiêu trên cơ sở KH thế chấp bằng thu nhập. Những KH này thường có thu nhập ổn định. NH căn cứ vào thu nhập của KH có xác nhận của đơn vị trả lương hay thù lao để xem xét cho vay. Mức cho vay tùy thuộc khoản thu nhập thường xuyên của KH, nhu cầu vay của KH và theo quy định của NH. Khách hàng cam kết trả nợ theo kỳ hạn.
Nếu không trả nợ theo kỳ hạn cam kết thì NH có quyền thu nợ từ khoản tiền lương hay thu nhập của khách hàng.
Cho vay có đảm bảo bằng hình thức khác khách hàng là cá nhân có thể được vay tiền dưới hình thức có các đảm bảo như tài sản hình thành từ vốn vay, thông qua việc chiết khấu giấy tờ có giá, thẻ tín dụng…
1.2.7. Quy trình tóm tắt cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Sơ đồ 1.1. Quy trình cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
- Bước 1: Tìm kiếm khách hàng và tiếp nhận nhu cầu xin vay vốn.
Nhân viên tín dụng tìm kiếm, tiếp nhận nhu cầu, thông báo cho KH biết các chính sách cho vay mà NH hiện đang áp dụng, tư vấn hồ sơ và hướng dẫn KH lập hồ sơ vay vốn. Bộ hồ sơ vay vốn bao gồm các tài liệu được phân nhóm như sau: hồ sơ pháp lý, hồ sơ khoản vay, hồ sơ tài sản đảm bảo, các hồ sơ khác có liên quan.
- Bước 2: Thu thập thông tin và thẩm định tín dụng.
Cán bộ tín dụng tiến hành thu thập thông tin KH từ nhiều nguồn khác nhau: thông tin trong hồ sơ do khách hàng lập; thông tin được lưu giữ tại NH (đối với khách hàng cũ); thông tin từ Trung tâm thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước… Sau đó, cán bộ tín dụng tiến hành thẩm định tín dụng, kiểm tra rà soát tất cả những thông tin đã thu thập được. Trong quá trình thẩm định, cán bộ tín dụng sẽ lần lượt thẩm định tình hình phi tài chính, tài chính và tài sản đảm bảo của khách hàng.
- Bước 3: Ra phán quyết cấp tín dụng và ký hợp đồng cho vay.
Sau khi đã thẩm định hồ sơ vay vốn, cán bộ tín dụng lập tờ trình thẩm định, trong đó ghi tổng quát về tình hình của KH: nhận thức, mục đích vay, số tiền vay, khả năng trả nợ và tài sản đảm bảo. Cán bộ tín dụng đưa ra những đánh giá về KH và ý kiến có cho vay hay không đối với KH và trình lên lãnh đạo để ra quyết định phán quyết cấp tín dụng.
Nếu không đủ điều kiện cho vay: thông báo ngay cho KH bằng văn bản. Cán bộ hỗ trợ tín dụng kiểm tra lại điều kiện, hồ sơ vay vốn của KH, chấm lại điểm tín nhiệm KH và nêu ý kiến khác (nếu có).
Nếu đủ điều kiện cho vay: Đàm phán và kí kết các hợp đồng liên quan đến việc cấp tín dụng. Khi khoản vay được phê duyệt đồng ý cho vay cùng các điều kiện có liên quan, cán bộ tín dụng tiến hành soạn thảo các hợp đồng và giấy tờ liên quan đến giải ngân. Trường hợp có phản hồi từ KH về việc không đồng ý hoặc không rõ các điều khoản trong hợp đồng thì cán bộ tín dụng trao đổi thêm với KH để làm rõ, nếu KH chưa đồng ý thì báo cáo trưởng phòng khách hàng cá nhân giải quyết.
- Bước 4: Quản lý, kiểm tra, giám sát khoản cho vay. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Sau khi giải ngân cho KH vay, căn cứ vào kỳ hạn trả nợ gốc và lãi của khoản vay, cán bộ tín dụng thường xuyên theo dõi việc sử dụng vốn vay của KH, xem KH có sử dụng đúng mục đích hay không, đồng thời theo dõi tiến độ trả nợ của KH vay thông qua chứng từ, sổ sách kế toán (sao kê) và các phần mềm về quản lý khoản vay, thông báo bằng văn bản cho KH trước khi thu nợ. Cán bộ tín dụng tiến hành thống kê và đánh giá KH qua các vấn đề: trả nợ đầy đủ, đúng hạn; trả nợ không đủ, không đúng hạn, nợ quá hạn phát sinh… và lưu vào hệ thống quản lý thông tin khách hàng.
- Bước 5: Xử lý khoản cho vay.
Đối với các trường hợp: KH không chủ động trả nợ khi đến hạn, trên Tài khoản tiền gửi không có tiền hoặc không đủ tiền để thu nợ, sau khi xem xét, NH thấy nguyên nhân chậm trả là do khuyết điểm chủ quan của KH gây nên; hoặc sau khi cho vay, NH kiểm tra việc sử dụng vốn vay, nếu KH sử dụng vốn vay không đúng mục đích, đồng thời không đủ tiền để thu hồi nợ trước hạn; Hoặc sau khi kiểm tra đảm bảo nợ, bộ phận nợ vay không có tài sản làm đảm bảo, ngân hàng yêu cầu bổ sung tài sản đảm bảo hoặc thu hồi nợ phần thiếu đảm bảo mà KH không đủ tiền để thu hồi, thì NH sẽ chuyển nợ đó sang nợ quá hạn. Đối với trường hợp ngân hàng phát hiện KH sử dụng vốn sai mục đích đã cam kết hay vi phạm nguyên tắc đảm bảo tiền vay thì NH sẽ thu hồi nợ trước hạn. Đối với trường hợp KH sử dụng vốn vay sai mục đích, cung cấp thông tin sai sự thật nhưng KH đã khắc phục sửa chữa thì NH sẽ hạn chế và đình chỉ cho vay. Đối với trường hợp KH không trả được nợ dù NH đã áp dụng các hình thức kỷ luật thích hợp, thì NH sẽ khởi kiện trước pháp luật.
- Bước 6: Thanh lý hợp đồng
Sau khi KH đã trả hết đầy đủ nợ gốc và lãi, NH tất toán khoản vay và thanh lý hợp đồng cho vay. Đối với tài sản đảm bảo, kiểm tra tình trạng giấy tờ, tài sản thế chấp, cầm cố; xuất kho giấy tờ, tài sản thế chấp, cầm cố để hoàn trả lại cho khách hàng.
1.3. Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
1.3.1. Khái niệm về chất lượng cho vay tiêu dùng
Xét trên góc độ đối với khách hàng: khoản vay tiêu dùng có chất lượng tốt nghĩa là khoản vay đó phải phù hợp với mục đích sử dụng của KH, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của KH. Thêm vào đó là thủ tục vay đơn giản, thuận tiện, đảm bảo thanh toán, phù hợp với lợi ích của KH và luật pháp hiện hành.
Xét trên góc độ đối với ngân hàng: khoản vay tiêu dùng có chất lượng tốt nghĩa là khoản vay đó phải phù hợp với thực lực tài chính và quản lý của NH. Bên cạnh đó, khoản Cho vay tiêu dùng cũng phải đảm bảo nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi với giá thành hợp lý, đồng thời đảm bảo việc tuân thủ pháp luật hiện hành và thực hiện vai trò của ngân hàng trong nền kinh tế thị trường, đảm bảo cho NH hoạt động an toàn và sinh lợi. Từ những căn cứ nêu trên, ta có thể đưa ra định nghĩa chất lượng cho vay tiêu dùng như sau: “Chất lượng cho vay tiêu dùng là mức độ đáp ứng của ngân hàng về nhu cầu sử dụng vốn tiêu dùng của khách hàng, về quy mô khoản vay, thời gian và lãi suất cho vay; qua đó, tạo niềm tin, sự thỏa mãn và hài lòng cho khách hàng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của khách hàng, đồng thời gia tăng lợi ích cho bản thân ngân hàng, đảm bảo hoạt động kinh doanh của ngân hàng ổn định và phát triển”.
1.3.2. Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng đối với ngân hàng
Các khoản Cho vay tiêu dùng mang lại cho NH một nguồn thu nhập lớn, tuy nhiên hình thức cho vay này luôn có nguy cơ gặp phải những rủi ro tín dụng ở mức độ cao, do đó các ngân hàng luôn giành sự chú ý đặc biệt trong việc kiểm soát cũng như những biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng. Một trong những biện pháp hữu hiệu là nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng. Hoạt động này mang lại lợi ích cho cả ngân hàng, khách hàng nói riêng và tổng thể nền kinh tế nói chung. Xét riêng về phía bản thân ngân hàng, nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng có những ý nghĩa quan trọng:
- Góp phần đảm bảo sự an toàn và làm gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng.
Trong tình hình cạnh tranh ngày càng gay gắt, bản thân NH muốn tồn tại và phát triển phải tạo ra sự khác biệt với các NH khác. Hiện nay hầu hết các Ngân hàng thương mại đều đã triển khai Cho vay tiêu dùng, vì vậy hình thức cho vay này đã không còn mới mẻ đối với KH. Chính vì thế, để đem lại sự khác biệt đến cho KH và làm hài lòng KH, NH phải chú trọng đi sâu vào việc nâng cao chất lượng. Chất lượng Cho vay tiêu dùng được nâng cao không chỉ giúp KH cải thiện được chất lượng cuộc sống mà còn đóng góp cho NH nguồn thu nhập đáng kể do lãi suất Cho vay tiêu dùng cao. Do vậy, việc nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng sẽ góp phần đảm bảo sự an toàn và giúp gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng.
Góp phần nâng cao khả năng thu hồi đầy đủ và đúng hạn các khoản nợ cho vay tiêu dùng. Nhờ đó, ngân hàng có điều kiện mở rộng khả năng cung cấp tín dụng của chính lĩnh vực Cho vay tiêu dùng cũng như các dịch vụ NH khác do tạo được thêm nguồn vốn từ việc tăng vòng quay vốn tín dụng. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Giúp cho ngân hàng thu hút được nhiều khách hàng hơn. Khi chất lượng cho vay được nâng cao tức là NH đã đáp ứng được phần lớn nhu cầu của KH, tạo sự thỏa mãn và hài lòng cho KH, từ đó, tạo ra một hình ảnh tốt về biểu tượng và uy tín của ngân hàng, do vậy thu hút được nhiều KH hơn.
Làm tăng khả năng sinh lời cho vay tiêu dùng do giảm được sự chậm trễ, giảm chi phí nghiệp vụ, chi phí quản lý và các chi phí thiệt hại do không thu hồi được vốn đã cho vay.
Những ý nghĩa nói trên cho thấy việc nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng sẽ góp phần cải thiện tình hình tài chính của NH, tạo thế mạnh cho NH trong quá trình cạnh tranh. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng tín dụng nói chung và nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng nói riêng là một tất yếu khách quan vì sự tồn tại và phát triển lâu dài của bản thân NH. Xuất phát từ những lý do đó, có thể thấy, việc nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng là vô cùng cần thiết và là một vấn đề quan trọng hiện nay đối với các Ngân hàng thương mại.
1.3.3. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay tiêu dùng
1.3.3.1 Các chỉ tiêu định tính
Để đánh giá chất lượng cho vay tiêu dùng, ngoài những chỉ tiêu định lượng, các chỉ tiêu định tính cũng đóng một vai trò không kém phần quan trọng.
Đối với ngân hàng các chỉ tiêu định tính đánh giá chất lượng cho vay tiêu dùng được thể hiện ở những điểm sau:
- Về thủ tục và quy chế cho vay Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Cho vay tiêu dùng được coi là có chất lượng khi NH chấp hành đúng các quy định của pháp luật như luật các tổ chức tín dụng, các quy chế cho vay, các văn bản chỉ đạo của Chính Phủ cũng như của Ngân hàng Nhà nước; đồng thời quy trình Cho vay tiêu dùng phải tuân theo đúng quy trình nghiệp vụ đã được quy định trong quy chế cho vay của NH. Về hợp đồng tín dụng thì phải thực hiện đúng cam kết đã thỏa thuận trong hợp đồng, bao gồm cam kết về mục đích sử dụng vốn vay, về thời gian phương thức trả nợ và các điều kiện ràng buộc khác..
Khách hàng tìm đến những dịch vụ NH bởi sự thuận tiện trong sử dụng giúp KH thỏa mãn được những nhu cầu trong cuộc sống. Do vậy, nếu thủ tục của NH đơn giản, thuận tiện, cung cấp vốn cho KH nhanh chóng, kịp thời, an toàn; kỳ hạn và phương thức thanh toán phù hợp với khả năng trả nợ của KH thì cũng có nghĩa là chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng tốt.
- Đáp ứng nhu cầu của khách hàng vay vốn
Ngoài thủ tục đơn giản, thuận tiện thì NH cần cung cấp vốn đầy đủ, nhanh chóng, kịp thời đáp ứng nhu cầu của KH vay vốn. Bên cạnh đó cần cung cấp nhiều loại sản phẩm Cho vay tiêu dùng để có thể đáp ứng nhiều nhu cầu của KH hơn. Tuy nhiên, vẫn phải bảo đảm những nguyên tắc an toàn cần thiết và theo những quy trình nhất định. Qua đó, KH sẽ tiết kiệm được các chi phí giao dịch, tiết kiệm thời gian và nhất là sẽ cải thiện được chất lượng cuộc sống của mình. Như vậy, NH đã tạo sự hài lòng cho KH làm cho chất lượng Cho vay tiêu dùng của ngân hàng tốt.
- Thu hút khách hàng quay lại sử dụng dịch vụ
Chỉ tiêu này phản ánh việc sau khi KH vay vốn tiêu dùng của NH thì mức độ sẵn sàng quay trở lại vay các món vay mới và mở rộng sử dụng các sản phẩm dịch vụ khác của NH. Sau khi khách hàng vay vốn của NH mà họ cảm thấy hài lòng và có thể nâng cao chất lượng cuộc sống của mình cùng với chiến lược marketing, quảng cáo tiếp cận khách hàng của NH thì khách hàng sẽ quay trở lại sử dụng dịch vụ của NH. Từ đó họ còn có thể lôi kéo thêm nhiều khách hàng nữa đến với NH. Điều này sẽ nâng cao được vị thế cũng như nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng của ngân hàng.
Đối với khách hàng các chỉ tiêu định tính đánh giá chất lượng cho vay tiêu dùng được thể hiện ở những điểm sau:
- Sự hài lòng của khách hàng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Đối với cho vay tiêu dùng, mức độ hài lòng của KH không chỉ phụ thuộc vào khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng vốn của NH mà còn phụ thuộc vào sự nhanh chóng về thời gian xem xét, sự đơn giản về thủ tục tiến hành, sự thuận lợi trong các điều khoản mà ngân hàng cung cấp. Ngoài ra, nếu ngân hàng đưa ra mức lãi suất phù hợp trong hoàn cảnh cạnh tranh khắc nghiệt giữa các NH sẽ càng hấp dẫn KH, đồng thời cũng làm gia tăng sự hài lòng của KH. Điều này chứng tỏ khoản cho vay có chất lượng tốt. Ngoài ra nó còn làm gia tăng mức sẵn sàng sử dụng các dịch vụ khác của ngân hàng trong những lần giao dịch tiếp theo.
- Mức độ cải thiện cuộc sống sau khi sử dụng vốn vay của ngân hàng
Nếu nhờ nguồn vốn tài trợ của NH, KH thỏa mãn được nhu cầu tiêu dùng, chất lượng cuộc sống nhờ đó được cải thiện và nâng cao hơn trước cũng có nghĩa là khoản Cho vay tiêu dùng của ngân hàng có hiệu quả, chất lượng Cho vay tiêu dùng của ngân hàng là tốt.
1.3.3.2 Các chỉ tiêu định lượng
a. Nhóm chỉ tiêu về quy mô cho vay tiêu dùng
- Chỉ tiêu về dư nợ cho vay tiêu dùng
Dư nợ cho vay tiêu dùng là số dư trên tài khoản tiền vay của KH tại một thời điểm. Dư nợ cho vay tiêu dùng được tính theo công thức:
Tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng thấp phản ánh hiệu quả cho vay của NH thấp vì cho thấy NH không có khả năng mở rộng hoạt động Cho vay tiêu dùng, khả năng tiếp thị KH kém, trình độ của đội ngũ cán bộ công nhân viên không cao. Tuy nhiên, khi xem xét chỉ tiêu này, chúng ta không nên xem xét từng thời kỳ riêng rẽ mà phải xem xét chúng trong một quá trình trên cơ sở phân tích các yếu tố tác động bên ngoài để chỉ số này phản ánh một cách tốt nhất. Nhưng mặt khác, trong nhiều trường hợp tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng cao chưa chắc đã phản ánh chất lượng Cho vay tiêu dùng cao mà cần xem xét tình hình dư nợ phân theo các nhóm nợ để có thể phân tích đúng về chất lượng Cho vay tiêu dùng của NH.
Tăng trưởng dư nợ Cho vay tiêu dùng là tương quan so sánh giữa dư nợ Cho vay tiêu dùng kì này với dư nợ Cho vay tiêu dùng kì trước đó, bao gồm tăng trưởng tuyệt đối và tăng trưởng tương đối.
Đây là chỉ tiêu phản ảnh khá rõ chất lượng cho vay tiêu dùng của NH. Nếu dư nợ Cho vay tiêu dùng kỳ này lớn hơn kỳ trước, có thể thấy, hình thức Cho vay tiêu dùng đang được mở rộng. Điều này có thể là do chất lượng Cho vay tiêu dùng của ngân hàng tốt, do vậy, ngân hàng mở rộng cho vay tiêu dùng nhằm gia tăng lợi nhuận, góp phần giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng chung của NH. Nếu dư nợ Cho vay tiêu dùng kỳ này so với kỳ trước không đổi, thậm chí giảm sút, có thể nói, Cho vay tiêu dùng đang có xu hướng bị thu hẹp. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc Cho vay tiêu dùng của ngân hàng bị thu hẹp, trong đó, có thể là do chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng đi xuống, do vậy, ngân hàng buộc phải thu hẹp cho vay tiêu dùng để tăng cường khả năng quản lý và giảm rủi ro trong hoạt động này.
Tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng phản ánh tỉ dư nợ Cho vay tiêu dùng chiếm bao nhiêu phần trăm tổng dư nợ cho vay của ngân hàng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Qua chỉ tiêu này ta có thể thấy được phần nào xu hướng hoạt động kinh doanh của NH. Nếu tỷ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng cao, chứng tỏ NH đang tập trung tăng trưởng hình thức cho vay này. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc NH sẽ chú trọng hơn hoạt động nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng, và ngược lại, nếu tỷ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng thấp cho thấy NH chưa quan tâm nhiều đến mảng dịch vụ này, đánh giá không cao vai trò và vị trí của Cho vay tiêu dùng trong hoạt động của NH, đồng nghĩa với việc không chú trọng nhiều vào việc nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng.
- Chỉ tiêu doanh số cho vay tiêu dùng
Khác với dư nợ Cho vay tiêu dùng có tính thời điểm, doanh số Cho vay tiêu dùng lại mang tính chất thời kì.
Doanh số Cho vay tiêu dùng là tổng số tiền mà ngân hàng đã giải ngân cho khách hàng trong hoạt động Cho vay tiêu dùng trong một khoảng thời gian (thường là theo năm)
Tăng trưởng doanh số Cho vay tiêu dùng là tương quan so sánh giữa doanh số Cho vay tiêu dùng kì này với doanh số Cho vay tiêu dùng kì trước đó, bao gồm tăng trưởng tuyệt đối và tăng trưởng tương đối.
Doanh số Cho vay tiêu dùng và tỉ lệ tăng trưởng doanh số Cho vay tiêu dùng phản ánh mức độ mở rộng cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại, nó thể hiện Cho vay tiêu dùng được phát triển theo chiều rộng (tức là gia tăng về số lượng) như thế nào. Nói cách khác, quy mô cho vay tiêu dùng càng lớn, tốc độ Cho vay tiêu dùng càng nhanh, Cho vay tiêu dùng càng được mở rộng.
Chỉ tiêu tỉ trọng này phản ánh tỉ trọng doanh số Cho vay tiêu dùng chiếm bao nhiêu phần trăm tổng doanh số cho vay của NH, đồng thời qua đó, có thể thấy được phần nào xu hướng hoạt động kinh doanh của NH. Nếu tỷ trọng doanh số cho vay tiêu dùng cao, chứng tỏ ngân hàng đang tập trung tăng trưởng hình thức cho vay này. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc NH sẽ chú trọng hơn hoạt động nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng, và ngược lại.
- b. Chỉ tiêu doanh số thu hồi nợ cho vay tiêu dùng
Doanh số thu hồi nợ Cho vay tiêu dùng là tổng vốn gốc Cho vay tiêu dùng ngân hàng thu hồi được trong một thời kỳ, qua đó ta biết được khả năng thu hồi nợ, cũng như khả năng quản lý các khoản cho vay của NH, các khoản vay có an toàn hay không, các cá nhân hay hộ gia đình có sử dụng hiệu quả, đúng mục đích các khoản vay và có đảm bảo việc trả nợ đầy đủ, đúng hạn hay không. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
- Tỉ trọng doanh số thu nợ Cho vay tiêu dùng
Chỉ tiêu này cho biết doanh số thu nợ Cho vay tiêu dùng chiếm bao nhiều phần trăm doanh số thu nợ cho vay của NH. Hệ số này cao cho thấy NH đã thu hồi được các khoản cho vay tiêu dùng tương đối tốt, chất lượng cho vay tiêu dùng tốt. Nếu hệ số này thấp qua các năm thì cần phải kết hợp phân tích thêm chính sách cho vay tiêu dùng của ngân hàng: nếu ngân hàng chú trọng cho vay tiêu dùng ngắn hạn thì hệ số này thấp sẽ phản ánh chất lượng Cho vay tiêu dùng thấp, nếu ngân hàng theo đuổi chính sách Cho vay tiêu dùng trung và dài hạn thì cần phải xem xét thêm tình hình nợ quá hạn và nợ xấu của ngân hàng sẽ thấy rõ hơn chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng.
c. Chỉ tiêu về nợ quá hạn và nợ xấu
- Nợ quá hạn và tỉ lệ nợ quá hạn
Nợ quá hạn trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại là khoản nợ đến thời hạn thanh toán không được NH cho gia hạn nợ, giãn nợ mà người đi vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ cho NH. Nợ quá hạn vi phạm tính đặc trưng cơ bản của tín dụng là tính hoàn trả, hoàn trả không đầy đủ và kịp thời gây nên sự đổ vỡ niềm tin của NH đối với người vay. Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ phần trăm giữa nợ quá hạn và tổng dư nợ của Ngân hàng thương mại ở một thời điểm nhất định.
Theo Quyết định 18/2020/QĐ – Ngân hàng Nhà nước về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động NH của tổ chức tín dụng ban hành theo Quyết định số 493/2018/QĐ-NHNN ngày 22 tháng 4 năm 2018 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, các NH tiến hành phân loại nợ căn cứ vào nợ vay đã hạch toán vào tài khoản nợ quá hạn theo 5 nhóm sau:
Nợ nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): bao gồm các khoản nợ trong hạn mà ngân hàng đánh giá là có khả năng thu hồi gốc và lãi đúng hạn; Các khoản nợ quá hạn dưới 10 ngày và ngân hàng đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi quá hạn và thu đúng thời hạn còn lại.
Nợ nhóm 2 (Nợ cần chú ý): bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 10 đến 90 ngày và các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ trong hạn theo thời hạn nợ đã cơ cấu lại. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Nợ nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 91 đến 180 ngày và các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn dưới 90 ngày theo thời hạn nợ đã được cơ cấu lại.
Nợ nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): bao gồm các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày và các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày theo thời hạn nợ đã được cơ cấu lại.
Nợ nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): bao gồm các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày và các khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ quá hạn trên 180 ngày theo thời hạn nợ đã được cơ cấu lại.
Trong đó, nợ quá hạn tại ngân hàng là các khoản nợ thuộc nhóm 2, nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5.
- Nợ xấu và tỉ lệ nợ xấu
- Nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ phản ánh chất lượng cho vay của ngân hàng.
Tỷ lệ này tăng chứng tỏ chất lượng Cho vay tiêu dùng của NH đang đi xuống vì khi đó nợ xấu chiếm quá nhiều trong tổng dư nợ cho vay tiêu dùng. Nó gây ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng thu hồi vốn của NH. Tỷ lệ này giảm cho thấy chất lượng cho vay tiêu dùng của ngân hàng đang có chiều hướng tăng cao, giảm thiểu rủi ro cho NH.
- d. Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng
Vòng quay vốn tín dụng là chỉ tiêu phản ánh tần suất sử dụng vốn, đánh giá khả năng quản lý vốn tín dụng và chất lượng tín dụng trong việc đáp ứng nhu cầu KH.
Nếu vòng quay vốn tín dụng càng cao thì chứng tỏ nguồn vốn của NH có tốc độ luân chuyển nhanh. Với một số vốn nhất định, do vòng quay vốn tín dụng nhanh nên NH đã đáp ứng được nhu cầu vốn cho các KH, mặt khác NH có vốn để tiếp tục đầu tư vào các lĩnh vực khác. Nếu hệ số này cao cho thấy NH tập trung mở rộng Cho vay tiêu dùng ngắn hạn. Ngược lại nếu vòng quay vốn tín dụng thấp thì chứng tỏ nguồn vốn của ngân hàng có tốc độ luân chuyển chậm, chứng tỏ ngân hàng chú trọng mở rộng Cho vay tiêu dùng trung và dài hạn hoặc có thể ngân hàng vẫn đang tập trung cho vay ngắn hạn song chất lượng các khoản cho vay sụt giảm, ngân hàng không thu hồi được nợ theo đúng kế hoạch đã đề ra. Qua đó ta có thể thấy được khả năng quản lý vốn tín dụng của Ngân hàng, từ đó đánh giá hiệu quả của hoạt động Cho vay tiêu dùng.
- e. Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng là chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời của các khoản Cho vay tiêu dùng, phần lợi nhuận thu được của NH ở đây được hiểu là phần chênh lệch giữa lãi suất huy động và thu nhập từ lãi suất cho vay của các khoản tín dụng. Đây là chỉ tiêu rất quan trọng đối với các NH bán lẻ, phát triển dịch vụ KH cá nhân.
Tỉ trọng thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng là chỉ tiêu đánh giá xem hoạt động Cho vay tiêu dùng đang đem lại nguồn thu như thế nào trong cơ cấu thu nhập từ hoạt động tín dụng của toàn bộ chi nhánh.
Nếu chỉ tiêu này cao chứng tỏ Cho vay tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu thu nhập của chi nhánh, từ đó phần nào đánh giá được chất lượng các khoản cho vay tiêu dùng và mục tiêu mà chi nhánh hướng tới trong ngắn hạn và dài hạn. Ngược lại nếu chỉ tiêu này thấp chứng tỏ Cho vay tiêu dùng vẫn chưa thể hiện được rõ vai trò của mình trong cơ cấu thu nhập của chi nhánh. Từ đó có thể nhận xét được vai trò và tầm quan trọng của cho vay tiêu dùng trong chiến lược kinh doanh cũng như các chiến lược mở rộng hoạt động tín dụng khác của chi nhánh.
f. Chỉ tiêu về cơ cấu dư nợ cho vay tiêu dùng:
- Chỉ tiêu về điều kiện Cho vay tiêu dùng
Nếu xét về điều kiện Cho vay tiêu dùng thì Cho vay tiêu dùng được chia làm 2 loại đó là cho vay có tài sản đảm bảo và cho vay không có tài sản đảm bảo.
- Tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo trong tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng
- Tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo trong tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng
Hai chỉ tiêu này cho thấy chi nhánh đang ưu tiên phát triển mở rộng loại hình Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo hay không có tài sản đảm bảo. Nếu tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo cao sẽ tạo ra sự thuận tiện cho KH có nhu cầu vay vốn, tuy nhiên lại tiềm ẩn nhiều rủi ro cho NH nếu như không có sự kiểm soát tốt. Ngược lại nếu tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo cao chứng tỏ NH đang thận trọng trong quyết định cho KH vay vốn, hơn nữa, Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo ít rủi ro hơn so với Cho vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo vì khi không thu hồi được nợ, ngân hàng có thể tiến hành phát mại tài sản thế chấp của khách hàng như là một nguồn thu nợ thứ hai, từ đó hạn chế được rủi ro tín dụng.
- Chỉ tiêu về thời hạn Cho vay tiêu dùng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Nếu xét về thời hạn thì Cho vay tiêu dùng được chia làm Cho vay tiêu dùng ngắn hạn và Cho vay tiêu dùng trung, dài hạn.
- Tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng ngắn hạn trong tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng
- Tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng trung dài hạn trong tổng dư nợ Cho vay tiêu dùng
Hai chỉ tiêu này cho thấy NH đang ưu tiên phát triển mở rộng loại hình Cho vay tiêu dùng ngắn hạn hay trung dài hạn. Nếu tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng ngắn hạn cao sẽ đảm bảo an toàn cho chi nhánh trong việc thu hồi vốn và đảm bảo tính thanh khoản. Nếu tỉ trọng dư nợ Cho vay tiêu dùng trung dài hạn cao lại cho thấy chiến lược mạo hiểm của chi nhánh khi tập trung vào các khoản cho vay tuy có thời gian thu hồi vốn lâu nhưng lại đem lại lợi nhuận cao hơn so với Cho vay tiêu dùng ngắn hạn.
Nhìn chung, các chỉ tiêu này phản ánh sự đa dạng về các loại hình Cho vay tiêu dùng, thể hiện sự phân tán rủi ro khi Cho vay tiêu dùng cũng như cho biết được chiến lược kinh doanh của chi nhánh là thận trọng hay mạo hiểm.
1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay tiêu dùng
1.3.4.1 Nhân tố khách quan
Có một vài nhân tố khách quan tác động tới chất lượng cho vay tiêu dùng như:
- Môi trường kinh tế
Môi trường kinh tế với đặc trưng là thu nhập quốc dân, trình độ phát triển kinh tế, thu nhập bình quân đầu người,… đều có tác động đáng kể đến hoạt động NH, trong đó bao gồm cả Cho vay tiêu dùng. Có thể nói hoạt động Cho vay tiêu dùng có tính nhạy cảm rất lớn đối với những biến đổi của môi trường kinh tế. Khi nền kinh tế ở thời kỳ hưng thịnh, phát triển, tốc độ tăng trưởng cao, mức thu nhập của người dân tăng, dẫn đến nhu cầu tiêu dùng cũng tăng lên, hoat động Cho vay tiêu dùng của các Ngân hàng thương mại có cơ hội mở rộng hơn. Ngược lại, khi nền kinh tế lâm vào tình trạng suy thoái, mất ổn định, kéo theo thu nhập của người dân giảm. Điều này khiến phần lớn người tiêu dùng đi theo hướng tiết kiệm làm sao bảo đảm cuộc sống của mình ở mức bình thường, an toàn nên sẽ không quan tâm nhiều đến việc đi vay để thỏa mãn nhu cầu cuộc sống cao hơn, từ đó làm hạn chế việc mở rộng hoạt động Cho vay tiêu dùng.
- Môi trường chính trị, pháp lí Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Môi trường pháp lý bao gồm hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước là một nhân tố có ảnh hưởng rất lớn tới Cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại. Mọi thành phần kinh tế đều có quyền tự do kinh doanh nhưng phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật. Cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại cũng phải tuân thủ các quy định của Nhà nước, Luật các tổ chức tín dụng, Bộ luật Dân sự và các quy định khác. Nếu những văn bản quy định pháp luật nếu không rõ ràng, đầy đủ sẽ tạo những khe hở pháp luật gây rắc rối và tổn hại đến lợi ích cho các bên tham gia quan hệ tín dụng. Ngược lại, sự chặt chẽ và đồng bộ của luật pháp sẽ góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, tạo tính trật tự và ổn định của thị trường để cho vay tiêu dùng nói riêng và hoạt động kinh tế – xã hội nói chung được diễn ra thông suốt và hiệu quả.
Hệ thống chính sách và chương trình kinh tế của Nhà nước, Các chủ trương, chính sách của Nhà nước cũng có tác động đáng kể tới Cho vay tiêu dùng. Nếu Nhà nước có chủ trương kích cầu, đưa ra các biện pháp để khuyến khích đầu tư trong nước, thu hút đầu tư nước ngoài như hạ lãi suất trần cho vay, giảm các thủ tục rườm rà, giảm thuế cho các công ty mới thành lập, tạo công ăn việc làm cho người lao động… sẽ tác dụng thúc đẩy nền kinh tế phát triển, GDP tăng, thất nghiệp giảm, từ đó làm tăng mức sống của người dân. Đây rõ ràng là tiền để thuận lợi để cho vay tiêu dùng phát triển. Mặt khác, các chính sách như giảm thuế thu nhập, áp dụng lãi suất ưu đãi đối với cho vay hộ nông dân, hộ nghèo, các chương trình xóa đói giảm nghèo nhằm thực hiện công bằng xã hội, tạo sự phát triển cân đối giữa khu vực thành thị và nông thôn, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo… cũng sẽ có ảnh hưởng đến cầu tiêu dùng của dân cư trước mắt và lâu dài.
- Môi trường văn hoá
Môi trường văn hoá – xã hội mà đặc trưng gồm các yếu tố như: tình hình trật tự xã hội, thói quen, tâm lý, trình độ học vấn, bản sắc dân tộc (thể hiện qua những nét tính cách tiêu biểu của người dân như niềm tin, tính cần cù, ham lao động, thích tằn tiện và ưa thưởng thụ…) hoặc các yếu tố về nơi ở, nơi làm việc… cũng ảnh hưởng lớn đến thói quen tiêu dùng của người dân. Thông thường, nơi nào tập trung nhiều người có địa vị trong xã hội, trình độ cao thì chắc chắn nhu cầu tiêu dùng ở đó lớn, do vậy, nhu cầu vốn vay cao hơn nơi khác, từ đó tạo ra khả năng mở rộng Cho vay tiêu dùng. Còn phần lớn những người lao động chân tay thì chỉ mong muốn đảm bảo cuộc sống ở mức bình thường, họ chưa nghĩ tới chuyện đi vay để mua sắm hàng hóa, nâng cao mức sống.
- Các nhân tố từ phía khách hàng Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Nhu cầu vay tiêu dùng của KH: đời sống con người càng được nâng cao thì các nhu cầu về hàng hóa cao cấp càng lớn. Nhu cầu của KH là nền tảng, căn cứ để xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm cho vay tiêu dùng của NH.
Đạo đức người vay: được đánh giá dựa trên năng lực pháp lý và độ tín nhiệm của KH vay vốn trên cơ sở tính thật thà, sự sẵn lòng trả nợ của KH và ý muốn kiên quyết trong việc thực hiện tất cả các giao ước trong hợp đồng tín dụng. Đây là yếu tố tiên quyết để NH xem xét cho vay vì ngay cả khi người vay có thu nhập cao, ổn định để trả nợ, thậm chí đưa ra các điều kiện đảm bảo tốt thì chưa chắc họ đã có thiện chí trả nợ.
Khả năng tài chính: là nhân tố ảnh hưởng tới khả năng trả nợ NH của KH. Phần lớn các món Cho vay tiêu dùng được quy định nguồn hoàn trả là thu nhập thường xuyên của KH trong tương lai. Khoản thu nhập này có ảnh hưởng quyết định đến nhu cầu vay tiêu dùng của KH và quyết định việc có cho vay hay không của NH. Do đó, thu nhập có ảnh hưởng rất lớn đến nhu cầu vay tiêu dùng của KH, đến quy mô của khoản vay và đến việc phát triển cho vay tiêu dùng của NH. Nếu KH có thu nhập cao và ổn định thì việc trả nợ NH thường ít ảnh hưởng đến các chi tiêu khác, đặc biệt là các chi tiêu thông thường hay thiết yếu… Với những người vay này, họ sẵn sàng thanh toán tiền cho NH và khoản tín dụng trở nên an toàn hơn.
1.3.4.2. Nhân tố chủ quan
Ngoài những nhân tố khách quan như trên, chất lượng cho vay tiêu dùng còn phụ thuộc các nhân tố chủ quan như:
- Chiến lược phát triển
Đây là điều kiện tiên quyết để phát triển Cho vay tiêu dùng. Nếu trong kế hoạch phát triển của mình các NH không quan tâm đến hoạt động này thì các KH có nhu cầu về Cho vay tiêu dùng cũng sẽ không được quan tâm. Ngược lại, nếu NH muốn phát triển Cho vay tiêu dùng thì họ sẽ đưa ra những chiến lược cụ thể để thu hút những KH có nhu cầu đến với mình. Và khi đó cung cầu sẽ có điều kiện thuận lợi để gặp nhau, cũng có nghĩa là Cho vay tiêu dùng sẽ có nhiều cơ hội phát triển.
- Quy trình tín dụng
Đây là những trình tự, giai đoạn, những bước, công việc cần phải thực hiện theo một thủ tục nhất định trong việc Cho vay tiêu dùng, thu nợ, bắt đầu từ việc xét đơn xin vay của KH đến khi thu nợ nhằm đảm bảo an toàn vốn cho vay. Chất lượng Cho vay tiêu dùng tùy thuộc vào việc lập ra một quy trình tín dụng đảm bảo tính logic khoa học và việc thực hiện tốt các bước trong quy trình cũng như sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bước. Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
- Vốn và công nghệ
Vốn hay năng lực tài chính là một trong những yếu tố được các nhà lãnh đạo ngân hàng xem xét khi đưa ra quyết định trong đó có các quyết định về Cho vay tiêu dùng. Năng lực tài chính của NH được xác định dựa trên một số yếu tố như số lượng vốn chủ sở hữu, tỷ lệ phần trăm lợi nhuận năm sau so với năm trước, tỷ trọng nợ quá hạn trong tổng dư nợ, số lượng tài sản thanh khoản. Nếu NH có vốn chủ sở hữu lớn, tỷ lệ phần trăm lợi nhuận lớn, nợ quá hạn thấp và có số lượng tài sản thanh khoản lớn, khả năng huy động vốn lớn trong thời gian ngắn thì có thể coi là có sức mạnh về tài chính. Khi NH có sức mạnh tài chính lớn thì NH có thể đầu tư vào các danh mục mà NH quan tâm hơn thì cho vay tiêu dùng có cơ hội phát triển, nhưng ngược lại, nếu NH không có được số vốn cần thiết để tài trợ cho các hoạt động được ưu tiên hơn thì Cho vay tiêu dùng sẽ ít có cơ hội để mở rộng.
Công nghệ thông tin tuy không phải là yếu tố cơ bản nhưng góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng Cho vay tiêu dùng của NH. Nó là công cụ, phương tiện thực hiện tổ chức, quản lý NH, kiểm soát nội bộ, kiểm tra quá trình sử dụng vốn vay, thực hiện các nghiệp vụ giao dịch với KH. Đặc biệt trong thời điểm hiện nay, công nghệ thông tin ngày càng trở nên phát triển giúp cho ngân hàng có được thông tin và xử lý thông tin nhanh chóng, kịp thời, chính xác, trên cơ sở đó có quyết định tín dụng đúng đắn, không bỏ lỡ thời cơ trong kinh doanh. Ngoài ra, nó còn giúp cho quá trình quản lý tiền vay và thanh toán trong ngân hàng được thuận tiện, nhanh chóng và chính xác.
- Chất lượng nguồn nhân lực
Nếu các cán bộ tín dụng không có đạo đức nghề nghiệp thì dù giỏi đến mấy cũng vô giá trị, vì lợi ích cá nhân họ sẵn sàng làm tổn hại đến lợi ích của tập thể NH. Tuy nhiên, đạo đức không thôi chưa đủ, cán bộ tín dụng phải có trình độ chuyên môn cao, hiểu biết rộng thì mới thẩm định chính xác KH và dự án vay vốn, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn. Một ngân hàng phải có số lượng cán bộ tín dụng hợp lý, phân công công việc cụ thể thì ngân hàng đó mới có thể phát triển không chỉ riêng Cho vay tiêu dùng mà tất cả các hoạt động khác nữa. Khi KH giao tiếp với cán bộ NH mà họ cảm thấy an tâm về trình độ nghiệp vụ, hài lòng về phong cách giao tiếp của cán bộ NH, an toàn trong quan hệ với NH thì họ chắc chắn còn tìm tới NH.
- Hoạt động Marketing của ngân hàng
Một cán bộ tín dụng ngoài việc có trình độ nghiệp vụ cao, khả năng giao tiếp tốt, trình độ ngoại ngữ, vi tính thành thạo, nhiệt tình trong công việc, có đạo đức nghề nghiệp thì rất cần kĩ năng Marketing tốt, vì như vậy sẽ tạo được ấn tượng tốt đối với KH về NH, bởi dưới con mắt của khách hàng thì cán bộ ngân hàng chính là hình ảnh của ngân hàng. NH cũng cần có bộ phận riêng về Marketing để đảm nhận nhiệm vụ quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh của NH tới KH này.
- KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Khóa luận: Chất lượng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng Á Châu.
Chương 1 của khóa luận trình bày những kiến thức cơ bản về cho vay tiêu dùng, vai trò của cho vay tiêu dùng đối với nền kinh tế cũng như với các bên tham gia; sau đó đi vào tìm hiểu chi tiết quy trình nghiệp vụ và những nhân tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng cho vay tiêu dùng; từ đó, tạo cơ sở lý luận để phân tích, đánh giá thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại Cổ phần Á Châu – Chi nhánh Thăng Long được đề cập trong Chương 2.
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM ĐẾN DỊCH VỤ:
===>>> Khóa luận: Thực trạng chất lượng cho vay tiêu dùng tại NH Á Châu
